Có những loại cây gắn bó với đời sống người Việt từ lâu nhưng không phải ai cũng biết chúng có nhiều giá trị đến vậy. Cây ổi là một trong số đó. Ổi giòn thơm, giàu vitamin C là một loại quả quen thuộc, trong khi lá ổi non vừa có thể ăn kèm nhiều món vừa được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian. Không chỉ cho quả, cây ổi còn có dáng đẹp, sức sống khỏe, dễ cắt tỉa và tạo thế nên ngày càng được nhiều người đưa vào chậu làm bonsai.
Đặc điểm của cây ổi
Cây ổi có tên khoa học là Psidium guajava L., thuộc họ Sim, có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Mỹ và hiện được trồng phổ biến ở nhiều quốc gia nhiệt đới, trong đó có Việt Nam.
Đây là cây thân gỗ sống lâu năm, thường cao khoảng 3-6 m. Thân khá nhẵn, vỏ màu nâu xám và thường bong thành từng mảng. Cành non nhỏ, lá mọc đối, có hình bầu dục hoặc thuôn dài, màu xanh đậm khi trưởng thành.
Hoa ổi màu trắng, thường mọc ở nách lá. Quả có nhiều hình dạng tùy giống, từ tròn, bầu dục đến hình lê, khi chín có thể chuyển vàng hoặc vàng xanh, ruột trắng, hồng hoặc đỏ.
Ổi khá dễ thích nghi, có thể sinh trưởng ở nhiều vùng miền và hiện có nhiều giống được trồng tại Việt Nam như ổi lê, ổi găng, ổi đào, ổi xá lị, ổi trâu, ổi không hạt… Mỗi loại lại có đặc điểm và hương vị riêng.
Lợi ích cây ổi mang lại
Quả ổi là phần quen thuộc nhất của cây, cung cấp vitamin C, chất xơ cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa. Quả có thể ăn trực tiếp hoặc chế biến thành nước ép, mứt, ổi sấy, trà và nhiều món khác. Ăn ổi với lượng phù hợp có thể góp phần bổ sung chất xơ và vitamin cho cơ thể.
Trong khi đó, lá ổi non thường được dùng ăn kèm nem, gỏi, các món nướng hoặc những món có vị béo, nhờ vị chát nhẹ giúp cân bằng hương vị. Trong y học dân gian, lá ổi còn được sử dụng dưới dạng nước sắc hoặc chế phẩm từ lá, đặc biệt trong các bài thuốc hỗ trợ một số vấn đề về tiêu hóa như tiêu chảy, đầy bụng, khó tiêu.
Lá ổi non thường ăn kèm với nem.
Lá, búp non và một số bộ phận khác của cây chứa các hợp chất thực vật như flavonoid, tannin, quercetin và polyphenol. Các chất này được nghiên cứu về đặc tính chống oxy hóa, kháng khuẩn và chống viêm.
Chính vì những lợi ích đó, lá ổi cũng được thu mua nhiều. Trên thị trường, lá ổi tươi non có thể được bán với giá 30.000-50.000 đồng/kg. Trong khi đó, lá ổi phơi khô nguyên lá thường bán với giá 45.000 – 90.000 đồng/kg, còn loại đóng túi thương hiệu, được làm thành trà thường có giá tới 100.000 – 200.000 đồng/kg, tùy chất lượng và nơi bán.
Trà lá ổi.
Ý nghĩa phong thủy khi trồng cây ổi trong nhà
Không chỉ trồng để lấy quả, cây ổi ngày càng xuất hiện nhiều trong sân vườn và chậu bonsai. Cây có sức sống tốt, chịu được cắt tỉa, uốn cành và tạo dáng. Thân cây khi trưởng thành trở nên sần sùi, tạo vẻ cổ kính, trong khi cành nhánh dễ tạo thế, tán lá tương đối gọn.
Đặc biệt, cây vẫn có thể ra hoa và kết quả trên những cành nhỏ, tạo điểm nhấn rất đẹp cho chậu bonsai. Những cây có thân già, dáng thế đẹp, tán cân đối và sai quả có thể được định giá từ vài triệu đồng, thậm chí cao hơn tùy độ tuổi và công chăm sóc.
Trong phong thủy, cây ổi thường được gắn với hình ảnh sung túc, đủ đầy và may mắn. Cây xanh tốt, cành lá sum suê, quả mọc đầy cành được xem như biểu tượng cho sự sinh sôi và cuộc sống no đủ.
Vì vậy, nhiều người lựa chọn trồng ổi bonsai trước nhà, trong sân vườn hoặc đặt chậu ở những vị trí phù hợp trong không gian sống, vừa làm cảnh vừa gửi gắm mong muốn gia đình bình an, công việc thuận lợi và cuộc sống ngày càng đủ đầy.
Cách trồng và chăm sóc cây ổi
Ổi là loại cây dễ trồng, nhanh thích nghi và không quá kén đất. Cây có thể nhân giống bằng hạt, giâm cành hoặc chiết cành, nhưng nếu muốn giữ đặc tính của cây mẹ và nhanh có cây mới, giâm hoặc chiết cành thường được lựa chọn.
Cây phát triển tốt trong đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt và cần nhiều ánh sáng. Khi trồng chậu, nên chọn chậu có lỗ thoát nước, kích thước phù hợp với cây và định kỳ bổ sung đất, phân hữu cơ hoặc phân NPK với lượng vừa phải.
Ổi không cần tưới quá nhiều, chỉ cần duy trì độ ẩm vừa phải và tăng lượng nước khi thời tiết nắng nóng hoặc cây đang nuôi quả. Định kỳ cắt bỏ cành già, cành sâu bệnh, cành mọc quá dày và bấm ngọn sẽ giúp cây thông thoáng, kích thích phân nhánh và giữ dáng đẹp, đặc biệt với cây bonsai.
Chỉ cần đủ nắng, đất không bị úng và được cắt tỉa hợp lý, cây ổi có thể phát triển khỏe mạnh trong nhiều năm, vừa cho quả ăn, tận dụng lá, vừa trở thành một cây cảnh đẹp trong nhà.
