Rất nhiều người lựa chọn phở là món ăn sáng quen thuộc, bởi phở giúp tăng năng lượng cho cơ thể khi ăn, ngoài ra trong một bát phở, các nhóm chất cũng khá cân đối. Tuy nhiên, không ít người cho rằng, ăn phở sáng sẽ tạo gánh nặng cho toàn cơ thể, từ tiêu hóa đến cả mạch máu.
ThS.BS.CKII Đinh Trần Ngọc Mai, Khoa Dinh dưỡng – Tiết chế (Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM) cho biết, phở nếu ăn đúng sẽ là món ăn lành mạnh, giúp cung cấp năng lượng hợp lý cho cơ thể. Tuy nhiên, nếu ăn không khoa học nó sẽ trở thành gánh nặng cho toàn cơ thể.
Xét dưới khía cạnh dinh dưỡng, bác sĩ Ngọc Mai cho biết, phở là món ăn tương đối cân bằng khi cung cấp đủ ba nhóm chất chính. Tinh bột đến từ bánh phở, chất đạm từ thịt (bò, gà), và chất xơ từ các loại rau ăn kèm như hành lá, giá, rau thơm. Đây cũng là lý do khiến phở trở thành bữa sáng phổ biến, vừa ngon miệng vừa nhanh gọn. Tuy nhiên, khi ăn phở nhiều người hay gặp một số sai lầm, từ đó khiến món ăn “quốc dân” trở thành gánh nặng cho cơ thể. Cụ thể:
- Không tận dụng và lạm dụng nước phở: Theo bác sĩ Ngọc Mai, nước dùng chính là yếu tố cần lưu ý hàng đầu. Nước phở ninh từ xương thường chứa một lượng chất béo nhất định. Nếu không được hớt bỏ mỡ, phần nước này có thể làm tăng nguy cơ rối loạn lipid máu khi tiêu thụ thường xuyên.
Nước phở chứa nhiều muối và chất béo, vì thế nên dùng nước phở trong là tốt nhất. Ảnh minh họa.
Đối với người có bệnh lý tim mạch, mỡ máu cao hoặc đang ăn kiêng, việc điều chỉnh nước dùng giảm béo, giảm mặn là yếu tố then chốt để biến phở thành món ăn an toàn hơn. Bác sĩ Mai tư vấn, người ăn nên chọn nước dùng trong, ít béo, hạn chế uống hết nước và không nên nêm nếm thêm quá nhiều gia vị.
- Hãy ăn đúng định lượng, đủ calo nạp vào: Theo bác sĩ Ngọc Mai, một bát phở được cho là lành mạnh khi được phối hợp khẩu phần hợp lý tức là lượng bánh phở vừa phải, đủ rau và chọn loại thịt phù hợp. Trong đó thói quen của nhiều người đó là luôn sợ ít, sợ đói vì thế xin thêm nhiều bánh phở (vì thường không thêm chi phí), điều này đồng nghĩa với việc nạp dư tinh bột, đặc biệt không phù hợp với người đang muốn giảm cân.
- Lựa chọn thịt cũng phải đặc biệt lưu ý: Với phở bò hay phở gà, việc lựa chọn thịt cần đặc biệt cân nhắc. Thay vì các loại thịt nhiều mỡ như nạm, gầu, người ăn có thể ưu tiên thịt nạc hoặc phở gà bỏ da để giảm lượng chất béo nạp vào cơ thể. Khi đó, món ăn không chỉ đảm bảo năng lượng mà còn hạn chế nguy cơ dư thừa calo.
Việc lựa chọn thịt nhiều mỡ hoặc sử dụng nước dùng quá béo cũng làm tăng đáng kể lượng cholesterol. Lớp mỡ nổi trên bề mặt nước phở nếu không được kiểm soát sẽ trở thành yếu tố nguy cơ đối với tim mạch.
- Không thêm gia vị, ăn kèm quẩy: Theo định lượng của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, lượng muối trong một bát phở khi ăn gần bằng lượng muối cần nạp vào cơ thể trong cả một ngày (5gram). Vì thế, việc người dân ăn phở uống hết nước dùng và thêm các loại gia vị như: nước mắm, tương, sa tế. Điều này đặc biệt bất lợi với những người có bệnh lý tăng huyết áp hoặc cần kiểm soát natri.
Ngoài ra, miếng quẩy giòn, béo giúp tăng hương vị, tạo cảm giác ngon miệng hơn khi ăn. Tuy nhiên, bác sĩ Ngọc Mai cảnh báo, chính món ăn kèm này lại là yếu tố khiến bữa phở trở nên kém lành mạnh nếu không quản lý được nguy cơ chất béo xấu.
Khi ăn phở cần có định lượng phù hợp, tốt nhất không nên sử dụng quẩy. Ảnh minh họa.
Trên thực tế, quẩy là thực phẩm ngon khi ăn cùng với phở. Tuy nhiên, nguy cơ của quẩy là thực phẩm chiên ngập dầu ở nhiệt độ cao để đạt được độ giòn đặc trưng. Trong quá trình này, nếu sử dụng các loại dầu không đảm bảo hoặc dầu bị tái sử dụng nhiều lần, rất dễ phát sinh chất béo chuyển hóa (trans fat) một loại chất béo có hại cho sức khỏe.
Không chỉ dừng lại ở chất béo có hại, quẩy còn làm tăng đáng kể lượng calo của bữa ăn. Khi kết hợp với bánh phở vốn là nguồn tinh bột chính và nước dùng có thể chứa chất béo từ xương hoặc thịt, tổng năng lượng của một tô phở có thể vượt xa nhu cầu của cơ thể, đặc biệt là vào buổi sáng.
Để tận dụng lợi ích của phở mà vẫn hạn chế rủi ro, chuyên gia dinh dưỡng đưa ra một số nguyên tắc:
- Chọn khẩu phần vừa phải, không ăn quá nhiều bánh phở;
- Ưu tiên thịt nạc, thịt gà thay vì nạm, gầu;
- Tăng cường rau ăn kèm để bổ sung chất xơ;
- Hạn chế uống hết nước dùng, chọn nước trong, ít béo;
- Không thêm quá nhiều gia vị mặn;
- Tránh hoặc hạn chế ăn quẩy;
Cuối cùng bác sĩ Ngọc Mai nhắn nhủ với những người yêu thích phở rằng, phở không phải là món ăn có hại. Vấn đề nằm ở cách chúng ta lựa chọn và sử dụng. Nếu ăn hợp lý, đây vẫn là một bữa sáng cân bằng và phù hợp với nhiều đối tượng.
