Cá cơm là loài hải sản quen thuộc với người dân miền biển Việt Nam, nhưng trong số đó có một loại cá mang cái tên khá lạ, đó là con cá cơm trỏng. Tuy không phổ biến rộng rãi như các loại cá cơm thông thường, cá cơm trỏng lại được nhiều người sành ăn yêu thích bởi hương vị đặc biệt và giá trị dinh dưỡng cao.
Cá cơm trỏng là loài cá có kích thước lớn hơn so với nhiều loại cá cơm khác cùng họ. Mỗi con thường dài khoảng bằng ngón tay trỏ của người lớn, thân thon dài, màu trong suốt nên khi nhìn có thể thấy rõ phần xương và nội tạng bên trong. Nhờ đặc điểm này mà cá cơm trỏng rất dễ phân biệt với các loại cá cơm nhỏ thường thấy. Loài cá này sinh sống chủ yếu ở vùng biển ấm và thường xuất hiện nhiều tại các tỉnh ven biển miền Trung.
Thức ăn của cá cơm trỏng chủ yếu là các loại sinh vật phù du, trứng của những loài cá nhỏ và ấu sinh của ruốc biển. Nhờ nguồn thức ăn phong phú từ đại dương nên thịt cá cơm trỏng có vị ngọt tự nhiên, mềm và rất dễ ăn. Mùa đánh bắt cá cơm trỏng thường kéo dài từ khoảng tháng 2 đến tháng 6 hằng năm. Đây là thời điểm ngư dân miền biển ra khơi nhiều nhất để thu hoạch loại cá này.
Trước đây, cá cơm trỏng xuất hiện khá nhiều nên thường gắn liền với bữa cơm giản dị của người dân vùng biển. Những hôm đánh bắt được nhiều mà ăn không hết, người ta đem cá đi phơi nắng để làm cá khô dự trữ cho mùa mưa bão. Nhờ cách bảo quản đơn giản này mà cá vẫn giữ được vị ngọt tự nhiên, có thể dùng dần quanh năm.
Ngày nay, cá cơm trỏng không còn phổ biến như trước, vì vậy nó dần trở thành một đặc sản được nhiều người tìm mua. Ngoài việc tiêu thụ tại địa phương, loại cá này còn được bán ở các thành phố lớn hoặc trên chợ mạng với mức giá khá cao. Hiện nay, cá cơm trỏng tươi thường có giá khoảng 170.000 đồng/kg, trong khi cá khô có thể lên tới khoảng 400.000 đồng/kg.
Một điểm đặc biệt của cá cơm trỏng là tuy thân nhỏ nhưng phần xương sống khá cứng nên có thể dễ dàng tách ra trước khi chế biến. Nhờ vậy, loại cá này rất phù hợp để làm các món ăn cho trẻ nhỏ như cá tẩm bột chiên giòn hoặc rim mặn ăn cùng cơm. Bên cạnh đó, cá cơm trỏng cũng được nhiều nhà hàng chế biến thành các món đặc sản hấp dẫn phục vụ du khách.
Từ cá cơm trỏng có thể chế biến thành nhiều món ngon như gỏi cá, cá tẩm bột chiên, kho tiêu hay nấu canh chua. Trong đó, gỏi cá cơm trỏng là món ăn được nhiều người yêu thích nhất. Cá phải còn thật tươi, vừa được kéo lưới từ biển lên thì mới giữ được độ giòn và vị ngọt đặc trưng. Khi ăn gỏi, người ta thường cuốn cùng bánh tráng nướng và các loại rau thơm, chấm với nước mắm chua cay để tăng thêm hương vị.
Những tác dụng của cá cơm với sức khoẻ
Tốt cho sức khỏe tim mạch
Cá cơm chứa nhiều chất béo không bão hòa có lợi cho cơ thể. Những dưỡng chất này giúp giảm lượng cholesterol xấu tích tụ trong thành động mạch, từ đó hỗ trợ bảo vệ hệ tim mạch, hạn chế nguy cơ xơ vữa động mạch, đau tim và đột quỵ.
Hỗ trợ tái tạo mô và tế bào
Hàm lượng protein dồi dào trong cá cơm rất cần thiết cho quá trình trao đổi chất của tế bào. Nhờ đó, cơ thể có thể thúc đẩy việc sửa chữa các mô bị tổn thương và tái tạo các mô liên kết, giúp quá trình phục hồi diễn ra nhanh hơn. Việc bổ sung cá cơm vào chế độ ăn hằng ngày vì thế có thể góp phần tăng khả năng tự phục hồi của cơ thể.
Giúp duy trì làn da khỏe mạnh
Cá cơm cung cấp nhiều axit béo thiết yếu như omega-3, cùng với vitamin E và khoáng chất selen. Những dưỡng chất này có tác dụng nuôi dưỡng làn da từ bên trong, giúp da luôn mềm mại, khỏe mạnh. Ăn cá cơm thường xuyên còn có thể hỗ trợ hạn chế tình trạng mụn, làm chậm quá trình lão hóa và giảm nguy cơ xuất hiện nếp nhăn. Đặc biệt, vitamin E trong cá còn giúp bảo vệ da trước tác hại của ánh nắng mặt trời.
Tăng cường sức khỏe xương và răng
Cá cơm là nguồn cung cấp canxi và vitamin A khá tốt. Hai dưỡng chất này giúp xương phát triển chắc khỏe, đồng thời hỗ trợ phòng ngừa nguy cơ loãng xương và các bệnh lý liên quan đến xương khớp. Ngoài ra, chúng còn góp phần bảo vệ răng, giúp răng chắc khỏe và hạn chế tình trạng suy yếu khi tuổi tác tăng lên.
Bảo vệ thị lực
Nhờ chứa nhiều vitamin A, cá cơm có lợi cho sức khỏe của đôi mắt. Việc bổ sung loại cá này vào khẩu phần ăn có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh về mắt như thoái hóa điểm vàng hay đục thủy tinh thể, đồng thời hỗ trợ duy trì thị lực tốt.
Hỗ trợ giảm cân và phát triển cơ bắp
Cá cơm giàu protein nhưng lại có hàm lượng calo khá thấp, vì vậy rất phù hợp cho những người đang muốn kiểm soát cân nặng. Protein trong cá giúp tạo cảm giác no lâu, hạn chế việc ăn quá nhiều trong các bữa ăn. Đồng thời, nguồn dinh dưỡng này còn hỗ trợ quá trình phát triển và duy trì khối lượng cơ bắp, đặc biệt hữu ích đối với người thường xuyên tập luyện thể thao.
Tốt cho phụ nữ mang thai
Cá cơm còn là nguồn cung cấp axit folic – một loại vitamin quan trọng trong chế độ dinh dưỡng của phụ nữ mang thai. Bên cạnh đó, do là loài cá nhỏ nên cá cơm thường không chứa nhiều thủy ngân và các chất độc hại như một số loài cá lớn. Nhờ vậy, đây được xem là thực phẩm tương đối an toàn và bổ dưỡng cho phụ nữ trong thai kỳ.
