Trong xu hướng đưa thiên nhiên vào không gian sống, nhiều gia đình không chỉ trồng hoa, cây cảnh mà còn tận dụng ban công, sân thượng để tạo nên những khu vườn rau quả xanh mát. Đáng chú ý, có những loại cây dân dã từng gắn bó với vườn quê, ít được chú ý nhưng lại sở hữu giá trị dinh dưỡng đáng kể, điển hình là đậu rồng.
Với hình dáng độc đáo, quả xanh có bốn cạnh nổi rõ cùng khả năng sinh trưởng mạnh mẽ, đậu rồng vừa có thể làm giàn che nắng vừa cung cấp nguồn thực phẩm cho gia đình. Loại quả này còn được ví như “vàng xanh” nhờ chứa nhiều vitamin, khoáng chất và có thể tận dụng gần như toàn bộ các bộ phận của cây. Đặc biệt, đậu rồng không đòi hỏi kỹ thuật trồng quá phức tạp, phù hợp với cả những người mới bắt đầu làm vườn tại nhà.
Đậu rồng - loại rau dân dã giàu dinh dưỡng
Ảnh minh hoạ
Đậu rồng, còn được gọi là đậu khế hoặc đậu xương rồng, có tên khoa học là Psophocarpus tetragonolobus, thuộc họ Đậu. Đây là cây thân leo sống lâu năm, có khả năng phát triển thành giàn xanh mát. Quả thường có màu xanh, bốn cạnh với những đường viền răng cưa đặc trưng, hai đầu thuôn lại.
Sở dĩ đậu rồng được đánh giá cao là bởi loại thực phẩm này cung cấp nhiều chất dinh dưỡng, trong đó có vitamin A, vitamin C, chất xơ và các khoáng chất như canxi, sắt, magie. Hạt đậu rồng còn chứa protein thực vật, góp phần bổ sung dưỡng chất cho bữa ăn hằng ngày.
Nhờ thành phần dinh dưỡng đa dạng, đậu rồng có thể góp phần hỗ trợ sức khỏe xương, tăng cường chức năng miễn dịch và bổ sung chất xơ cho cơ thể. Tuy nhiên, đây vẫn là thực phẩm thông thường, không phải thuốc điều trị các bệnh như hen suyễn, tiểu đường, viêm khớp hay thiếu máu. Người mắc bệnh cần tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, thay vì sử dụng đậu rồng để thay thế thuốc.
Một điểm thú vị là không chỉ quả, nhiều bộ phận khác của cây đậu rồng cũng có thể được sử dụng làm thực phẩm khi được chế biến đúng cách. Quả non có vị giòn, dễ ăn, thường được dùng để luộc, xào tỏi, nấu canh chua hoặc ăn kèm các món kho. Chỉ cần thu hoạch khi quả còn non, gia đình đã có thể thưởng thức loại rau xanh tươi ngay tại vườn.
Lá non có thể dùng làm rau, hoa có thể dùng trong một số món ăn, còn hạt già khi được xử lý và nấu chín phù hợp có thể cung cấp thêm protein thực vật. Phần rễ cũng được sử dụng làm thực phẩm ở một số nơi. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi bộ phận đều có thể ăn sống hoặc dùng làm thuốc; cần lựa chọn nguyên liệu phù hợp và chế biến an toàn.
Ảnh minh hoạ
Vì sao đậu rồng phù hợp để trồng tại nhà?
Không cần sở hữu khu vườn rộng, gia chủ vẫn có thể trồng đậu rồng trong thùng xốp hoặc chậu lớn đặt ở sân thượng, ban công thoáng đãng. Là cây thân leo, đậu rồng có thể tận dụng chiều cao để phát triển, không chiếm quá nhiều diện tích mặt đất.
Nếu được chăm sóc tốt, cây sẽ tạo thành một giàn lá xanh, mang lại cảm giác mát mắt cho không gian sống. Những quả đậu xanh với bốn cạnh nổi bật cũng tạo nét riêng cho khu vườn rau gia đình.
Đậu rồng thường có thể bắt đầu cho thu hoạch sau khoảng 3-4 tháng gieo hạt, tùy giống, thời tiết và điều kiện chăm sóc. Khi cây phát triển ổn định, người trồng có thể thu hái quả non nhiều đợt, vừa phục vụ bữa ăn vừa tiết kiệm chi phí mua rau.
Hướng dẫn trồng đậu rồng đơn giản tại nhà
1. Chọn thời điểm và chuẩn bị hạt giống
Đậu rồng ưa điều kiện ấm áp, có đủ ánh sáng để phát triển. Tại nhiều khu vực ở Việt Nam, người trồng có thể gieo vào vụ xuân hoặc vụ thu, điều chỉnh thời điểm theo khí hậu địa phương và tránh những đợt thời tiết quá khắc nghiệt.
Nên chọn hạt giống khỏe, không bị mốc hoặc sâu hỏng. Trước khi gieo, có thể ngâm hạt trong nước ấm khoảng 2-3 giờ để hỗ trợ quá trình hút nước. Sau đó, rửa sạch và gieo vào khay ươm hoặc gieo trực tiếp vào đất đã chuẩn bị.
Hạt thường nảy mầm sau khoảng 7-10 ngày nếu điều kiện độ ẩm và nhiệt độ phù hợp. Khi cây con có vài lá thật, hãy chọn những cây khỏe mạnh để trồng, loại bỏ cây còi cọc.
2. Chuẩn bị đất và chậu trồng
Đậu rồng thích hợp với đất tơi xốp, giàu chất hữu cơ và thoát nước tốt. Có thể trộn đất vườn với phân hữu cơ hoai mục, xơ dừa đã xử lý hoặc các vật liệu giúp tăng độ thông thoáng cho đất.
Nếu trồng trong chậu, nên chọn loại đủ rộng và sâu để bộ rễ phát triển, đồng thời bảo đảm có lỗ thoát nước ở đáy. Không nên để nước đọng lâu ngày vì có thể khiến rễ bị úng.
Vị trí trồng cần nhận được nhiều ánh sáng tự nhiên. Ban công hoặc sân thượng có nắng là lựa chọn phù hợp, miễn là có biện pháp bảo vệ cây khi gặp gió mạnh hoặc thời tiết quá nóng.
3. Làm giàn cho cây leo
Ảnh minh hoạ
Khi cây cao khoảng 20-25cm và bắt đầu phát triển thân leo, người trồng nên dựng giàn bằng tre, lưới hoặc dây chắc chắn. Cũng có thể tận dụng hàng rào, nhưng cần bảo đảm cây có chỗ bám và không làm ảnh hưởng đến kết cấu công trình.
Giàn nên được bố trí thông thoáng để ánh sáng phân bố đều, hạn chế tình trạng lá quá dày khiến cây dễ phát sinh sâu bệnh. Với ban công nhỏ, gia chủ có thể thiết kế giàn đứng sát tường để tiết kiệm diện tích.
4. Tưới nước và bón phân đúng cách
Trong giai đoạn cây non, cần duy trì độ ẩm ổn định cho đất nhưng tránh tưới quá nhiều. Khi trời nóng hoặc đất nhanh khô, có thể tăng lượng nước tưới; vào những ngày mưa ẩm, cần giảm tưới để hạn chế úng rễ. Nên tưới vào sáng sớm hoặc chiều mát, ưu tiên tưới quanh gốc. Khi cây ra hoa, tránh tưới mạnh trực tiếp lên hoa để hạn chế làm rụng hoa.
Để cây phát triển khỏe mạnh, có thể bổ sung phân hữu cơ hoai mục hoặc phân trùn quế theo nhu cầu của cây. Nếu sử dụng phân khoáng, cần tuân thủ liều lượng trên hướng dẫn sản phẩm, tránh bón quá nhiều khiến cây phát triển lá mạnh nhưng ảnh hưởng đến khả năng ra hoa, đậu quả.
5. Thu hoạch quả đúng thời điểm
Khi quả phát triển đủ kích thước nhưng vẫn còn non, màu xanh tươi và chưa hình thành hạt già cứng, người trồng có thể thu hoạch để chế biến. Nên hái bằng kéo sạch, tránh giật mạnh làm tổn thương thân và cành.
Việc thu hoạch đều đặn cũng giúp gia đình tận dụng nguồn rau tươi trong thời gian cây cho quả. Sau mỗi đợt thu hoạch, hãy kiểm tra lá, thân và mặt dưới lá để phát hiện sớm sâu bệnh.
