Được xem là một trong những thức quà mùa đông quen thuộc, hạt dẻ không chỉ hấp dẫn bởi hương vị bùi béo đặc trưng mà còn mang nhiều ý nghĩa may mắn, sung túc trong đời sống Á Đông. Cứ mỗi dịp Tết đến, hạt dẻ lại được nhiều gia đình lựa chọn để bày mâm bánh kẹo, làm quà biếu hoặc chế biến các món ăn ấm nóng.
Hạt dẻ là hạt của cây dẻ, cây thân gỗ lâu năm, tán rộng, sống tốt ở vùng khí hậu ôn đới và cận nhiệt đới. Quả hạt dẻ thường nằm trong một lớp vỏ gai cứng, khi chín sẽ tự nứt ra để lộ hạt bên trong. Hạt có hình tròn hoặc hơi dẹt, vỏ nâu bóng, ruột màu vàng nhạt, giàu tinh bột, chất xơ và khoáng chất.
Ở Việt Nam, cây dẻ có nhiều tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Sơn La, Lào Cai. Trong đó, hạt dẻ Trùng Khánh (Cao Bằng) là nổi tiếng nhất, thường được xem là đặc sản địa phương nhờ hạt to, chắc, vị bùi thơm đặc trưng.
Hạt dẻ có vị bùi, béo nhẹ, ngọt tự nhiên, khi rang hoặc luộc tỏa mùi thơm rất dễ chịu. Phần ruột sau khi chín mềm, mịn, không khô bột như một số loại hạt khác. Hạt dẻ có thể ăn trực tiếp, rang với muối, nướng than, làm nhân bánh, nấu chè hoặc cho vào các món hầm như gà hầm hạt dẻ.
Giá hạt dẻ khá đa dạng, tùy theo nguồn gốc và mùa vụ. Hạt dẻ tươi thường dao động từ 40.000 – 60.000 đồng/kg. Với hạt dẻ nhập khẩu hoặc loại hạt to, tuyển chọn kỹ, giá có thể lên đến 180.000 đồng/kg, thậm chí cao hơn vào dịp cận Tết khi nhu cầu tăng mạnh.
Không chỉ ngon và bổ dưỡng, hạt dẻ còn được ưa chuộng dịp Tết vì mang ý nghĩa may mắn, no đủ. Hạt chắc, tròn đầy tượng trưng cho sự viên mãn, sung túc đầu năm. Thêm vào đó, các món chế biến từ hạt dẻ thường tạo cảm giác ấm áp, rất hợp với không khí se lạnh cuối năm. Chính vì vậy, hạt dẻ thường xuất hiện trong giỏ quà Tết, mâm bánh kẹo đãi khách hay những bữa cơm sum họp ngày đầu năm.
Trong 100g hạt dẻ chứa 97 calo, 0.1g chất béo, 23.9g carbs, 8.1g chất xơ, 2g chất xơ, kali, mangan 17% RDI, 16% RDI đồng, vitamin B6, 12% RDI riboflavin,...
Những tác dụng của hạt dẻ với sức khoẻ
Tốt cho tim mạch
Hạt dẻ giàu chất chống oxy hóa, giúp hạn chế viêm nhiễm và hỗ trợ bảo vệ hệ tim mạch. Bên cạnh đó, hàm lượng magiê và kali dồi dào trong hạt dẻ góp phần làm giảm các yếu tố nguy cơ gây bệnh tim.
Giúp não bộ hoạt động khỏe mạnh
Trong hạt dẻ có nhiều vitamin nhóm B như B6, thiamine, riboflavin và folate – những dưỡng chất cần thiết cho hoạt động của não. Nhờ vậy, hạt dẻ giúp duy trì trí nhớ, hỗ trợ chức năng thần kinh và góp phần phòng ngừa các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer.
Hỗ trợ xương chắc khỏe
Canxi, vitamin K, magiê và đồng có trong hạt dẻ đều là những khoáng chất quan trọng cho hệ xương. Việc bổ sung hạt dẻ hợp lý có thể giúp giảm nguy cơ loãng xương và hạn chế tình trạng gãy xương, nhất là ở người lớn tuổi.
Góp phần ổn định huyết áp
Nhờ giàu kali, hạt dẻ giúp cơ thể đào thải lượng natri dư thừa – nguyên nhân phổ biến gây tăng huyết áp. Đồng thời, kali còn giúp các mạch máu giãn nở, từ đó hỗ trợ ổn định huyết áp hiệu quả hơn.
Cải thiện hệ tiêu hóa
Hạt dẻ là nguồn cung cấp chất xơ phong phú, giúp thúc đẩy hoạt động tiêu hóa và nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột. Đặc biệt, loại hạt này không chứa gluten nên phù hợp với người mắc bệnh celiac hoặc nhạy cảm với gluten.
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Hàm lượng chất xơ trong hạt dẻ giúp làm chậm quá trình hấp thu tinh bột, nhờ đó hạn chế tình trạng đường huyết tăng đột ngột. Ngoài ra, hạt dẻ có chỉ số đường huyết tương đối thấp (khoảng 54), phù hợp với người cần kiểm soát lượng đường trong máu.
Lưu ý khi sử dụng
Khi bóc hạt dẻ, nếu thấy ruột bên trong đổi màu hoặc có mùi lạ thì nên bỏ ngay. Trường hợp ăn không cảm nhận được vị bùi béo đặc trưng cũng không nên tiếp tục sử dụng, vì đây có thể là hạt kém chất lượng hoặc đã bị nấm mốc. Nếu chưa dùng hết, nên bảo quản hạt dẻ trong hộp kín và để trong ngăn mát tủ lạnh để tránh hư hỏng. Đặc biệt, không nên ăn hạt dẻ còn sống để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
