Vải là một trong những loại trái cây đặc trưng của mùa hè, được nhiều người yêu thích nhờ vị ngọt đậm, cùi dày và hương thơm đặc trưng. Không chỉ là món ăn giải nhiệt quen thuộc, quả vải còn chứa nhiều dưỡng chất có lợi cho sức khỏe như vitamin C, vitamin A, vitamin nhóm B, chất chống oxy hóa và các loại đường tự nhiên giúp bổ sung năng lượng nhanh cho cơ thể.
Bác sĩ Bùi Thanh Hoài, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) cho biết trên Vietnamnet, quả vải có tên khoa học Litchi sinensis Radlk, thuộc họ bồ hòn. Trong y học cổ truyền, cả phần cùi vải và hạt vải đều được sử dụng từ lâu như những vị thuốc hỗ trợ điều trị một số bệnh lý.
Các nghiên cứu cho thấy phần thịt quả chứa lượng đường tự nhiên khá cao, chủ yếu là glucose và sucrose, bên cạnh protein, chất béo, axit hữu cơ và nhiều vitamin thiết yếu. Theo các tài liệu cổ, cùi vải có vị ngọt hơi chua, tính ấm, giúp giải khát, hỗ trợ tiêu phù và bồi bổ cơ thể. Tuy nhiên, ăn quá nhiều có thể gây nóng trong, nổi mụn hoặc chảy máu cam ở một số người.
Không chỉ phần cùi, hạt vải cũng được sử dụng trong nhiều bài thuốc dân gian. Sau khi được thái lát và phơi khô, hạt vải thường dùng để hỗ trợ điều trị đau do thoát vị bẹn, sưng đau tinh hoàn hoặc tiêu chảy ở trẻ em. Ngoài ra, hoa, vỏ thân và rễ cây vải còn được sắc lấy nước để súc miệng, hỗ trợ giảm đau họng và đau răng.
Vải có thể gây ngộ độc nếu ăn sai cách
Dù mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng, quả vải vẫn tiềm ẩn những nguy cơ nhất định nếu người dùng chủ quan trong quá trình sử dụng.
Trên thực tế, đã có những trường hợp sau khi ăn vải xuất hiện các biểu hiện như buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, nổi mề đay, khó thở hoặc tụt huyết áp.
Theo bác sĩ Hoài, một trong những nguyên nhân có thể dẫn đến ngộ độc là sự xuất hiện của nấm Candida tropicalis trên những quả vải quá chín, dập nát hoặc bắt đầu hư hỏng.
Loại nấm này phát triển mạnh trong môi trường giàu đường và có độ axit như quả vải. Vì vậy, người tiêu dùng cần loại bỏ ngay những quả có dấu hiệu mềm nhũn, đổi màu, nứt vỏ hoặc có mùi bất thường thay vì tiếc rẻ sử dụng.
Nguy cơ từ quả vải xanh và ăn khi bụng đói
Ngoài nguy cơ từ nấm mốc, các chuyên gia còn cảnh báo về hai hợp chất tự nhiên là Hypoglycin A và Methylenecyclopropylglycine (MCPG). Đây là những chất có hàm lượng cao hơn trong các quả vải còn xanh hoặc chưa chín hoàn toàn.
Khi được hấp thu vào cơ thể lúc đói, hai hợp chất này có thể làm gián đoạn quá trình tạo glucose và chuyển hóa chất béo để sản sinh năng lượng. Điều này khiến lượng đường trong máu giảm nhanh, dẫn tới tình trạng hạ đường huyết cấp tính, còn được gọi là "hội chứng litchi".
Trẻ em là nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất bởi lượng glycogen dự trữ trong gan thấp hơn người lớn. Khi đường huyết giảm mạnh, cơ thể trẻ khó kịp thời cung cấp năng lượng cho não, làm tăng nguy cơ xuất hiện các triệu chứng thần kinh cấp tính như co giật, lơ mơ hoặc hôn mê.
Bên cạnh trẻ nhỏ, những người suy dinh dưỡng, cơ thể suy nhược hoặc đang trong tình trạng đói kéo dài cũng có nguy cơ cao gặp phải tình trạng này do nguồn dự trữ năng lượng vốn đã hạn chế.
Ăn vải thế nào để an toàn?
Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên ăn vải khi bụng đói, đặc biệt là trẻ em. Nên ăn vải sau bữa ăn hoặc khi cơ thể đã được bổ sung đủ năng lượng.
Ngoài ra, chỉ nên lựa chọn những quả vải đã chín hoàn toàn, còn tươi ngon, không bị dập nát hay có dấu hiệu hư hỏng. Việc ăn với lượng vừa phải sẽ giúp cơ thể hấp thu tốt các dưỡng chất có trong quả vải mà không làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.
Đối với trẻ nhỏ, cha mẹ cần kiểm soát lượng vải ăn trong ngày, tránh để trẻ ăn quá nhiều cùng một lúc. Đây là cách đơn giản nhưng hiệu quả để phòng ngừa các biến chứng liên quan đến hạ đường huyết và ngộ độc do ăn vải không đúng cách.
