Gợi ý cách chuẩn bị mâm cỗ cúng Tết Hàn Thực 2026 đơn giản, đầy đủ nhất, đem lại may mắn bình an

Cứ đến ngày 3/3 Âm lịch hằng năm, nhiều gia đình Việt Nam lại sum họp, cùng nhau nặn bánh trôi, bánh chay để dâng lên bàn thờ tổ tiên trong dịp Tết Hàn Thực. Theo nghĩa Hán Việt, “hàn” là lạnh, còn “thực” là ăn, vì vậy Tết Hàn Thực được hiểu là ngày dùng các món ăn nguội.

Dù bắt nguồn từ Trung Quốc, khi du nhập vào Việt Nam, Tết Hàn Thực đã mang màu sắc và ý nghĩa riêng. Nếu như ở Trung Quốc, ngày này gắn với tục kiêng lửa và tưởng niệm Giới Tử Thôi, thì tại Việt Nam, các gia đình vẫn nấu nướng bình thường. Đây được xem là dịp để con cháu bày tỏ lòng biết ơn, tưởng nhớ tới ông bà, tổ tiên.

Trong ngày lễ này, bánh trôi và bánh chay là hai món không thể thiếu. Không chỉ là những món ăn đặc trưng của Tết Hàn Thực, bánh còn tượng trưng cho sự viên mãn, gắn bó, nhắc nhở con cháu về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Chính vì thế, nhiều người còn gọi Tết Hàn Thực là Tết bánh trôi, bánh chay.

Năm 2026, Tết Hàn Thực rơi vào Chủ nhật, ngày 19/4 Dương lịch. Dưới đây là gợi ý mâm cỗ cúng Tết Hàn Thực đơn giản, đầy đủ và đẹp mắt của chị Vũ Thu Hương ở Hà Nội để các gia đình tham khảo.

Mâm cỗ cúng Tết Hàn Thực cần chuẩn bị những gì?

Bánh trôi, bánh chay

Đây là lễ vật quan trọng nhất trên mâm cúng Tết Hàn Thực. Việc sử dụng bánh trôi, bánh chay trong lễ cúng Tết Hàn Thực cũng ẩn chứa nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc. Trước hết, đây là biểu tượng tiêu biểu của nền văn hóa lúa nước. Hai loại bánh đều được làm từ gạo nếp - thành quả của quá trình lao động cần cù, vất vả - nên khi dâng lên bàn thờ tổ tiên còn thể hiện sự trân trọng và biết ơn đối với những giá trị mà ông cha để lại.

Bên cạnh đó, bánh trôi và bánh chay còn gắn liền với truyền thuyết “bọc trăm trứng của mẹ Âu Cơ”. Theo đó, bánh trôi tượng trưng cho 50 người con theo mẹ lên núi, còn bánh chay đại diện cho 50 người con theo cha xuống biển. Chính vì vậy, Tết Hàn Thực trong văn hóa Việt không chỉ đơn thuần là một ngày lễ, mà còn mang ý nghĩa thiêng liêng về cội nguồn, nhắc nhở con cháu nhớ về tổ tiên và những người đã khuất.

Khi bày biện, nên chọn số lượng lẻ như 1 đĩa hoặc 3, 5, 7 bát.

Hương, hoa, trầu cau

Ngoài bánh trôi, bánh chay, mâm lễ ngày 3/3 Âm lịch nên có thêm hương, hoa tươi và trầu cau để tăng sự trang nghiêm, thành kính.

Những loại hoa phù hợp có thể kể đến như hoa cúc vàng, hoa hồng, hoa bưởi, hoa sen hoặc hoa ly. Nên ưu tiên hoa tươi, tránh dùng hoa giả. Số lượng hoa trong bình cũng nên là số lẻ, thường từ 3 đến 5 bông.

Với hương, nên chọn loại có mùi thơm nhẹ và thắp theo số lẻ như 1, 3, 5, 7 hoặc 9 nén.

Mâm ngũ quả

Mâm ngũ quả trong ngày Tết Hàn Thực không cần quá cầu kỳ. Gia chủ có thể chọn 5 loại trái cây theo mùa, có màu sắc khác nhau.

Lễ vật này tượng trưng cho mong muốn về cuộc sống đủ đầy, nhiều may mắn và bình an cho cả gia đình.

Rượu và nước lọc

Bên cạnh những lễ vật chính, gia đình cũng có thể chuẩn bị thêm rượu và nước lọc. Tuy đơn giản nhưng đây là những lễ vật mang ý nghĩa thanh khiết, giúp mâm cúng thêm trọn vẹn.

Những điều cần lưu ý khi cúng Tết Hàn Thực

Mỗi gia đình có thể linh hoạt chuẩn bị mâm cỗ tùy theo điều kiện và phong tục riêng. Điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và thái độ trang trọng khi dâng lễ.

Sau khi hoàn tất nghi thức cúng bái, các thành viên trong gia đình có thể cùng nhau thưởng thức bánh trôi, bánh chay. Đây cũng là dịp để gắn kết các thế hệ, gìn giữ và lan tỏa nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc.