Trong những năm gần đây, xu hướng trồng các loại cây vừa làm cảnh vừa có thể sử dụng trong đời sống ngày càng được nhiều gia đình quan tâm. Thay vì chỉ chọn những chậu cây để ngắm, nhiều người ưu tiên giống cây có lá, thân hoặc quả có thể tận dụng trong bữa ăn.
Một trong số đó là cây dổi đất, còn được gọi là dổi ăn lá. Loài cây này gây chú ý bởi những chiếc lá lớn, xanh bóng, có mùi thơm đặc trưng. Lá dổi đất còn được sử dụng trong ẩm thực và y học dân gian, trong khi bản thân cây cũng có dáng khá đẹp để trồng làm cảnh.
Dổi đất là cây gì?
Ảnh minh hoạ
Dổi đất là một loại cây thân thảo có phần thân mềm, thường mọc thành từng đốt và có thể phát triển cao khoảng 1-3m trong điều kiện thích hợp. Toàn cây có mùi thơm khá đặc biệt, được nhiều người liên tưởng đến hương của hạt dổi.
Điểm nổi bật nhất nằm ở phần lá. Lá dổi đất có kích thước lớn, hình trái tim, bề mặt xanh bóng và có thể rộng hơn lòng bàn tay. Khi cây phát triển thành bụi, những tán lá xanh mướt tạo nên vẻ khá bắt mắt, phù hợp để đặt ở những khoảng sân, ban công hoặc khu vực có mái che.
Cây cũng có hoa nhỏ màu trắng, thường mọc ở phần đầu cành trên những cụm hoa dài. Không chỉ mang giá trị trang trí, lá và phần thân non của cây còn được tận dụng trong đời sống. Đây chính là điểm khiến dổi đất khác với nhiều loại cây cảnh thông thường.
Dổi đất có lợi ích gì?
Trong ẩm thực, lá dổi đất được sử dụng như một loại rau gia vị. Lá có mùi thơm đặc trưng nên thường được dùng để ăn kèm với thịt, cá hoặc một số món hải sản. Một cách sử dụng khác là dùng lá để gói thịt, cá trước khi đem nướng. Hương thơm từ lá giúp món ăn có thêm mùi vị riêng, tạo nên nét đặc trưng cho các món ăn sử dụng loại lá này. Phần thân non cũng có thể được tận dụng trong một số món ăn, chẳng hạn dùng làm salad.
Nhờ có nhiều cách sử dụng, cây dổi đất không chỉ đơn thuần là một loại cây xanh trong nhà mà còn có thể trở thành nguồn rau gia vị ngay tại gia đình nếu được trồng và chăm sóc phù hợp. Bên cạnh giá trị ẩm thực, dổi đất còn được biết đến trong y học dân gian. Theo kinh nghiệm truyền thống, nhiều bộ phận của cây được sử dụng với những mục đích khác nhau.
Ảnh minh hoạ
Một số tài liệu về cây cho biết lá có chứa các hợp chất thực vật và chất chống oxy hóa. Trong dân gian, lá và các bộ phận của cây từng được sử dụng trong các bài thuốc liên quan đến những triệu chứng như đau bụng, khó tiêu, đau đầu, chuột rút hay một số vấn đề về xương khớp và da. Chính những giá trị được truyền lại trong đời sống dân gian khiến loại lá này được ví von bằng cái tên khá đặc biệt là “lá kim cương”.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa công dụng được sử dụng theo kinh nghiệm dân gian và bằng chứng y khoa hiện đại. Không nên tự dùng lá hoặc các bộ phận của cây để thay thế thuốc điều trị, đặc biệt với người đang mắc bệnh hoặc sử dụng thuốc theo chỉ định. Nếu muốn sử dụng cây với mục đích sức khỏe, nên tham khảo ý kiến chuyên môn trước.
Dổi đất còn được chú ý bởi giá trị thương mại của phần lá. Trên thị trường, lá tươi có thể được bán với mức khoảng 150.000-250.000 đồng/kg, tùy thời điểm, chất lượng, nguồn gốc và nơi bán. Mức giá này khiến nhiều người thích làm vườn quan tâm đến việc tự trồng thay vì phải mua lá mỗi khi cần sử dụng.
Ngoài ra, cây dổi đất còn có ưu điểm là có thể trồng trong chậu. Với tán lá lớn, xanh bóng và hương thơm đặc trưng, một chậu cây phát triển tốt có thể tạo thêm điểm nhấn cho không gian sống. Đặc biệt, những gia đình có ban công, sân nhỏ hoặc khoảng không gian có mái che hoàn toàn có thể cân nhắc loại cây này nếu điều kiện ánh sáng phù hợp.
Cách trồng dổi đất tại nhà
Ảnh minh hoạ
Dổi đất được đánh giá là loại cây tương đối dễ chăm sóc. Người muốn trồng có thể tìm cây giống tại các cơ sở chuyên bán giống cây hoặc cây cảnh. Giá cây giống tham khảo khoảng 40.000-80.000 đồng/cây, tùy kích thước và nơi bán.
Điều quan trọng nhất khi trồng dổi đất là lựa chọn vị trí. Đây là loại cây ưa môi trường mát và không thích ánh nắng gay gắt chiếu trực tiếp trong thời gian dài. Vì vậy, có thể đặt chậu ở ban công có mái che, gần cửa sổ có ánh sáng tán xạ hoặc dưới bóng của những cây lớn.
Đất trồng nên có khả năng giữ ẩm nhưng vẫn thoát nước tốt. Dổi đất ưa ẩm nên cần cung cấp nước đều đặn, nhất là khi thời tiết nóng. Tuy nhiên, cũng không nên tưới quá nhiều khiến đất luôn trong tình trạng úng nước.
Về dinh dưỡng, có thể bổ sung phân định kỳ khoảng 15-20 ngày/lần hoặc sau mỗi đợt thu hái lá để cây có điều kiện phục hồi và tiếp tục phát triển. Khi cây đã phát triển ổn định, việc thu hái lá thường xuyên cũng giúp kiểm soát kích thước và tạo điều kiện để cây ra thêm chồi mới.
