Chỉ trong một thời gian ngắn, hàng loạt vụ bê bối liên quan đến thực phẩm bẩn đã bị phanh phui. Đó là sản phẩm của công ty đồ hộp được làm từ thịt lợn bệnh đến những món ăn thường xuất hiện trên mâm cơm gia đình như giò chả bị phát hiện có trộn hàn the. Ngoài ra, các vụ mì tươi làm từ chất cấm hay ốc ngâm bằng thủy tinh lỏng… khiến người dân hoang mang.
Trước hàng loạt vụ bê bối thực phẩm xảy ra gần đây, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia về Công nghệ thực phẩm và Sinh học cho biết việc bán thực phẩm bẩn, chứa chất cấm là đầu độc chính đồng bào mình. Chất độc này không đến ngay lập tức, nó ngấm từ từ và âm thầm gây hại cho sức khỏe. Ví dụ như hàn the hay thủy tinh lỏng, chúng không gây ngộ độc cấp tính mà gây tổn thương, ăn mòn từ hệ tiêu hóa, đến gan, thận và cả hệ thần kinh.
Việc tiêu thụ thực phẩm bẩn có thể gây ngộ độc cấp tính hoặc sẽ tàn phá cơ thể dần dần. Trong ảnh là cơ sở ốc ngâm thủy tinh lỏng vừa được cơ quan chức năng phát hiện tại TP.HCM
Còn PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) cho rằng, rõ ràng việc sản xuất, tiêu thụ thực phẩm bẩn là vi phạm pháp luật, nhưng cũng phải thẳng thắn nhìn nhận nguyên nhân từ hai phía. Thứ nhất, vì lợi nhuận nhà sản xuất đã bất chấp để đưa sản phẩm không an toàn ra thị trường, mà không cần biết tác hại phía sau. Thứ hai, chính tâm lý ham rẻ của người dân cũng là nguyên nhân khiến thực phẩm không an toàn, giá rẻ tiêu thụ nhanh và càng thúc đẩy họ sản xuất.
“Với nhiều người khi mua sản phẩm nào đó, nếu giá cao họ sẽ kêu đắt và không mua. Khi ra quán vỉa hè, ra chợ gặp người bán hàng dù không có nhãn mác nhưng chỉ cần giá rẻ là họ ăn hoặc mua về sử dụng. Chính sự dễ dãi, ham rẻ đó đã kích cầu hàng kém chất lượng tiêu thụ nhanh hơn”, PGS Nguyễn Trọng Hưng nói.
Với thực tế nhiều vụ thực phẩm mất an toàn được phanh phui, dù đây chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”, nhưng PGS Nguyễn Trọng Hưng cho rằng, đây là tín hiệu đáng mừng vì cơ quan chức năng đang quyết liệt vào cuộc, bảo vệ sức khỏe người dân. Chỉ khi lực lượng chức năng vào cuộc, có chế tài xử phạt đủ sức răn đe thì mới hạn chế được thực phẩm bẩn.
PGS Nguyễn Trọng Hưng cho biết, cần quản lý chặt chẽ, xử phạt nặng để ngăn chặn vấn nạn thực phẩm bẩn. Ảnh: Lê Phương.
“Cá nhân tôi ủng hộ việc làm chặt, quản lý chặt, xử phạt nặng với các hành vi này. Phải quyết liệt như việc bắt buộc đội mũ bảo hiểm trước đây, cấm uống rượu bia khi tham gia giao thông. Chỉ khi có chế tài đủ mạnh và sự quản lý chặt chẽ như vậy mới hy vọng ngăn chặn được vấn nạn này”, PGS Nguyễn Trọng Hưng chia sẻ.
Đồng tình với quan điểm trên, PGS Nguyễn Duy Thịnh cũng nêu quan điểm, ngoài việc tăng cường kiểm tra và xử phạt nghiêm minh, giải pháp căn cơ là đạo đức nghề nghiệp và ý thức tôn trọng sức khỏe cộng đồng. “Không có lợi nhuận nào đủ lớn để bù đắp những tổn hại sức khỏe, thậm chí là tính mạng người tiêu dùng. Một người, một gia đình không thể làm ra đủ các sản phẩm thiết yếu phục vụ đủ nhu cầu bản thân. Vì thế, mỗi người cần phải hiểu “luật nhân - quả”, vì mình làm đồ không an toàn bán cho người khác, lúc khác bản thân mình cũng sẽ dùng hoặc ăn phải đồ không an toàn", ông Thịnh cho hay.
PGS Nguyễn Duy Thịnh cho rằng, việc sản xuất và tiêu thụ thực phẩm bẩn là tội ác khi đầu độc chính đồng bào mình. Ảnh: Lê Phương.
Trong khoảng thời gian Tết Nguyên đán đang đến gần, hai chuyên gia cho rằng, đây là thời điểm người dân cần phải tỉnh táo nhất trong việc lựa chọn thực phẩm và sản phẩm phục vụ nhu cầu ăn uống. Bởi khi sức mua dịp Tết càng tăng cao, nguy cơ tiêu thụ phải hàng giả, hàng không đảm bảo an toàn càng lớn.
“Quả thật, ngay bản thân chúng tôi là người được đào tạo, có kiến thức nhiều lúc bằng mắt thường cũng không thể phân biệt được đâu là hàng kém chất lượng khi ăn ở bên ngoài. Do vậy, rất khó để trả lời câu hỏi nhiều người quan tâm: Làm sao để phân biệt thực phẩm nhiễm hóa chất, kém chất lượng?”, PGS Nguyễn Trọng Hưng nói.
Do vậy, các chuyên gia khuyến cáo rằng, để đảm bảo an toàn tốt nhất hạn chế ăn hàng quán, nhất là nơi không đảm bảo an toàn. Khi mua hàng đừng ham hàng rẻ, nhất là mua các thực phẩm. Khi mua cần tạo thói quen đọc nhãn mác, nơi sản xuất và thành phần sản phẩm, có thể kiểm tra bằng mã quét trên các sản phẩm. Chỉ có như vậy mới có thể giảm phần nào nguy cơ mua phải thực phẩm kém chất lượng.
