Nhãn (tên khoa học là Dimocarpus longan) là một trong những loại cây ăn quả lâu năm phổ biến ở Việt Nam. Nhờ hương vị ngọt thơm và giá trị kinh tế cao, loại quả này được trồng tại nhiều địa phương trên cả nước. Trong số các giống nhãn nổi tiếng, nhãn lồng Hưng Yên được xem là đặc sản trứ danh, gây ấn tượng với quả to, cùi dày, giòn, vị ngọt thanh và hương thơm đặc trưng, từ lâu đã trở thành niềm tự hào của vùng đất Phố Hiến.
Cây nhãn lồng Hưng Yên thuộc nhóm cây thân gỗ, có tuổi thọ cao, tán rộng và chiều cao có thể đạt tới 15 m. Thân cây màu xám, vỏ sần sùi, phân nhiều cành nhỏ, tán lá xanh tốt quanh năm.
Cây có lá kép lông chim, mọc so le, tạo nên tán cây rậm rạp. Vào mùa xuân, cây nở những chùm hoa nhỏ màu vàng nhạt. Khi tiết trời có mưa phùn xen lẫn nắng ấm, hương hoa thoang thoảng lan tỏa, báo hiệu một mùa quả bội thu.
Khoảng tháng 7 đến tháng 8 là thời điểm nhãn chín rộ. Nhãn lồng Hưng Yên nổi bật với quả to, tròn đều, vỏ mỏng màu vàng nâu nhạt, bề mặt nhẵn bóng. Bên trong là lớp cùi dày, trắng trong như hổ phách, giòn, nhiều nước và có vị ngọt thanh cùng hương thơm đặc trưng. Trung bình, mỗi kg nhãn có khoảng 45-50 quả, kích cỡ khá đồng đều.
Trên thị trường, nhãn lồng Hưng Yên loại phổ thông thường có giá từ 25.000-50.000 đồng/kg, các giống tuyển chọn có thể đạt mức 80.000-120.000 đồng/kg. Trong khi đó, long nhãn (cùi nhãn sấy khô) có giá khoảng 120.000-300.000 đồng/kg, tùy giống và thương hiệu.
Ý nghĩa phong thủy khi trồng cây nhãn trong vườn nhà
Không chỉ được biết đến với những chùm quả ngọt thơm, mọng nước, cây nhãn còn là loại cây bóng mát được nhiều gia đình lựa chọn trồng trong sân vườn. Cây có tán lá rộng, giúp tạo bóng mát và góp phần điều hòa không gian sống. Dù vào mùa hè nắng gắt hay mùa đông lạnh giá, cây vẫn giữ được màu lá xanh tươi, mang đến vẻ gần gũi và dễ chịu cho sân vườn.
Bên cạnh giá trị về cảnh quan và kinh tế, cây nhãn còn được xem là loài cây mang nhiều ý nghĩa tốt đẹp trong phong thủy. Hình ảnh những chùm quả sai lúc lỉu tượng trưng cho sự sung túc, đủ đầy, con cháu đông đúc và cuộc sống viên mãn.
Vì vậy, nhiều người tin rằng trồng cây nhãn trước nhà không chỉ giúp tạo bóng mát, cải thiện môi trường sống mà còn góp phần thu hút tài lộc, may mắn và mang đến sự bình an cho gia đình.
Tuy nhiên, để cây sinh trưởng tốt và phát huy cả giá trị thẩm mỹ lẫn ý nghĩa phong thủy, nên trồng ở vị trí thông thoáng, nhiều ánh nắng vì nhãn là loài cây ưa sáng. Đồng thời, không nên đặt cây quá gần cửa chính hoặc cổng ra vào để tránh che khuất lối đi và bảo đảm sự thông thoáng cho ngôi nhà, tránh chặn tài khí vào nhà.
Cách trồng và chăm sóc cây nhãn trong vườn nhà
Nếu muốn trồng cây nhãn trong vườn nhà, bạn có thể tham khảo giống nhãn lồng Hưng Yên. Cây nhãn có thể trồng vào 2 đợt chính trong năm là từ tháng 2–3 và tháng 8–9. Đây là thời điểm thời tiết thuận lợi, nhiệt độ và độ ẩm phù hợp giúp cây nhanh bén rễ, sinh trưởng khỏe và đạt tỷ lệ sống cao sau khi trồng.
Nhãn có thể được nhân giống bằng nhiều phương pháp như gieo hạt, chiết hoặc ghép cành. Với phương pháp gieo, cần lấy hạt từ quả chín, ngâm trong nước khoảng 24 giờ rồi ủ trong cát hoặc giá thể ẩm từ 2–4 ngày cho hạt nứt nanh trước khi đem gieo.
Chiết hoặc ghép cành là phương pháp phổ biến hơn cả vì cây giữ được đặc tính của cây mẹ, sinh trưởng đồng đều và cho thu hoạch sớm hơn. Nên chọn cành khỏe mạnh, không sâu bệnh để đảm bảo chất lượng cây giống. Hoặc, bạn có thể tìm mua giống cây tại các cửa hàng cây giống mang về nhà trồng.
Cây nhãn không tốn nhiều công chăm sóc, nhưng muốn cây phát triển tốt, ra quả nhiều, quả to và mọng nước thì bạn cần chú ý tới những yếu tố sau đây:
- Đất trồng: Cây nhãn phát triển tốt trên đất tơi xốp, giàu mùn và thoát nước tốt, đặc biệt là đất thịt pha cát. Độ pH thích hợp dao động từ 4,5–6,0. Trước khi trồng, nên đào hố và bón lót bằng phân chuồng hoai mục kết hợp với một lượng phân lân để tăng dinh dưỡng và giúp bộ rễ phát triển khỏe mạnh.
- Ánh sáng: Nhãn là cây ưa nắng, vì vậy nên trồng ở nơi thông thoáng, có ánh sáng trực tiếp trong phần lớn thời gian trong ngày. Thiếu ánh sáng sẽ khiến cây phát triển chậm, ít ra hoa và năng suất quả giảm.
- Tưới nước: Cây cần được duy trì độ ẩm vừa phải nhưng không chịu được tình trạng ngập úng. Trong khoảng 1–2 tháng đầu sau khi trồng, nên tưới nước cách ngày để cây nhanh bén rễ. Khi cây đã ổn định, có thể giảm số lần tưới và chỉ bổ sung nước khi đất khô. Vào mùa khô cần tăng lượng nước tưới, trong khi mùa mưa phải bảo đảm vườn có hệ thống thoát nước tốt để tránh thối rễ.
- Bón phân: Để cây sinh trưởng tốt và cho năng suất cao, nên bón phân định kỳ khoảng 2–3 tháng/lần. Có thể kết hợp phân hữu cơ với phân NPK theo từng giai đoạn phát triển của cây. Đặc biệt, trước và sau thời kỳ ra hoa, đậu quả cần bổ sung đầy đủ dinh dưỡng để tăng tỷ lệ đậu trái, giúp quả lớn đều, cùi dày và có vị ngọt đậm.
- Cắt tỉa, tạo tán: Việc cắt tỉa nên được thực hiện sau mỗi vụ thu hoạch hoặc khi cây có nhiều cành già, cành sâu bệnh và cành mọc chen chúc. Tạo tán thông thoáng giúp ánh sáng phân bố đều khắp cây, hạn chế sâu bệnh, đồng thời kích thích cây ra nhiều cành mang quả ở vụ tiếp theo. Một tán cây cân đối không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn thuận tiện cho việc chăm sóc và thu hoạch.
