Nuôi dưỡng và chăm sóc con trẻ là một hành trình dài, trong đó người mẹ là “kiến trúc sư” chính trong hành trình đó. Tuy nhiên, hiện có rất nhiều phương pháp, cách nuôi và chăm con được truyền tai, chia sẻ trên mạng, khiến các mẹ như lạc vào “ma trận”. Khi đọc những công thức này, nhiều mẹ thấy “giống giống” trường hợp con mình và áp dụng theo, các chuyên gia cho rằng điều này là không nên.
PGS. TS.BS Nguyễn Trọng Hưng (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) thừa nhận rằng, không ít bố mẹ trẻ hiện nay có kiến thức sâu rộng về nhiều lĩnh vực, thế nhưng kiến thức dinh dưỡng lại chưa được trang bị đầy đủ. Thực tế, quá trình thăm khám bác sĩ Hưng gặp không ít trường hợp có nhận thức và cách chăm sóc chế độ ăn cho trẻ chưa hợp lý.
Theo đó, có nhiều mẹ áp dụng các công thức trên mạng như bổ sung vi chất dinh dưỡng, từ bỏ mỡ lợn, chỉ cho ăn chất béo thực vật giúp thông minh, khỏe mạnh hơn. Có trường hợp người mẹ chỉ xay hạt óc chó và các loại hạt khác cho con ăn, mà không bổ sung cân đối các thực phẩm khác. Kết quả, trẻ có tăng cân, nhưng lại thiếu nhiều vi chất khác (hay nói cách khác là có béo nhưng không hề khỏe).
Rất nhiều trẻ dù béo nhưng không khỏe vì thiếu vi chất dinh dưỡng. Ảnh minh họa.
PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng cho rằng, tình trạng chăm con theo công thức trên mạng, kinh nghiệm truyền tai không phải là mới, điều này đã được các chuyên gia dinh dưỡng chính thống cảnh báo từ lâu. Đặc biệt, với thế hệ ông bố, bà mẹ thời công nghệ số như hiện nay, việc tiếp cận mạng xã hội từ nhỏ nên khi lập gia đình, sinh con họ sẵn sàng áp dụng “công nghệ số” để nuôi con.
Điều đó được thể hiện qua việc, các mẹ tìm hiểu các kiến thức trên mạng, cắt ghép các thông tin rồi ứng dụng vào việc nuôi con. Rõ ràng nhất đó là việc sử dụng thiết bị điện tử để chăm con, trông con. Điển hình như việc đến bữa ăn mở điện thoại cho con xem. Hay để đỡ phải trông con, các mẹ sẵn sàng mở tivi cho con ngồi im một chỗ. Rồi cả việc, không ít mẹ ở tuổi GenZ cai sữa sớm cho con vì sợ xấu, hỏng ngực… Tất cả những phương pháp nuôi con như vậy đều không tốt cho sự phát triển của trẻ.
Bác sĩ Hưng lấy ví dụ về việc các mẹ thế hệ GenZ học theo cách chăm con kiểu Nhật, tuy nhiên việc “bắt chước” công thức này lại không được đến nơi, đến chốn. Theo bác sĩ Hưng, với người Nhật, khẩu phần ăn của trẻ được lên thực đơn, tính toán cụ thể các chất có trong đó sao cho phù hợp với nhu cầu của một đứa trẻ. Hơn thế nữa, ở Nhật khi cho trẻ ăn sẽ hướng cho trẻ tập trung tối đa vào bữa ăn, chứ không hề có chuyện xem điện thoại hay thiết bị điện tử.
Còn tại Việt Nam, nuôi con theo kiểu Nhật nhưng sự đa dạng trong thực phẩm còn rất hạn chế. Chất lượng thực phẩm cũng không đảm bảo, chưa kể hàm lượng dinh dưỡng trong đó chưa chắc đã đạt yêu cầu. Ngoài ra, thói quen nhiều người Việt là khi con không ăn thì xót con, sẵn sàng giơ điện thoại cho con xem với mục đích để trẻ ăn được nhiều hơn. Tất cả những điều này đều ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.
Phụ huynh học theo các công thức nuôi con là không nên, vì không có công thức nào dùng chung cho nhiều trẻ. Ảnh minh họa.
Vì thế, bác sĩ Hưng khuyên người dân hãy kiểm chứng nguồn tin, độ chính xác trước khi áp dụng, nhất là những cha mẹ trẻ tuổi, không học theo bất kể công thức nào trên mạng, hay thậm chí là các chế độ dinh dưỡng được cho là tối ưu. Bởi chế độ dinh dưỡng đó chỉ phù hợp với con người của đất nước, khu vực đó. Chưa kể, mỗi đứa trẻ là một thực thể, với bộ gen khác nhau vì thế không có một công thức chung nào cho tất cả trẻ. Do vậy, nuôi con phải dựa trên tình hình thực tế sự phát triển của con, từ đó có sự điều chỉnh hợp lý, có như vậy đứa trẻ mới phát triển được toàn diện.
“Vẫn biết rằng, dù áp dụng hay học theo cách nào thì các mẹ vẫn luôn mong điều tốt nhất đến với con mình. Tuy nhiên, tất cả phải dựa trên bằng chứng khoa học và sự thích ứng của từng đứa trẻ. Mọi người tuyệt đối không nên lấy chính con mình ra làm phép thử”, bác sĩ Hưng khuyên.
Theo bác sĩ Hưng, dinh dưỡng nhất là với trẻ nhỏ là một quá trình dài, cần phải phù hợp với từng lứa tuổi chứ không thể nhanh, đi tắt. Dù bất cứ thế hệ nào, nuôi con cũng phải tuân thủ nguyên tắc như trẻ nhỏ cần phải được bú sữa mẹ trong vòng 6 tháng đầu đời và tiếp tục bú đến 2 tuổi.
PGS Nguyễn Trọng Hưng cho rằng, chăm con phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản thì trẻ mới phát triển được toàn diện. Ảnh: Lê Phương.
Bắt đầu thời kỳ trẻ tập ăn, mỗi lứa tuổi sẽ có những hướng dẫn cụ thể để trẻ ăn phù hợp với hệ tiêu hóa đang còn non nớt, chưa phát triển toàn diện. Trong quá trình chăm sóc dinh dưỡng, điều phụ huynh đặc biệt lưu ý đó chính là phải cho trẻ ăn đầy đủ, cân đối và đa dạng 4 nhóm chất đường bột, chất béo, chất đạm, vitamin và khoáng chất.
Ngoài vấn đề trên, phụ huynh cho trẻ ăn đúng giờ, không cho trẻ ăn nhiều trước khi đi ngủ tối, không cất giữ nhiều các thực phẩm nhiều năng lượng ở nhà như pho mát, bơ, bánh kẹo, kem, nước ngọt, bim bim…
Thêm vào đó, nên khuyến khích và cùng trẻ tập thể dục thể thao, rủ trẻ cùng giúp làm việc nhà, đi ngủ đúng giờ… Đồng thời, nên đi đến gặp các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng để có lời khuyên tốt nhất. Tuyệt đối, không học theo các phương pháp nuôi con không chính thống trên mạng xã hội.
