Khi so sánh giữa cá biển và cá nước ngọt, nhiều người cho rằng cá biển tốt và có nhiều giá trị dinh dưỡng hơn. Thực tế mỗi loại cá đều có những lợi thế riêng và khó có thể nói loại nào tốt hơn loại nào. Dù vậy, có một thực tế rằng, cá nước biển thường ít xương, nhiều thịt hơn so với hầu hết các loại cá nước ngọt.
Tuy nhiên, có một loại cá nước ngọt về dinh dưỡng, lợi ích cho sức khỏe và kể cả là so sánh về hàm lượng thịt, độ ít xương không kém gì cá biển. Thậm chí, loại cá này trước đây còn được ví là “nhân sâm, tổ yến” của người nghèo, vì chúng có nhiều ở vùng quê, dễ đánh bắt và sống tự nhiên rất nhiều. Loại cá được nhắc đến chính là cá quả hay cá lóc.
Lương y Bùi Đắc Sáng (Hội Đông y Việt Nam) cho biết, trong đông y, cá quả có vị ngọt, tính bình, không độc, có tác dụng bổ khí huyết, gân xương, trừ đàm (dùng tốt cho những trường hợp bị các bệnh phổi), chữa phụ nữ ít sữa, bồi bổ cho người mới khỏi bệnh vì dễ hấp thu. Theo ẩm thực dưỡng sinh, cá quả cho tác dụng cao nhất vào mùa hạ để trừ thấp nhiệt do mùa này sinh ra. Trong Thần Nông bản thảo xếp cá lóc vào hàng thượng phẩm.
Cá quả hay cá lóc có thể chế biến được thành nhiều món ăn tốt cho sức khỏe. Ảnh minh họa.
Vốn là món ăn quen thuộc trong cuộc sống của người Việt, cá quả thường được sử dụng để kho, nấu, hầm, chiên nướng, làm ruốc cá, cá hấp… Với giá trị dinh dưỡng cao, thịt thơm ngon, nạc mềm, ít mỡ, ít xương cá quả còn được sử dụng như món ăn dưỡng sinh, phòng chống một số bệnh nan y như tim mạch, ung thư… nhờ khả năng chống oxy hóa.
Theo Bảng thành phần thực phẩm Việt Nam (Viện Dinh dưỡng Quốc gia), cá quả chứa ít năng lượng, ít mỡ nhưng giàu đạm, canxi và phốt pho. Theo đó, cứ 100g cá quả thành phẩm có đến 18.2g protein, nhưng chỉ chứa 2.7g lipid và chứa tới 90mg canxi, cũng như 240mg phốt pho. Cũng cùng trọng lượng trên, cá quả chỉ chứa 97 Kcal, trong khi 100g thịt gà có chứa 239 Kcal; thịt lợn chứa 242.1 Kcal; thịt bò chứa 250.5 Kcal. Với giá trị dinh dưỡng cao, hàm lượng calo thấp, lại nhiều thịt và ít xương cá quả phù hợp với chế độ ăn kiêng của những người giảm cân.
BSCKII Huỳnh Tấn Vũ, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3 cho biết thêm, theo y học hiện đại, thịt cá quả chứa nhiều protein, lipid, các muối canxi, sắt và cung cấp vitamin B2, vitamin PP. Đây là thực phẩm hoàn hảo để bồi bổ cho người mới ốm dậy, thể trạng suy yếu. Không chỉ bổ dưỡng, cá quả còn là thực phẩm dễ tiêu hóa.
Theo y học cổ truyền, cá quả còn là vị thuốc giúp hỗ trợ điều trị một số chứng bệnh. Ảnh minh họa.
Theo bác sĩ Vũ, cá quả được dùng trong y học cổ truyền với tên thuốc là lệ ngư, giúp bồi bổ và chữa bệnh. Trong dân gian, cá quả thường được dùng để bồi bổ cho các trường hợp trẻ con gầy yếu, hay ra mồ hôi trộm. Cách dùng như sau: Dùng 100g cá quả rửa sạch nhớt bằng nước sôi, lọc lấy thịt, thái nhỏ, rán cho vàng thơm, nấu với 300ml nước, thêm muối cho vừa ăn. Cho trẻ ăn cả cái lẫn nước trong một ngày. Dùng liên tục trong 3 ngày.
Ngoài ra, cá quả còn được chế biến thành ruốc. Ruốc cá quả rất thích hợp dùng cho người cao tuổi, phụ nữ, trẻ em suy nhược, gầy yếu chán ăn; ăn kèm trong các bữa ăn, mỗi đợt 5-7 ngày. Trong cuộc sống hằng ngày có thể dùng cá quả để làm thực phẩm tốt cho cả gia đình bằng cách nướng, kho, hấp hoặc nấu canh.
Với những người hay bị đau đầu, suy giảm trí nhớ cũng có thể dùng cá quả để bồi bổ và hỗ trợ, với cách làm như sau: Đầu cá quả 1 cái (300 g), xuyên khung 12 g, hà thủ ô chế 15 g, hoàng kỳ 30 g, táo đỏ 4 quả, gừng tươi vài lát. Đầu cá bỏ mang, táo bỏ hạt, nước vừa đủ. Tất cả cho vào nồi nấu với lửa to. Khi sôi nấu 2 tiếng với lửa nhỏ, thêm gia vị. Thường dùng cho trường hợp cao tuổi lú lẫn, đau đầu, kém trí nhớ, phản ứng chậm, mắt tai kém, sức yếu, mệt mỏi, kém ăn.
