Thận đóng vai trò sống còn trong việc lọc máu, loại bỏ chất thải (ure, creatinine) và độc tố thông qua nước tiểu. Cơ quan này điều hòa huyết áp, cân bằng điện giải (Natri, Kali), cân bằng pH máu, sản xuất hormone tạo hồng cầu và kích hoạt Vitamin D để bảo vệ xương. Không chỉ vậy, thận còn được ví như một “nhà máy lọc nước” tinh vi nhất, giúp loại bỏ những chất có hại ra ngoài cơ thể, tuy nhiên trong lối sống hiện đại, có rất nhiều thói quen hàng ngày đang “vắt kiệt” sức khỏe hai quả thận.
Ths.BSNT Trương Công Thế Lực, Khoa Phẫu thuật Tiết niệu - Nam học và Y học giới, Bệnh viện Đại học Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội (cơ sở Linh Đàm) cho biết, qua khai thác tiền sử những bệnh nhân đến khám bị suy giảm chức năng thận, bác sĩ nhận thấy có rất nhiều thói quen hằng ngày đang khiến thận “kêu cứu”. Đáng nói, trong số đó có những việc làm tưởng chừng rất bình thường, thậm chí tốt cho sức khỏe nhưng vô tình lại làm hại thận.
Dùng thuốc, ngay cả với thuốc bổ cũng gây áp lực cho thận. Ảnh minh họa.
- Thứ nhất là việc dùng thuốc, kể cả thuốc bổ vô tội vạ. Theo bác sĩ Lực, ngay cả thuốc bổ nhiều người vẫn nghĩ uống vào sẽ tốt cho sức khỏe, ví dụ như các loại thực phẩm chức năng, chế phẩm "mát gan, bổ thận" hoặc thuốc đông y không rõ nguồn gốc. Tuy nhiên, những sản phẩm này thường chứa các tạp chất hoặc hoạt chất chưa qua kiểm chứng, tạo ra gánh nặng đào thải cực lớn, thậm chí gây ngộ độc tế bào thận.
- Thứ hai là chế độ ăn uống “chiều” vị giác. Bác sĩ Lực cho biết, bộ ba thói quen ăn uống nhiều người Việt đang thực hiện hằng ngày đó là “mặn-ngọt-cồn” đang từng ngày tàn phá hai quả thận. Theo đó, thói quen ăn mặn và lạm dụng đồ uống có đường, rượu bia không chỉ tàn phá hệ tim mạch mà còn làm tăng đào thải canxi qua nước tiểu. Đây là cơ chế cốt lõi thúc đẩy quá trình kết tinh sỏi, dẫn đến tắc nghẽn và tổn thương thận lâu dài.
- Thứ ba là thích ngồi lạnh, nhưng lười uống nước. Điều này gặp rất nhiều ở dân văn phòng, công sở khi ngồi điều hòa cả ngày, kể cả mùa đông nhưng lại lười uống nước. Trong môi trường máy lạnh, cơ thể không phát tín hiệu khát rõ rệt như khi ở ngoài trời. Tuy nhiên, quá trình trao đổi chất vẫn diễn ra, việc thiếu hụt nước khiến nước tiểu cô đặc, trở thành môi trường lý tưởng để sỏi thận hình thành và làm giảm mức lọc cầu thận.
Dân văn phòng ngồi điều hòa quanh năm, nhưng lười uống nước cũng khiến thận bị tổn thương. Ảnh minh họa.
Mặc dù trong cuộc sống có hàng loạt những thói quen âm thầm gây hại thận, tuy nhiên rất nhiều người vẫn chủ quan không thay đổi thói quen, hoặc không đi khám khi có những dấu hiệu cảnh báo sớm. Bác sĩ Lực cho biết, thông thường khi thận bị tổn thương, hay bị suy giai đoạn đầu thường không có biểu hiện rõ rệt. Bệnh nhân có thể chỉ cảm thấy mệt mỏi nhẹ, tăng huyết áp hoặc phù nhẹ ở các chi. Những dấu hiệu này rất dễ bị nhầm lẫn với sự thay đổi thời tiết hoặc mệt mỏi do công việc.
Hay như tình trạng sỏi thận, chúng thường diễn ra âm thầm, nếu không đi khám rất khó phát hiện. Tuy nhiên, khi chúng gây biến chứng thường nặng nề, nhất là bị sỏi cả hai bên thận. Nếu không xử lý kịp thời sẽ gây tổn thương nhu mô thận vĩnh viễn. Ngoài ra, việc không kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp hay tim mạch cũng là con đường ngắn dẫn đến suy giảm chức năng thận.
Do vậy, để duy trì một hệ bài tiết khỏe mạnh, bác sĩ Lực khuyến cáo lộ trình chăm sóc sức khỏe chủ động hai quả thận như sau:
- Tầm soát định kỳ là chìa khóa vàng bảo vệ chức năng thận. Người khỏe mạnh nên thực hiện kiểm tra chức năng thận ít nhất 1 lần/năm. Với những người đã có tiền sử bệnh lý, tần suất này nên là 3-6 tháng/lần.
Khám sức khỏe định kỳ nói chung và thận nói riêng là biện pháp bảo vệ chức năng thận tốt nhất. Ảnh minh họa.
Các xét nghiệm cơ bản như tổng phân tích nước tiểu, đo nồng độ Ure và Creatinin máu là những chỉ số cực kỳ quan trọng. Các xét nghiệm này giúp bác sĩ đánh giá chính xác mức lọc cầu thận và phát hiện sớm các bất thường trước khi bệnh tiến triển sang giai đoạn không thể hồi phục. Đừng đợi đến khi cơ thể suy kiệt mới tìm đến bác sĩ, bởi lúc đó cơ hội cứu vãn chức năng thận đã giảm đi rất nhiều.
- Mỗi người trưởng thành nên duy trì uống trên 2,5 lít nước mỗi ngày. Hãy coi việc uống nước là một phần của quy trình làm việc, đặc biệt là với những người ngồi văn phòng điều hòa.
- Hạn chế sử dụng đường muối trong khẩu phần ăn và các loại đồ uống, đây chính là cách để giảm áp lực cho thận.
- Sử dụng thuốc theo đơn kê và tư vấn của bác sĩ. Hạn chế sử dụng rượu bia, thuốc lá để thận được khỏe mạnh hơn.
