Bữa ăn hằng ngày rất quan trọng với sức khỏe thể chất, thậm chí là cả sức khỏe tinh thần của mỗi cá nhân. Mặc dù mỗi người có một quan điểm về bữa ăn khác nhau, nhưng đều có một điểm chung đó là nguồn cung cấp dinh dưỡng để nuôi sống cơ thể. Tuy nhiên, để có một cơ thể khỏe mạnh, mọi người dù thực hiện bữa ăn ở hàng quán, hay ở tại gia đình cũng phải lưu ý một số điều khi lựa chọn thực phẩm và chế biến bữa ăn.
PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi Dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) cho biết, để có chế độ ăn uống lành mạnh, tốt nhất nên thực hiện tại gia đình. Bởi như vậy sẽ đảm bảo về nguồn thực phẩm, vệ sinh chế biến, cũng như mang giá trị gắn kết tình cảm giữa các thành viên.
Bác sĩ Trọng Hưng đưa ra lời khuyên về chế độ ăn giúp cả gia đình phát triển khỏe mạnh như sau:
3 điều nên làm để cơ thể phát triển khỏe mạnh hơn
PGS Nguyễn Trọng Hưng cho biết, chế độ ăn ở mỗi khu vực, quốc gia sẽ phụ thuộc vào văn hóa, truyền thống cũng như nguồn thực phẩm tại nơi đó. Tuy nhiên, dưới góc độ dinh dưỡng, để cơ thể phát triển khỏe mạnh bữa ăn cần lưu ý 3 điều cơ bản đó là: Đa dạng thực phẩm, bổ sung nước và sữa, lựa chọn thực phẩm an toàn.
Thứ nhất về đa dạng thực phẩm, bác sĩ Hưng cho rằng, mỗi loại thực phẩm đều có giá trị riêng, không có một loại thực phẩm nào là tốt và đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng cho cơ thể. Do vậy, khoa học chia ra thành 4 nhóm dưỡng chất chính đó là: bột đường, chất béo, chất đạm, vitamin và khoáng chất.
Ăn đủ nhóm chất và đa dạng thực phẩm là "chìa khóa" giúp cơ thể khỏe mạnh. Ảnh minh họa.
Để cơ thể khỏe mạnh hơn, trước hết bữa ăn phải bổ sung đủ 4 nhóm chất trên. Sau khi bổ sung đủ, trong bữa ăn cần đa dạng các thực phẩm thuộc 4 nhóm chất này. Tuy nhiên, trên thực tế bữa ăn của người Việt, đa số các gia đình chú trọng vào tinh bột và chất đạm. Riêng việc bổ sung các chất vitamin và khoáng chất thường bị xem nhẹ.
Trong khi chế độ ăn của người Nhật, họ vẫn ăn đủ 4 nhóm chất nhưng rất đa dạng. Ví dụ như nhóm cung cấp protein và chất béo họ ưu tiên lựa chọn nguồn dễ hấp thu và tiêu hóa từ thủy, hải sản... Trong đó, nhóm tinh bột họ kết hợp cùng với thực phẩm khác như cơm cuộn rong biển. Đặc biệt, là nhóm rau-củ-quả người Nhật không ăn nhiều một loại rau như người Việt. Thay vào đó, họ ăn nhiều các loại rau trong một bữa ăn.
Do vậy, bác sĩ Nguyễn Trọng Hưng cho rằng, việc ăn đủ và đa dạng thực phẩm là rất quan trọng. Bởi mỗi loại thực phẩm sẽ có tác dụng bổ trợ cho nhau rất tốt. Ví dụ như nhóm rau-củ-quả ngoài cung cấp vitamin và khoáng chất, chúng còn giúp hỗ trợ tiêu hóa, quét mỡ máu cho cơ thể và phòng chống nhiều bệnh.
Thứ hai, uống đủ nước và bổ sung sữa. Việc uống đủ nước rất quan trọng, vì ngoài giúp điều hòa thân nhiệt, nó còn bôi trơn khớp, hỗ trợ tiêu hóa, đào thải độc tố qua thận và làm đẹp da. Khi uống thiếu nước gây mệt mỏi, giảm tập trung, táo bón và sỏi thận. Cách uống nước khoa học nhất là tính theo trọng lượng cơ thể sẽ biết số lượng nước cần uống mỗi ngày. Không nên đợi khát mới uống nước, mà hãy uống đều theo các giờ trong ngày.
Uống đủ nước và sữa mỗi ngày sẽ giúp cơ thể khỏe mạnh bền vững. Ảnh minh họa.
Với sữa, người Việt đang có nhiều quan niệm chưa thật sự đúng, vì đa số mọi người đều nghĩ sữa chỉ dành cho trẻ nhỏ, người ốm yếu. Thực tế, sữa không chỉ bổ sung lượng canxi cần thiết tốt cho xương và phát triển chiều cao mà còn cung cấp nhiều dưỡng chất tốt cho cơ thể, có tác dụng tăng cường sức đề kháng, ngăn ngừa các bệnh mãn tính. Do đó, bổ sung sữa và các chế phẩm từ sữa vào danh sách món ăn hằng ngày là cách đơn giản mà hiệu quả trong việc giữ gìn sức khỏe.
Thứ ba, chọn nguồn thực phẩm an toàn và chất lượng. Như đã nói, ăn đủ và đa dạng thực phẩm rất quan trọng, nhưng cần phải lựa chọn được thực phẩm an toàn. Nếu thực phẩm không an toàn, dù ăn đa dạng cũng vẫn ảnh hưởng đến sức khỏe và an toàn.
Bác sĩ Trọng Hưng cho rằng, các lựa chọn thực phẩm an toàn tốt nhất là lựa chọn theo mùa. Điều này vừa hạn chế dư lượng hóa chất, vừa giàu dinh dưỡng trong thực phẩm. Ngoài ra, nếu không tự sản xuất thực phẩm, hãy chọn ở nơi uy tín, an toàn để mua. Tốt nhất, nên mua và sử dụng các thực phẩm thu hái, bắt mổ trong ngày còn tươi, sống.
Hai điều cần tránh để bảo vệ sức khỏe
Ngoài việc thực hiện 3 điều nên làm trong bữa ăn hằng ngày như đã nói trên, bác sĩ Hưng khuyên mọi người nên tránh 2 điều dưới đây để có một cơ thể khỏe mạnh:
Thứ nhất, hạn chế đồ chiên rán. Theo bác sĩ Hưng, ăn quá nhiều đồ chiên rán một lúc hoặc ăn quá thường xuyên sẽ rất nguy hiểm. Ngoài hệ tiêu hóa chịu ảnh hưởng ngay lúc đó, chúng còn khiến cơ thể nóng và nguy cơ đối diện nhiều bệnh như rối loạn chuyển hóa, cao huyết áp, béo phì,… Ngoài ra, quá trình chiên rán còn khiến thực phẩm biến chất, dễ gây tác nhân độc hại có thể làm tăng nguy cơ ung thư.
Vị chuyên gia này cũng khuyến cáo, nên ăn các thực phẩm ở dạng tự nhiên sẽ vừa hấp thụ các thành phần dinh dưỡng tốt hơn vừa giảm bớt nguy cơ mắc các bệnh có căn nguyên từ thực phẩm. Trong đó, ưu tiên các món hấp, luộc, nấu canh hoặc xào nhanh. Khi xào lưu ý lựa chọn dầu, mỡ phù hợp.
Đồ chiên rán nếu ăn thường xuyên hoặc nhiều một lúc gây hại rất lớn với sức khỏe. Ảnh minh họa.
Thứ hai, thực phẩm chức năng là con dao hai lưỡi. Thực phẩm chức năng cũng có những lợi ích nhất định với cơ thể, nhưng đôi khi việc bị thổi phồng công dụng sẽ khiến người dùng tin và bỏ qua nguồn thực phẩm tự nhiên rất tốt. Vì thế, cần phải hết sức cẩn trọng, ví dụ không có loại thực phẩm chức năng có thể thay thế cho việc ăn rau, bổ sung chất đạm hay các vi chất có trong thực phẩm. Bác sĩ Hưng khuyên, khi bổ sung thực phẩm chức năng, tốt nhất hãy đi khám sức khỏe và có sự tư vấn sử dụng của bác sĩ.
Ngoài các vấn đề liên quan đến dinh dưỡng, để có cơ thể khỏe mạnh, sống thọ hơn người dân cần duy trì một lối sống lành mạnh, tăng cường vận động. Theo khuyến cáo mỗi người nên thực hiện các hoạt động thể thao vừa sức 30 phút/ngày, 5 ngày/tuần.
