Tần ô thuộc họ Cúc, thân mềm, mọc thành bụi, lá màu xanh và xẻ thành nhiều thùy nhỏ. Khi còn non, cây có dáng mảnh, lá mềm, mọng nước nên thường được thu hái cả phần ngọn để chế biến.
Trước đây, tần ô vốn là loại rau quen thuộc ở các vùng quê, nhất là vào mùa lạnh. Có thời điểm loại rau này mọc tự nhiên quanh vườn, bờ rào hoặc được trồng xen trong những mảnh đất nhỏ mà chẳng cần chăm sóc cầu kỳ. Vì quá quen thuộc, nhiều người coi đây đơn giản là thứ rau ăn hàng ngày, không có gì đặc biệt.
Thế nhưng khi xu hướng tìm về những loại rau dân dã, rau theo mùa ngày càng phổ biến, tần ô lại được người thành phố chú ý. Một số hàng rau sạch, cửa hàng đặc sản vùng miền cũng đưa tần ô vào danh sách rau theo mùa, bán theo bó hoặc theo kg.
Điểm khiến tần ô được yêu thích nằm ở hương thơm đặc trưng. Rau sống có mùi hơi ngai ngái, nhưng khi nấu chín lại tỏa ra mùi thơm dịu, không quá nồng. Lá mềm, mọng nước, khi ăn có vị ngọt thanh, hơi mát và không bị đắng. Chỉ cần một lượng nhỏ tần ô cho vào nồi canh hoặc nồi lẩu cũng đủ tạo nên mùi thơm rất riêng.
Tần ô cũng là loại rau ngắn ngày, dễ trồng. Từ khi gieo hạt đến lúc thu hoạch thường mất khoảng 30-40 ngày, tùy điều kiện chăm sóc và thời tiết. Cây phát triển tốt trong điều kiện mát mẻ, đất tơi xốp và đủ ẩm. Người trồng có thể thu hái những phần ngọn non, sau đó tiếp tục chăm sóc để cây lên lứa mới.
Ở miền Bắc, tần ô thường được trồng và bán nhiều từ khoảng tháng 9 đến tháng 3 năm sau, khi thời tiết se lạnh. Đây cũng là thời điểm rau phát triển tốt, lá xanh non và có mùi thơm rõ. Những ngày lạnh, tần ô thường xuất hiện nhiều hơn tại các chợ bởi đây là loại rau rất hợp với các món canh nóng và lẩu.
Giá bán loại rau này nhìn chung không quá cao. Tần ô tại chợ thường dao động khoảng 20.000-55.000 đồng/kg, tùy mùa, nguồn hàng và chất lượng. Rau non, xanh mướt, ít sâu bệnh thường được các cửa hàng thực phẩm sạch đóng thành những túi hoặc bó nhỏ, thuận tiện cho người mua thành phố.
Món quen thuộc nhất từ tần ô là canh nấu thịt bằm. Thịt được xào sơ với hành, nêm gia vị rồi thêm nước, đến khi sôi mới cho rau vào để giữ được độ xanh và hương thơm. Tần ô chỉ cần nấu trong thời gian ngắn, vừa chín tới là ngon nhất. Nước canh có vị ngọt dịu từ rau và thịt, còn phần lá mềm, thơm, rất dễ ăn.
Ngoài thịt bằm, tần ô còn có thể nấu cùng tôm, cá hoặc xương. Vị thanh của rau giúp cân bằng độ béo, ngọt của nước dùng. Những ngày trời lạnh, một bát canh tần ô nóng ăn cùng cơm trắng là món ăn đơn giản nhưng gợi nhớ hương vị bữa cơm quê.
Tần ô cũng là loại rau được ưa chuộng trong các món lẩu. Lẩu gà, lẩu bò, lẩu hải sản hay lẩu chay đều có thể cho thêm một đĩa tần ô. Rau chỉ cần nhúng nhanh trong nước dùng, khi lá vừa mềm là vớt ra thưởng thức. Hương thơm đặc trưng hòa cùng vị đậm đà của nước lẩu khiến món ăn bớt ngấy và dễ ăn hơn.
Không chỉ nấu canh hay nhúng lẩu, tần ô còn có thể xào tỏi, xào thịt bò, hấp hoặc dùng ăn kèm mì, bún. Với những ngọn rau non, nhiều người còn thích chần nhanh rồi trộn cùng gia vị để giữ được độ xanh và vị ngọt tự nhiên.
Lợi ích của rau tần ô với sức khỏe
Hỗ trợ giảm cân, cải thiện tiêu hóa
Tần ô chứa nhiều nước, chất xơ nhưng không nhiều calo, phù hợp với những người muốn kiểm soát cân nặng. Lượng chất xơ trong rau giúp tạo cảm giác no lâu, hỗ trợ nhu động ruột và hạn chế táo bón. Nhờ đó, bổ sung tần ô vào thực đơn hằng ngày cũng góp phần giúp hệ tiêu hóa hoạt động thuận lợi hơn.
Giúp ngủ ngon, hỗ trợ hệ hô hấp
Tần ô từ lâu được sử dụng trong dân gian với mục đích làm dịu cổ họng và hỗ trợ giảm ho. Rau có mùi thơm đặc trưng, một số hợp chất dễ bay hơi được cho là có tác dụng tạo cảm giác thư giãn. Tần ô thường được nấu canh hoặc hấp để dùng khi thời tiết thay đổi, cơ thể khó chịu.
Một bát canh tần ô nóng vào buổi tối cũng mang lại cảm giác dễ chịu, nhất là trong những ngày se lạnh. Tuy nhiên, đây chỉ là thực phẩm hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị khi có bệnh lý hô hấp.
Tốt cho mắt, tăng khả năng chống oxy hóa
Tần ô cung cấp beta-carotene cùng một số carotenoid như lutein và zeaxanthin, những dưỡng chất có vai trò đối với sức khỏe mắt. Các hợp chất này đồng thời có khả năng chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Bên cạnh đó, các chất chống oxy hóa trong rau cũng góp phần hỗ trợ cơ thể chống lại quá trình oxy hóa và phản ứng viêm.
Hỗ trợ tim mạch, ổn định huyết áp
Tần ô chứa kali, khoáng chất cần thiết cho việc duy trì cân bằng điện giải và huyết áp. Một chế độ ăn có đủ kali, kết hợp với việc kiểm soát lượng natri, có thể góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch.
Ngoài ra, chất xơ trong rau cũng có lợi cho chế độ ăn hướng tới kiểm soát cholesterol. Tuy nhiên, để phòng ngừa bệnh tim mạch, tần ô cần được kết hợp với chế độ ăn uống cân đối và lối sống lành mạnh.
