Trong quá trình nuôi con, nhiều bậc phụ huynh chỉ quan tâm con cân nặng được bao nhiêu, cao thêm bao nhiêu cm, mà quên mất rằng sự phát triển trí não cũng rất quan trọng. Không ít quan điểm cho rằng, đợi khi con đi học mới đầu tư dinh dưỡng giúp trẻ thông minh hơn, điều đó là hoàn toàn sai lầm.
Các nghiên cứu cho thấy, não bộ của trẻ luôn phát triển song hành cùng với sự lớn lên của cơ thể. Không chỉ đợi con chào đời, biết đi, biết nói hay bắt đầu đi học mới chú ý chăm sóc đến trí não, mà ngay từ khi ở trong bụng mẹ đã phải làm điều này.
Dưới đây là một số giai đoạn phụ huynh cần đặc biệt lưu ý trong chăm sóc dinh dưỡng để phát triển trí não cho trẻ:
Giai đoạn từ 0 – 3 tuổi
Đây được coi là giai đoạn vàng để phát triển trí não của trẻ. Tuy nhiên, các mẹ cần đặc biệt lưu ý rằng, không phải đợi con chào đời hay ăn dặm mới bắt đầu chú ý đến chế độ dinh dưỡng, mà ngay từ khi ở giai đoạn bào thai cũng phải quan tâm đến vấn đề này.
Các nghiên cứu cho thấy, sự phát triển não bộ thai nhi được bắt đầu ngay từ tuần thứ 3 của thai kỳ, trải qua các giai đoạn hình thành ống thần kinh, phân chia thùy não, phát triển các dây thần kinh và hoàn thiện các chức năng nhận thức, vận động trước khi trẻ chào đời.
Sau khi chào đời, theo thời gian sẽ có hàng trăm kết nối thần kinh được bổ sung vào não của trẻ. Não bộ phát triển một cách nhanh chóng và đi kèm theo đó là sự nhận thức, sự phát triển ngôn ngữ, thị giác và thính giác. Đây chính là giai đoạn phát triển trí não quan trọng nhất của trẻ, tạo tiền đề cho những giai đoạn sau.
Muốn trẻ phát triển trí não cần phải được chăm sóc từ trong bào thai. Ảnh minh họa.
Trong giai đoạn này để phát triển trí não, từ khi ở giai đoạn bào thai người mẹ cần phải bổ sung dinh dưỡng hợp lý, cân đối, đa dạng và khoa học. Đặc biệt, nên ưu tiên các thực phẩm lành mạnh, thay vì các đồ ăn nhanh, chế biến sẵn hay các chất kích thích gây ảnh hưởng đến sự phát triển thai nhi.
Trong 6 tháng đầu đời, sữa mẹ là ưu tiên hàng đầu và luôn được khuyến cáo nên nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn. Giai đoạn này do con nhận dinh dưỡng hoàn toàn thông qua mẹ, vì thế để phát triển trí não cho con, mẹ nên bổ sung các thực phẩm giàu DHA, Axit Folic, Protein, Sắt và Choline như: Cá hồi, cá trích, trứng và các loại hạt như óc chó, hạnh nhân, hạt chia… Đây không chỉ là thực phẩm giàu dinh dưỡng, tốt cho não bộ mà còn là thực phẩm lành mạnh tốt cho cả mẹ và bé.
Từ khi con ăn dặm đến khi đến 3 tuổi, ngoài ăn đa dạng thực phẩm, để não bộ trẻ phát triển tốt các mẹ ngoài bổ sung vào chế độ ăn của con các thực phẩm lành mạnh như trên, việc sử dụng sữa phù hợp cũng được khuyên dùng.
Giai đoạn từ 3 – 8 tuổi
Sau giai đoạn hình thành từ 0 đến 3 tuổi, ở giai đoạn từ 3 đến 8 tuổi sẽ là giai đoạn trí não trẻ phát triển mạnh mẽ nhất. Đây là thời điểm não bộ của trẻ phát triển rất mạnh, giúp trẻ tư duy và học được nhiều kỹ năng quan trọng cho việc học tập sau này. Đặc biệt, khi trẻ bắt đầu vào tiểu học, các kết nối trong não trở nên mạnh mẽ hơn, điều này giúp trẻ tập trung lâu hơn, suy nghĩ logic hơn và chia sẻ suy nghĩ một cách tự tin và có trọng tâm trọng điểm.
Tóm lại, giai đoạn 3 - 8 tuổi là thời điểm não bộ hoàn thiện cả tư duy - cảm xúc - hành vi, đặt nền móng quan trọng cho tính cách và khả năng học tập của trẻ trong nhiều năm tiếp theo. Do vậy, việc bổ sung dinh dưỡng đúng-đủ-khoa học trong giai đoạn này, trong đó có việc giúp phát triển não bộ là vô cùng quan trọng.
Trong giai đoạn này, ưu tiên hàng đầu về dinh dưỡng vẫn phải là thực phẩm lành mạnh, có như vậy trẻ mới phát triển song song cả về thể chất và trí tuệ. Trong đó cần cung cấp cho trẻ đủ các nhóm thực phẩm như chất đạm, chất béo, đường bột, vitamin và khoáng chất. Riêng với não bộ, việc bổ sung nguồn chất béo tốt, protein và các vi chất lành mạnh là rất quan trọng.
Theo đó, chất béo tốt đó là từ nguồn Omega-3 thực vật, đây là dưỡng chất quan trọng cho tế bào thần kinh. Một số nghiên cứu cho thấy, não bộ trẻ có tới 50 - 60% là chất béo, trong đó có 35% là omega-3. Chất béo này đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành chất xám, liên quan tới thị lực và phát triển nhận thức ở trẻ nhỏ.
Hạt óc chó vừa là thực phẩm lạnh mạnh, lại có nhiều dưỡng chất tốt cho não bộ của trẻ. Ảnh minh họa.
Ngoài ra, bổ sung nguồn protein lành mạnh từ cá, trứng, thịt cũng rất quan trọng với não bộ nói riêng và sự phát triển toàn cơ thể nói chung. Các axit amin từ protein là nguyên liệu để sản xuất chất dẫn truyền thần kinh như serotonin (từ tryptophan) giúp điều hòa tâm trạng và giấc ngủ, hay dopamine và norepinephrine (từ tyrosine) hỗ trợ tập trung và động lực. Protein cũng tham gia duy trì cấu trúc tế bào thần kinh, dẫn truyền thần kinh hỗ trợ sửa chữa tổn thương và giúp não giao tiếp hiệu quả.
Nhóm tiếp theo không thể thiếu đó là vitamin và khoáng chất, giúp bảo vệ và hoàn thiện chức năng của não. Ví dụ như vitamin B giúp tạo năng lượng cho tế bào não. Hay sắt rất cần cho quá trình vận chuyển oxy lên não, thiếu sắt dễ gây mệt mỏi và giảm tập trung…
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, ngoài đa dạng thực phẩm trong bữa ăn hằng ngày, bổ sung đủ các nhóm chất thiết yếu thì việc cho trẻ sử dụng các loại hạt cũng nên thực hiện thường xuyên. Bởi dinh dưỡng từ hạt rất lành mạnh, có thể dùng trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các chế phẩm. Ví dụ như hạt óc chó có thể cho trẻ ăn trực tiếp, nghiền bột, nấu cháo, dùng dầu ép hoặc sữa từ loại hạt này cũng rất tốt cho trí não. Bởi ngoài là thực phẩm sạch, hạt óc chó còn giàu Omega-3 thực vật, polyphenol giúp hỗ trợ phát triển trí tuệ và khả năng ghi nhớ.
Tóm lại việc sung các loại hạt vào chế độ ăn của trẻ mỗi ngày, dưới dạng sữa hạt, bột hạt hoặc kết hợp trong bữa phụ, là cách đơn giản để nuôi dưỡng não bộ khỏe mạnh, đồng thời tạo nền tảng tốt cho khả năng học tập, ghi nhớ và tư duy của trẻ trong tương lai.
