Loại gia vị được nhắc đến đó chính là hạt nêm. Nhờ tạo ra được vị ngọt, ngon, đậm vị trong nấu ăn mà hạt nêm đã trở thành một thứ gia vị quen thuộc trong mỗi căn bếp của người Việt. Thực tế có rất nhiều loại hạt nêm khác nhau khi chúng được làm từ nguồn gốc động vật và thực vật. Tuy nhiên, để mang lại lợi ích cho sức khỏe, việc sử dụng đúng cách là rất quan trọng.
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (Nguyên giảng viên Viện Công nghệ và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội) cho biết, hạt nêm thường có hàm lượng muối cao, cùng với đó là các chất điều vị và một lượng rất nhỏ các thành phần đạm hoặc rau củ. Điều đáng lưu ý là khi nấu ăn, nhiều người có thói quen dùng hạt nêm “thoải mái” để đồ ăn ngon ngọt, đậm đà. Đây chính là sai lầm thường gặp nhất dẫn tới cơ thể hấp thụ quá nhiều muối, dễ gây ra các vấn đề sức khỏe liên quan đến thừa muối.
Ths.BS Trương Nhật Khuê Tường, Khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cũng cho rằng, giá trị dinh dưỡng của hạt nêm là không cao bởi vì thành phần của hạt nêm bao gồm: muối, chất điều vị (E621,E627, E631). Theo bác sĩ Khuê Tường, thực tế giá trị thực sự của hạt nêm chỉ có calo (chủ yếu là calo rỗng) từ đường vì thế đây chỉ là loại gia vị phù hợp với khẩu vị của từng người.
Việc lạm dụng hạt nêm không chỉ nạp nhiều muối vào cơ thể, mà còn không có nhiều dinh dưỡng như mọi người vẫn nghĩ Ảnh minh họa.
Một vấn đề nữa các chuyên gia cũng cảnh báo, các gia đình không nên từ bỏ các gia vị truyền thống như bột canh, muối biển (hoặc muối mỏ) để dùng hạt nêm. Hạt nêm dù sao vẫn là sản phẩm công nghiệp, trong khi các gia vị truyền thống nhất là muối đã được sử dụng từ lâu, thậm chí còn được ví là “vàng trắng” với sức khỏe. Bởi trong muối có nhiều khoáng chất rất tốt cho sức khỏe, đó là lý do vì sao muối dùng lúc đầu tuy mặn, nhưng sau đó lại có vị ngọt hậu vị.
Còn đối với hạt nêm, PGS Nguyễn Duy Thịnh khuyên người dân, không tiêu thụ quá nhiều. Bởi theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), một người không nên tiêu thụ quá 5 gram muối mỗi ngày, bao gồm cả muối từ hạt nêm, bột canh, thức ăn và rau củ quả.
Việc dùng hạt nêm có thể khiến lượng muối trong bữa ăn vượt quá ngưỡng khuyến cáo, dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh lý như cao huyết áp, tim mạch và bệnh thận. Do vậy, khi dùng hạt nêm, người dùng cần giảm lượng muối và các gia vị có chứa muối để tránh tích tụ muối trong cơ thể.
Ngoài ra, để an toàn cho sức khỏe, nên sử dụng hạt nêm được cơ quan cấp phép lưu hành, không ham rẻ sử dụng hạt nêm không nguồn gốc. Thực tế, rất nhiều vụ hạt nêm giả đã bị phanh phui trong thời gian qua cũng là lời cảnh báo tới cộng đồng. Việc sử dụng những sản phẩm này còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn như E.coli, Salmonella do quy trình đóng gói và nguyên liệu không đảm bảo. Một số sản phẩm còn có nguy cơ chứa kim loại nặng như chì và cadimi, gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.
Các chuyên gia cho rằng, nên dùng hạt nêm kết hợp với các loại gia vị khác để không ảnh hưởng đến sức khỏe. Ảnh minh họa.
Không chỉ có vậy, hạt nêm thường chứa muối, đường, chất điều vị như monosodium glutamate (MSG - mì chính), các chất siêu ngọt và chất điều vị khác như E627, E631 vì thế người có cơ địa nhạy cảm, dễ dị ứng cần đặc biệt lưu ý.
Tuyệt đối không nên dùng hạt nêm thay thế các gia vị khác, như vậy nguy cơ thiếu i ốt rất cao, nhất là ở trẻ nhỏ. Thực tế, qua các thống kê tại Việt Nam cho thấy, dù người Việt ăn mặn nhưng vẫn xảy ra tình trạng thiếu i ốt. Đây là một vi chất tự nhiên, là nguyên liệu tham gia vào quá trình tổng hợp thyroxin là một hormone tuyến giáp.
Nếu ăn thiếu Iốt, việc sản xuất thyroxin bị giảm sút, tuyến giáp phải hoạt động bù dưới sự kích thích của hormone tuyến yên nên phì to dần. Trầm trọng hơn có thể gây thiểu năng tuyến giáp, khiếm khuyết trí não cho trẻ em, kém phát triển trí tuệ kém… Do vậy, gia đình có thói quen dùng hạt nêm, vẫn nên bổ sung thêm i ốt từ các gia vị, thực phẩm khác để cân bằng, tránh ảnh hưởng đến sức khỏe.
