Trong danh sách 20 trái cây tốt nhất cho sức khỏe do một trang web ẩm thực nổi tiếng của Anh bình chọn, quả cam xếp ở vị trí thứ 13. Viêt Nam có nhiều giống cam, nhưng nổi tiếng hơn cả là cam Xã Đoài lòng vàng, hay còn gọi là cam tiến vua, một đặc sản nổi tiếng của xứ Nghệ.
Theo nhiều tài liệu xưa, giống cam này không phải bản địa mà được các giáo sĩ phương Tây mang vào Việt Nam từ đầu thế kỷ XIX. Khi bén rễ trên vùng đất có thổ nhưỡng giàu dinh dưỡng và khí hậu đặc trưng của Nghệ An, giống cam ấy dần thích nghi, biến đổi và tạo nên một hương vị hoàn toàn khác biệt. Từ đó, cái tên “Xã Đoài” lòng vàng không chỉ là địa danh mà còn trở thành thương hiệu nức tiếng, từng được xem là sản vật quý dùng để dâng tiến triều đình.
Điều khiến cam Xã Đoài lòng vàng được đánh giá cao không nằm ở vẻ ngoài cầu kỳ, mà ở chất lượng bên trong. Quả có kích thước vừa phải, lớp vỏ mỏng, khi chín chuyển sang màu vàng tươi bắt mắt. Chỉ cần bóc nhẹ, tinh dầu từ vỏ đã tỏa hương thơm dịu, dễ chịu. Phần ruột bên trong mới thực sự là “linh hồn” của loại quả này: tép cam mọng nước, có màu vàng óng như mật, vị ngọt thanh xen chút chua nhẹ, tạo cảm giác rất cân bằng. Ăn xong, vị ngọt không gắt mà đọng lại nhẹ nhàng nơi cuống họng, khiến người ta nhớ mãi.
Dù hiện nay cam Xã Đoài lòng vàng đã được nhân giống ở nhiều địa phương khác, nhưng người sành ăn vẫn cho rằng chỉ cam trồng đúng vùng đất Nghệ An mới giữ được trọn vẹn hương vị đặc trưng. Có lẽ chính yếu tố thổ nhưỡng và kinh nghiệm canh tác lâu đời của người dân nơi đây đã làm nên sự khác biệt ấy.
Không chỉ nổi tiếng về hương vị, cam Xã Đoài lòng vàng còn được xếp vào hàng trái cây có giá trị cao. Trên thị trường, cam thường được bán theo quả, giá dao động từ vài chục đến cả trăm nghìn đồng mỗi quả, đặc biệt tăng mạnh vào dịp cận Tết. Với nhiều gia đình, việc mua vài quả cam Xã Đoài để bày mâm ngũ quả không chỉ là thưởng thức mà còn mang ý nghĩa trưng bày, thể hiện sự trân trọng những giá trị truyền thống.
Để có được những trái cam chất lượng, người trồng phải đầu tư rất nhiều công sức. Quy trình chăm sóc gần như thuận tự nhiên, hạn chế tối đa hóa chất. Từng quả cam khi lớn lên đều được bọc cẩn thận để tránh sâu bệnh, côn trùng. Người làm vườn phải theo dõi cây hàng ngày, tỉ mỉ từ việc làm cỏ, bón phân đến loại bỏ những quả kém chất lượng. Chính sự kỹ lưỡng này đã góp phần tạo nên giá trị và danh tiếng của cam Xã Đoài.
Những tác dụng của quả cam với sức khoẻ
Tăng cường hệ miễn dịch
Cam là nguồn cung cấp vitamin C dồi dào, giúp cơ thể nâng cao sức đề kháng, từ đó hạn chế nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng như cảm lạnh hay cúm. Bên cạnh đó, các hợp chất flavonoid trong cam còn có khả năng kháng khuẩn, chống oxy hóa và hỗ trợ phục hồi tế bào hiệu quả.
Làm đẹp da
Nhờ chứa nhiều vitamin C và chất chống oxy hóa, cam góp phần kích thích cơ thể sản sinh collagen, giúp giảm nếp nhăn và duy trì làn da tươi sáng, săn chắc. Ngoài ra, đặc tính kháng khuẩn và chống viêm của cam còn hỗ trợ kiểm soát dầu thừa, hạn chế mụn.
Hỗ trợ hệ tiêu hóa
Cam chứa cả chất xơ hòa tan và không hòa tan, giúp làm mềm phân và thúc đẩy nhu động ruột hoạt động ổn định. Đồng thời, chất xơ prebiotic trong cam còn nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột, cải thiện tiêu hóa và giảm tình trạng đầy hơi. Sau khi chuyển hóa, cam có tính kiềm, góp phần cân bằng axit dạ dày và hạn chế trào ngược.
Bảo vệ thị lực
Với hàm lượng vitamin A và C cao, cam giúp duy trì sức khỏe các mạch máu trong mắt, từ đó giảm nguy cơ mắc các bệnh như đục thủy tinh thể hay thoái hóa điểm vàng.
Hỗ trợ giảm cân
Một quả cam cỡ vừa chỉ cung cấp khoảng 60–70 calo nhưng lại giàu chất xơ và dưỡng chất, giúp tạo cảm giác no lâu. Bên cạnh đó, chỉ số đường huyết thấp của cam giúp kiểm soát đường huyết, hạn chế tích tụ mỡ thừa.
Thanh lọc cơ thể
Cam góp phần hỗ trợ chức năng gan nhờ hàm lượng nước và chất chống oxy hóa cao, giúp thúc đẩy quá trình đào thải độc tố. Đồng thời, các hoạt chất này còn hỗ trợ enzyme gan hoạt động hiệu quả hơn.
Giảm căng thẳng, lo âu
Vitamin C trong cam giúp làm giảm hormone cortisol – nguyên nhân gây căng thẳng. Ngoài ra, các vitamin nhóm B như folate và B6 còn hỗ trợ sản sinh serotonin và dopamine, mang lại cảm giác thư giãn và cải thiện tâm trạng.
Tăng cường sức khỏe não bộ
Cam cung cấp folate và các chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào thần kinh, cải thiện trí nhớ và giảm nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa não.
Tốt cho tim mạch
Hàm lượng kali trong cam giúp điều hòa huyết áp và thư giãn mạch máu. Đồng thời, chất xơ hòa tan pectin có khả năng giảm cholesterol xấu, từ đó góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch.
