Chuyên trang ẩm thực nổi tiếng của Anh đăng tải danh sách 10 loại hạt tốt nhất thế giới, trong đó có sự xuất hiện của các loại hạt quen thuộc ở Việt Nam, đó là hạt óc chó.
Óc chó còn được biết đến với những tên gọi khác như hồ đào hay hạnh đào. Tại vùng núi Tây Bắc, cây óc chó mọc tự nhiên, thân cao lớn, có thể đạt tới vài chục mét, tán rộng và xanh mát quanh năm. Lá cây to, dài, màu xanh đậm, tạo nên vẻ ngoài khỏe khoắn.
Trước đây, loại cây này chưa được người dân chú ý khai thác. Quả chín rụng đầy gốc nhưng ít ai nhặt vì chưa nhận thức rõ giá trị dinh dưỡng. Chỉ trong những năm gần đây, khi xu hướng sử dụng thực phẩm lành mạnh tăng cao, óc chó rừng mới dần trở thành đặc sản được săn đón.
Quả óc chó tươi có hình dáng khá đặc biệt. Khi còn xanh, quả trông hơi giống quả cóc nhưng vỏ dày và sần sùi hơn. Bên trong lớp vỏ xanh là lớp vỏ cứng có hình dạng giống bộ não – đặc điểm khiến loại hạt này trở nên dễ nhận biết. Khi tách lớp vỏ cứng ấy, phần nhân bên trong lộ ra với màu vàng nhạt, vị béo bùi đặc trưng. Đây chính là phần được sử dụng phổ biến trong ẩm thực.
So với hạt óc chó khô thường thấy trên thị trường, óc chó tươi mang lại trải nghiệm khác biệt. Nhiều người cho rằng hạt tươi có vị thơm hơn, béo hơn và giữ được nhiều dưỡng chất tự nhiên. Tuy nhiên, nhược điểm của óc chó tươi là khó bảo quản, cần được xử lý trong thời gian ngắn sau khi thu hoạch, nếu không sẽ bị héo và khó tách vỏ. Chính vì vậy, óc chó sau khi thu hái thường được sấy khô để tiện vận chuyển và sử dụng lâu dài.
Mùa thu hoạch óc chó ở vùng núi Tây Bắc thường kéo dài từ tháng 7 đến tháng 10. Vào thời điểm này, người dân vào rừng hái quả, mang về bán tại chợ hoặc cung cấp cho thương lái. Giá óc chó tươi tại địa phương khá rẻ, chỉ vài chục nghìn đồng mỗi kilogram, nhưng khi đưa về thành phố và qua các khâu chế biến, giá có thể tăng lên 170.000 – 200.000 đồng/kg, thậm chí cao hơn tùy chất lượng.
Xét về dinh dưỡng, óc chó được xem là một trong những “siêu hạt” tốt cho sức khỏe. Nhân óc chó giàu axit béo Omega-3, chất xơ, vitamin nhóm B, vitamin E và nhiều khoáng chất như magiê. Những thành phần này giúp hỗ trợ tim mạch, cải thiện trí nhớ, tăng cường chức năng não bộ và tốt cho sự phát triển của trẻ nhỏ. Đặc biệt, óc chó còn được khuyến khích sử dụng cho phụ nữ mang thai nhờ khả năng hỗ trợ phát triển trí não thai nhi.
Hạt óc chó có thể chế biến thành nhiều món ngon và bổ dưỡng. Phổ biến nhất là ăn trực tiếp hoặc rang muối, rang bơ để làm món ăn vặt. Ngoài ra, óc chó còn được dùng làm sữa hạt, nấu cháo, trộn salad hoặc thêm vào các loại bánh để tăng độ béo bùi. Trong bữa ăn, loại hạt này cũng có thể kết hợp với các món mặn như gà xào, tôm rang. Nhờ hương vị thơm ngon và giá trị dinh dưỡng cao, óc chó ngày càng được ưa chuộng trong nhiều gia đình.
Ngày nay, khi được trồng và chăm sóc bài bản, cây óc chó không chỉ mang lại nguồn thực phẩm bổ dưỡng mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho người dân vùng cao.
Trong 28g hạt óc chó có khoảng 183 calo, 18g chất béo tốt, 4,3g protein và 3,8g carbohydrate. Ngoài ra, còn cung cấp chất xơ, magie, vitamin B6 và folate, rất tốt cho tim mạch và não bộ.
Những lợi ích của hạt óc chó với sức khoẻ
Tốt cho thai kỳ và trẻ nhỏ
Hạt óc chó là nguồn cung dồi dào Omega-3, vitamin E, phốt pho và axit amin L-Arginine – những dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của thai nhi. Hàm lượng Omega-3 cao giúp hỗ trợ hình thành và phát triển não bộ, đồng thời tăng cường trí nhớ cho trẻ nhỏ. Việc sử dụng óc chó trong thai kỳ còn có thể giảm nguy cơ dị ứng ở trẻ và hỗ trợ hệ miễn dịch đường ruột nhờ các axit béo không bão hòa. Bên cạnh đó, các vitamin nhóm B như thiamin, riboflavin, folate rất quan trọng đối với phụ nữ mang thai.
Hỗ trợ phát triển trí não
Omega-3 trong óc chó đóng vai trò duy trì cấu trúc não bộ – nơi chất béo chiếm phần lớn. Bổ sung thường xuyên giúp cải thiện trí nhớ, giảm nguy cơ trầm cảm và hỗ trợ phát triển não toàn diện.
Kiểm soát bệnh tiểu đường
Ăn khoảng 30g óc chó mỗi ngày có thể giúp giảm nguy cơ mắc tiểu đường tuýp 2. Nhờ giàu chất béo không bão hòa, loại hạt này góp phần cải thiện insulin và ổn định đường huyết.
Bảo vệ hệ tim mạch
Các chất chống oxy hóa trong óc chó giúp hạn chế hình thành cục máu đông, đồng thời giảm cholesterol xấu. Nhờ đó, tim mạch được bảo vệ và hoạt động ổn định hơn.
Phòng ngừa ung thư
Óc chó chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa như Omega-3, phytosterols, axit alpha-linolenic, có khả năng làm chậm sự phát triển của tế bào ung thư và giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư.
Ổn định huyết áp
Chất béo không bão hòa trong óc chó giúp duy trì huyết áp ổn định và tăng độ bền của thành mạch, rất có lợi cho người bị cao huyết áp.
Làm đẹp da, chống lão hóa
Nhờ giàu vitamin B và chất chống oxy hóa, óc chó giúp bảo vệ làn da, làm chậm quá trình lão hóa và hạn chế nếp nhăn.
Cải thiện giấc ngủ
Óc chó chứa melatonin – hormone hỗ trợ giấc ngủ. Ăn một lượng nhỏ trước khi ngủ có thể giúp ngủ sâu và ngon hơn.
