Ở lứa tuổi tiểu học, trẻ bắt đầu hình thành cá tính, muốn thể hiện bản thân và học cách xây dựng các mối quan hệ bạn bè. Tuy nhiên, nếu không được hướng dẫn đúng cách, mong muốn được người khác nghe theo đôi khi có thể biến thành hành vi áp đặt, thậm chí làm tổn thương bạn bè. Câu chuyện một học sinh lớp 5 tự đặt ra hàng loạt quy định dành cho bạn cùng bàn, kèm theo hình phạt nếu không tuân thủ, đang khiến nhiều phụ huynh lo ngại về cách trẻ học ứng xử với những người xung quanh.
Theo thông tin được chia sẻ trên mạng xã hội, một phụ huynh đã đăng tải hình ảnh tờ giấy do học sinh tiểu học viết, có tiêu đề “Quy định dành riêng cho…”. Nội dung gồm khoảng 20 điều, liệt kê những yêu cầu mà người bạn cùng bàn phải thực hiện theo ý muốn của người viết. Đáng chú ý, bên cạnh các quy định còn có những hình phạt như đánh, véo hoặc các hình thức phạt khác nếu đối phương không làm theo.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là những quy định này không chỉ liên quan đến việc học tập, mà còn can thiệp vào cả những hoạt động thường ngày của bạn cùng bàn. Theo người phụ huynh chia sẻ, có những việc rất bình thường như đi học muộn, mặc áo không bỏ vào quần hay cười cũng có thể trở thành lý do khiến học sinh kia bị phạt.
Nhìn bảng nội quy, ai cũng kinh ngạc.
Được biết, giáo viên sắp xếp hai em ngồi cùng bàn vì học sinh đưa ra các quy định có kết quả học tập khá tốt, được kỳ vọng có thể hỗ trợ bạn trong quá trình học tập. Tuy nhiên, sự sắp xếp ấy lại dẫn đến tình huống đáng lo ngại khi một em dường như tự cho mình quyền kiểm soát hành vi của em còn lại.
Mẹ Việt cho biết học sinh bị ảnh hưởng đã bị bạn cùng bàn đánh, vì không thực hiện đúng những điều được yêu cầu. Gia đình đã phản ánh sự việc với giáo viên, và đang chờ phản hồi.
Câu chuyện nhanh chóng thu hút sự quan tâm, bởi nhiều người cho rằng đây không còn đơn thuần là những mâu thuẫn trẻ con. Một tờ giấy với các quy tắc do học sinh tự nghĩ ra có thể xuất phát từ suy nghĩ non nớt, nhưng khi những quy định ấy đi kèm hình phạt và hành vi bạo lực, vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc hơn.
Trẻ muốn thể hiện bản thân, nhưng cũng cần hiểu giới hạn
Ở tuổi lên 10, trẻ bắt đầu có nhu cầu khẳng định vị trí của mình trong tập thể. Một số em thích được làm lớp trưởng, muốn bạn bè nghe theo ý kiến hoặc mong mình trở thành người nổi bật trong lớp. Đây là những biểu hiện không quá xa lạ trong quá trình trưởng thành.
Tuy nhiên, mong muốn được tôn trọng hoàn toàn khác với việc bắt người khác phải phục tùng. Một học sinh có thành tích tốt không có nghĩa được quyền đặt ra quy tắc riêng cho bạn bè, càng không thể lấy việc đánh hay véo người khác làm hình phạt khi đối phương không nghe lời.
Điều đáng quan tâm trong câu chuyện này là trẻ có thể chưa nhận thức đầy đủ hậu quả từ hành động của mình. Với người đặt ra các quy định, đó có thể chỉ là cách thể hiện quyền lực hoặc suy nghĩ rằng mình đang yêu cầu bạn làm theo điều đúng. Nhưng với người phải chịu đựng, những quy định ấy có thể tạo ra cảm giác sợ hãi, bị kiểm soát và không được tôn trọng.
Nếu hành vi này không được phát hiện, ngăn chặn kịp thời, trẻ có nguy cơ hiểu lầm rằng dùng sức mạnh hoặc đe dọa là cách hiệu quả để giải quyết bất đồng. Trong khi đó, học sinh bị bắt nạt có thể dần thu mình, lo lắng khi đến lớp hoặc không dám lên tiếng bảo vệ bản thân.
Ảnh minh hoạ
Từ câu chuyện trên, nhiều phụ huynh có thể tự hỏi mình nên làm gì nếu con rơi vào một trong hai tình huống: là người bị bạn áp đặt hoặc là người có hành vi áp đặt bạn bè.
Nếu con kể rằng mình bị bạn bắt nạt, cha mẹ nên bình tĩnh lắng nghe, tìm hiểu cụ thể những gì đã xảy ra và giúp con biết rằng mình có quyền được an toàn. Không nên vội cho rằng đó chỉ là chuyện trẻ con, cũng không nên khuyến khích con dùng bạo lực để đáp trả. Khi cần thiết, phụ huynh nên trao đổi với giáo viên để cùng tìm cách giải quyết.
Ngược lại, nếu phát hiện con thường xuyên ra lệnh, đe dọa hoặc dùng hình phạt để buộc bạn bè nghe theo, cha mẹ cũng cần nhìn nhận vấn đề một cách thẳng thắn. Thay vì chỉ mắng mỏ hay gắn cho con những nhãn tiêu cực, người lớn nên tìm hiểu nguyên nhân, giúp con nhận ra cảm xúc của người khác và hiểu rằng không ai có quyền kiểm soát người khác bằng bạo lực.
Cha mẹ có thể hướng dẫn trẻ giải quyết mâu thuẫn bằng lời nói, biết thương lượng, chấp nhận sự khác biệt và tôn trọng quyền lựa chọn của bạn bè. Đặc biệt, cần giúp con hiểu rằng thành tích học tập, sự thông minh hay vị trí trong lớp không khiến một người có quyền đứng trên người khác.
Bên cạnh gia đình, giáo viên cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng môi trường học đường an toàn. Khi nhận được phản ánh, nhà trường cần xác minh sự việc, lắng nghe riêng từng học sinh và có biện pháp bảo vệ em bị ảnh hưởng. Nếu việc ngồi cùng bàn khiến tình trạng tiếp diễn, giáo viên có thể cân nhắc thay đổi chỗ ngồi, đồng thời phối hợp với gia đình hai bên để giáo dục học sinh.
Việc xử lý không nên dừng lại ở lời nhắc nhở chung chung rằng các em phải đoàn kết, yêu thương nhau. Trẻ cần được giải thích rõ hành vi nào không thể chấp nhận, vì sao hành vi ấy gây tổn thương và cần làm gì để sửa chữa. Học sinh có hành vi sai cần học cách chịu trách nhiệm, trong khi em bị ảnh hưởng phải được bảo đảm an toàn.
