Tôi từng nghĩ làm mẹ là một hành trình chỉ bắt đầu khi người phụ nữ có con. Nhưng càng quan sát những gia đình xung quanh, tôi càng nhận ra: làm mẹ có thể là bản năng, còn nuôi dạy một đứa trẻ nên người lại là cả một quá trình học hỏi.
Sau khi tốt nghiệp đại học và có thời gian du học ở nước ngoài, tôi trở về Việt Nam với nhiều dự định mới cho cuộc sống. Tôi chưa lập gia đình, càng chưa có kinh nghiệm nuôi con, nhưng những năm sống và học tập trong môi trường khác nhau giúp tôi có thêm góc nhìn về giáo dục trẻ nhỏ. Tôi hiểu rằng mỗi đứa trẻ có một tính cách riêng, và cách người lớn ứng xử với con có thể ảnh hưởng rất nhiều đến tâm lý cũng như thói quen của chúng sau này.
Ảnh minh hoạ
Ngày đầu tiên về nước, tôi đáp xuống TP.HCM rồi dự định tiếp tục về quê. Vì lâu ngày không gặp, tôi ghé nhà cô bạn thân chơi. Cô ấy đã lập gia đình và có hai con. Ban đầu tôi chỉ định ngồi nói chuyện một lúc rồi đi, nhưng bạn nhiệt tình giữ lại nên cuối cùng tôi quyết định ngủ nhờ một đêm. Tôi không ngờ, chính đêm ấy lại khiến mình trằn trọc đến sáng.
Khoảng gần khuya, khi mọi người chuẩn bị đi ngủ, tôi nghe tiếng bạn nhắc nhở con chuyện học hành. Thằng bé đang ở tuổi tiểu học, vì lười làm bài nên bị mẹ phạt chép lại bài nhiều lần. Điều khiến tôi bất ngờ là bạn yêu cầu con phải hoàn thành xong mới được đi ngủ, dù lúc đó đã 11 giờ đêm.
Nằm trong phòng bên cạnh, tôi cứ nghĩ mãi. Tôi hiểu trẻ con cần có nguyên tắc, và không thể vì thương con mà bỏ qua mọi lỗi sai. Tuy nhiên, bắt một đứa trẻ tiểu học thức đến khuya để chép phạt liệu có thực sự khiến con hiểu ra vấn đề, hay chỉ khiến con sợ việc học và hình thành tâm lý đối phó?
Tôi mất ngủ cả đêm vì hai mẹ con ồn ào. Một phần, tôi biết mình không có con nên chẳng thể hiểu hết những áp lực của một người mẹ. Nhưng mặt khác, tôi cũng nghĩ nếu đã là bạn thân nhiều năm, có những điều nên nói với nhau bằng sự chân thành vì biết đâu điều đó sẽ giúp bạn mình tốt lên.
Ảnh minh hoạ
Sáng hôm sau, tôi lựa lời góp ý rằng bạn có thể thử tìm nguyên nhân khiến con lười học thay vì chỉ tập trung vào hình phạt. Có thể con mệt, chưa hiểu bài, mất tập trung hoặc đơn giản là đang cần một cách học phù hợp hơn. Không ngờ bạn lại khá giận, cho rằng tôi chưa làm mẹ nhưng đã vội dạy người khác cách nuôi con.
Từ hôm đó, chúng tôi chưa thực sự nói chuyện lại. Tôi buồn vì tình bạn bị ảnh hưởng, nhưng không hối tiếc về lời góp ý hôm ấy. Tôi không nghĩ mình đúng hoàn toàn, càng không cho rằng có một công thức duy nhất để nuôi dạy trẻ. Tôi chỉ mong bạn hiểu rằng kỷ luật là cần thiết, nhưng kỷ luật không nhất thiết phải đi cùng những hình phạt khiến trẻ sợ hãi.
Có lẽ làm mẹ không phải là trở thành một người hoàn hảo, mà là luôn sẵn sàng quan sát, lắng nghe và điều chỉnh cách đồng hành cùng con. Bởi sau mỗi lần người lớn dạy con, chính chúng ta cũng đang học cách trở thành cha mẹ tốt hơn.
Tâm sự từ độc giả bichngoc…@gmail.com
Nếu mọi người thắc mắc tôi đã khuyên những gì, thì hãy đọc tiếp những dòng sau.
Ai đang và đã trải qua hành trình nuôi dạy con, có lẽ nhiều phụ huynh cũng sẽ biết, có không ít trẻ sống khép kín, không bộc lộ những suy nghĩ tâm tư của mình ra để bố mẹ biết. Và đa phần sự buồn bã, tủi thân của trẻ đều xuất phát từ việc bị cha mẹ la mắng, phạt không đúng cách gây tổn thương tâm hồn mong manh. Do đó khi con làm sai điều gì, cha mẹ cũng nên áp dụng những hình phạt sao cho vừa nhẹ nhàng vừa tâm lý không gây tổn thương tới con. Đôi khi chỉ là la mắng nhưng lời nói lúc nóng giận lại có tính "sát thương" trẻ nhỏ ghê gớm.
Các mẹ bỉm sữa cũng có thể áp dụng những cách phạt con thông minh, khéo léo dưới đây:
- Phạt trẻ đứng, ngồi
Nếu trẻ không nghe lời và thường xuyên mắc lỗi, cha mẹ có thể áp dụng các biện pháp trừng phạt thể chất nhất định, chẳng hạn như đứng, ngồi. Tìm một góc ở nhà và khoanh vùng đó là khu vực “trừng phạt” khi trẻ mắc lỗi, cha mẹ có thể yêu cầu trẻ tự phản ánh lỗi của mình trong phạm vi nhỏ này.
Mẹ lưu ý rằng thời gian trừng phạt không được quá lâu, và không được nói chuyện với trẻ trong thời gian trừng phạt. Sau khi phạt xong, cha mẹ nên nói cho trẻ biết lý do mình bị phạt để trẻ hiểu mình sai ở đâu và nên làm gì để sửa đổi trong tương lai.
- Tịch thu đồ ăn vặt
Đối với trẻ em, tịch thu đồ ăn vặt là một phương pháp trừng phạt rất "tàn nhẫn. Phương pháp này có thể ngăn chặn việc trẻ em ăn quá nhiều đồ ăn vặt và giáo dục trẻ hiệu quả hơn là trừng phạt thể xác.
Mẹ cũng có thể áp dụng hình phạt này khi bé không đánh răng, kén ăn, vứt đồ linh tinh... Cha mẹ nên áp dụng hình thức phạt này để con hiểu rằng, khi con không hoàn thành nhiệm vụ và trách nhiệm của mình, thì con cũng không được phép làm những điều mình thích. Hãy phạt cho đến khi nào con có ý thức hoàn thành công việc của mình.
- Để trẻ làm việc nhà
Làm việc nhà là một cách tốt để trừng phạt trẻ, không những không làm tổn thương đến lòng tự trọng của trẻ mà còn rèn luyện khả năng tự chăm sóc bản thân của trẻ. Sau khi trẻ làm sai điều gì đó, cha mẹ có thể yêu cầu trẻ làm một số công việc nhà mà trẻ không thích như rửa bát, lau sàn,...
Cha mẹ phải nói rõ với con rằng lý do để con làm việc nhà là để trừng phạt những sai lầm của con. Đồng thời cũng không quên nhắc nhở trẻ khi làm việc nhà phải chú ý đến sự an toàn của trẻ, nếu trẻ thực sự không làm được thì nên dừng lại kịp thời để tránh tai nạn.
- Hình phạt cô tấm
Khi trẻ phạm lỗi, việc áp dụng những hình phạt hài hước, vui vẻ là cách tốt nhất để giải tỏa không khí căng thẳng, giúp cân bằng tình thế. Trong vô vàn những hình phạt cho trẻ nhỏ thì đây có lẽ là cách phạt khá thú vị.
Mỗi lần bé phạm lỗi, cha mẹ hãy để con “hóa thân” thành cô Tấm xưa bằng cách trộn lẫn 2 thứ đậu với nhau, sau đó yêu cầu trẻ phải tách riêng từng loại cho đến khi hoàn thành xong việc thì mới được ăn cơm hoặc xem TV. Nghe có vẻ lạ, nhưng thực chất hình phạt này mang tính giáo dục rất cao giúp các bé rèn luyện tính nhẫn nại.
- Tịch thu đồ chơi
Trẻ em thích chơi đồ chơi, một số em không dọn dẹp sau khi chơi đồ chơi, vứt đồ chơi khắp nơi. Nếu trẻ không chịu bỏ thói quen xấu này, cha mẹ có thể tịch thu đồ chơi của trẻ.
Lưu ý rằng cha mẹ không nên vội dọn dẹp đồ chơi cho con. Hãy phạt con bằng cách tịch thu đồ chơi để con biết rằng, những món đồ mình yêu thích thì phải biết giữ gìn và nâng niu. Nếu con không biết giữ gìn thì con cũng không được phép chơi những món đồ đó.
