Giữa nhịp sống đông đúc của TP.HCM, anh Lê Minh Quốc và bạn đời là anh Trương Ngọc Huy dành một phần không gian sống để làm vườn, trồng rau, cây ăn trái và hoa. Từ khoảng sân thượng chỉ rộng chừng 15m² trong căn nhà đầu tiên, sau nhiều năm, khu vườn của gia đình hiện đã mở rộng lên khoảng 700m², gồm cả vườn sân thượng và khu vườn dưới đất.
Với anh Quốc, làm vườn ban đầu đơn giản chỉ là mong muốn tự tay trồng được rau quả sạch cho gia đình. Nhưng càng làm, khu vườn càng trở thành một phần quan trọng của cuộc sống, nơi cả gia đình cùng chăm cây, thu hoạch, vui chơi và quây quần bên những bữa cơm ngoài trời.
Anh Quốc bắt đầu trồng rau từ năm 2019, khi anh và anh Huy chuyển về căn nhà riêng đầu tiên. Ngôi nhà rộng khoảng 200m² nhưng được thiết kế dạng nhà ống, gần như không có khoảng sân vườn để trồng cây.
Không muốn bỏ qua sở thích làm vườn, anh Quốc tận dụng một phần sân thượng khoảng 15m² để trồng rau sạch. "Mình muốn tự tay trồng rau quả cho cả gia đình ăn cho yên tâm. Bởi tự trồng thì mình có thể kiểm soát được dinh dưỡng cũng như các loại thuốc bảo vệ thực vật sử dụng cho cây", anh Quốc chia sẻ.
Đến cuối năm 2022, hai anh chuyển về căn nhà hiện tại, có tổng diện tích đất gần 500m². Không gian rộng hơn giúp việc làm vườn thuận lợi hơn nhưng cũng xuất hiện một vấn đề, đó là phần đất bên hông nhà bị khuất nắng nên không phù hợp để trồng nhiều loại rau.
Anh Quốc chuyển hướng bố trí khu vực này cho những cây ăn trái lâu năm và cây kiểng lá. Trong khi đó, khoảng sân thượng 80m² lại trở thành nơi lý tưởng để trồng rau bởi có không gian thoáng, đón nắng và gió từ nhiều hướng.
Trước khi bắt tay xây dựng khu vườn trên cao, anh Quốc đã cẩn thận nhờ kỹ sư kiểm tra tải trọng của công trình cũng như hệ thống chống thấm để đảm bảo việc trồng cây lâu dài không ảnh hưởng đến kết cấu ngôi nhà. Khi thấy sân thượng đạt tiêu chuẩn, anh đã đầu tư gần 200 triệu đồng cho chậu ghép, đất, phân bón, khung sắt làm giàn leo, nhân công và một số cây ăn trái lớn.
Để giải quyết bài toán vận chuyển đất, chậu và cây lên cao, anh còn lắp thêm hệ thống ròng rọc. "Khó nhất khi làm vườn sân thượng không hẳn là chăm cây mà là đưa những thứ nặng lên trên. Một bao đất hay cây lớn bê từng chút rất cực, nên mình phải nghĩ cách làm sao cho đỡ sức", anh nói.
Năm 2024, gia đình tiếp tục mua thêm mảnh đất khoảng 500m² ngay sát nhà. Không gian mới được quy hoạch thành khu vườn rộng với hồ bơi, sân chơi và nhiều bồn cây. Ba người con của anh Quốc có chỗ chạy nhảy, đạp xe, bơi lội, còn anh cũng có thêm diện tích để trồng cây ăn quả và hoa.
Với khu vườn này, anh mất gần một năm để hoàn thiện các hạng mục từ thiết kế, thi công hồ bơi, bồn cây đến lát đá nền. Tổng chi phí cho khu vực này gần 8 tỷ đồng, trong đó hồ bơi là hạng mục tốn kém nhất do phải gia cố nền móng, đồng thời lắp đặt hệ thống lọc nước và điện phân clo tự động.
Đến nay, tổng diện tích khu vườn của gia đình anh Quốc vào khoảng 700m². Trong đó, khoảng 80m² sân thượng được dành chủ yếu cho rau xanh như xà lách, rau muống, cải xanh, cải ngọt, các loại rau gia vị, ớt... Đặc biệt, anh Quốc còn trồng được súp lơ và bắp cải, những loại rau trước đây anh từng nghĩ chỉ có thể phát triển tốt ở Đà Lạt.
Những loại cây như khổ qua, bầu, mướp, bí đỏ, bí đao, đậu đũa, đậu que và ớt gần như có quanh năm, giúp gia đình giảm đáng kể nhu cầu mua rau ngoài chợ. Anh còn trồng nhiều loại cây ăn quả trên sân thượng, trong số đó anh thích nhất là dưa lưới và dưa hấu. Có những đợt thu hoạch gần 100kg, anh chia cho ba mẹ, anh chị em trong gia đình cùng thưởng thức.
Theo anh, dưa tự trồng có vị ngọt và ngon hơn một phần vì có thể chủ động thời điểm thu hoạch. Trong khi trái cây bán ngoài thị trường thường phải thu hoạch sớm để thuận tiện cho việc vận chuyển, bảo quản và giữ hình thức đẹp, gia đình anh có thể để dưa chín đúng thời điểm rồi mới hái.
Video: Anh Quốc thu hoạch dưa trong vườn sân thượng
Ở TP.HCM, anh thường trồng khoảng 2 vụ dưa chính từ cuối năm đến hết mùa nắng. Mùa mưa, tỷ lệ thất thoát cao hơn do bộ rễ của cây dưa khá nhạy cảm với điều kiện ẩm ướt.
Với khu vực dưới đất, anh Quốc trồng nhiều cây cảnh và cây ăn trái lâu năm như vú sữa, xoài, mít, bưởi, mận, ổi, chanh vàng Mỹ, sơ ri, sa pô, nhiều loại chuối... “Đây đều là những loại trái cây gia đình yêu thích nên tôi ưu tiên trồng để có thể thu hoạch ngay tại nhà”, anh Quốc chia sẻ.
Bên cạnh đó, anh cũng trồng một vườn hoa hồng tại đây. Sau gần 10 năm thử nghiệm nhiều giống, hiện anh giữ lại khoảng 20 giống phù hợp với điều kiện nóng ẩm của TP.HCM. Một số giống được anh đánh giá cao về khả năng chịu nóng, khỏe và kháng bệnh gồm Souer, La Sur Negie, Bien, Masora, Republic...
Anh Quốc là người chăm sóc chính khu vườn, ngoài ra có người chăm vườn 2 ngày mỗi tuần, phụ anh phun thuốc, cắt tỉa.
Làm vườn nhiều năm, anh Quốc cho rằng trồng cây không phải cứ gieo hạt xuống đất là sẽ có thu hoạch. Anh từng thất bại không ít lần vì sâu bệnh, nấm, nhện đỏ hoặc thời tiết không thuận lợi. Kinh nghiệm vì thế được tích lũy từ chính những lần cây hỏng. "Cứ trồng, hư thì mình nhổ, làm đất lại rồi gieo lại. Làm nhiều thì tự nhiên mình biết cây đang gặp vấn đề gì và cần xử lý thế nào", anh chia sẻ.
Theo anh, một trong những khâu quan trọng nhất là xử lý đất trước khi trồng. Đất cần được làm sạch, đặc biệt nên sử dụng vôi nông nghiệp để xử lý trước khi đưa cây con xuống trồng.
Phân hữu cơ cũng cần được sử dụng cẩn thận. Phân động vật nếu chưa được ủ hoai hoàn toàn có thể chứa nhiều vi khuẩn gây hại cho bộ rễ, khiến cây dễ mắc bệnh hoặc phát triển kém.
Bên cạnh đó, việc lựa chọn giống cũng rất quan trọng. Với điều kiện khí hậu nóng ẩm quanh năm của TP.HCM, anh ưu tiên những giống có khả năng chịu nhiệt tốt thay vì chỉ lựa chọn theo sở thích.
Riêng hoa hồng ngoại đòi hỏi công chăm sóc kỹ hơn. Anh Quốc duy trì lịch bón phân và phòng trừ sâu bệnh định kỳ khoảng 7-10 ngày/lần, vì hoa hồng có nhu cầu dinh dưỡng cao, hoa hồng ngoại rất thơm nên dễ thu hút bọ trĩ, nhện, nấm tới phá hoại nụ hoa và đọt non.
Không chỉ tự tay chăm cây, anh Quốc còn tạo điều kiện để 3 người con cùng tham gia làm vườn. Mỗi bé có một chậu cây riêng để tự chọn hạt giống, gieo trồng và theo dõi đến ngày thu hoạch. Gia đình còn nuôi cá diêu hồng trong những bồn nhựa dung tích 1.000 lít. Các con phụ ba tưới cây, hái rau, cho cá ăn, đạp xe và vui chơi trong khu vườn.
Những lần thu hoạch rau quả, những bữa cơm ngoài sân vườn vì thế trở thành khoảng thời gian cả nhà cùng trò chuyện và gắn kết. Với anh Quốc, khu vườn không chỉ mang lại rau quả sạch mà còn là "lá phổi" của ngôi nhà, giúp gia đình có một không gian xanh giữa Sài Gòn.
Quan trọng hơn, đây là nơi 2 người ba có thể đồng hành cùng các con, giúp các bé có thêm thời gian vận động, khám phá thiên nhiên thay vì chỉ quanh quẩn với điện thoại, máy tính. "Chỉ cần một chậu cây được chăm sóc, tỉa tót, rồi nhìn cây ra hoa, kết trái cũng khiến cuộc sống nhẹ nhàng hơn rất nhiều", anh chia sẻ.
Từ khoảng sân thượng 15m² ban đầu, gia đình anh Quốc đã có khu vườn khoảng 700m², vừa cung cấp thực phẩm cho gia đình, vừa trở thành khoảng xanh và nơi lưu giữ những kỷ niệm tuổi thơ của các con.
