Năm 2018, hạt ca cao Việt Nam đã được Hội đồng Ca cao Quốc tế (ICC) công nhận thuộc nhóm có hương vị tốt nhất thế giới. Tại nước ta, cây ca cao được trồng ở nhiều khu vực như Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên.
Về đặc điểm, cây ca cao là loại cây thân gỗ nhỏ, thường cao từ 4 đến 8 mét. Lá cây có màu xanh đậm, mọc dày, tạo tán rộng. Điểm đặc biệt của cây ca cao là quả mọc trực tiếp trên thân và cành chính. Quả có hình bầu dục, khi chín chuyển sang màu vàng hoặc đỏ, bên trong chứa nhiều hạt. Những hạt này sau khi được lên men, phơi khô sẽ trở thành nguyên liệu chính để sản xuất bột ca cao và chocolate. Cây ca cao thích hợp với khí hậu nóng ẩm, cần đất tơi xốp và thường được trồng dưới tán cây lớn để tránh ánh nắng trực tiếp.
Về nguồn gốc, theo nhiều tài liệu, cây ca cao được trồng đầu tiên tại khu vực Nam Mỹ vào khoảng năm 400 sau Công nguyên. Người dân bản địa đã sử dụng hạt ca cao để chế biến thành một loại đồ uống đặc biệt và gọi đó là “đồ uống của các vị thần”. Từ Nam Mỹ, cây ca cao dần được đưa đến nhiều nơi trên thế giới và trở thành một loại cây trồng phổ biến.
Hương vị của ca cao rất đặc trưng, có vị đắng nhẹ, hơi chát nhưng lại có hậu vị béo và thơm. Tùy vào vùng trồng và cách chế biến, ca cao còn có thể mang hương trái cây, hương hạt hoặc caramel. Chính sự phong phú này đã làm nên sức hấp dẫn của các sản phẩm từ ca cao.
Từ ca cao, người ta có thể chế biến ra nhiều món ăn và đồ uống hấp dẫn như chocolate, bột ca cao pha sữa, bánh ngọt, kem hay các loại đồ uống lạnh. Ngoài ra, ca cao còn được sử dụng trong lĩnh vực làm đẹp nhờ chứa nhiều chất chống oxy hóa có lợi cho da.
Trên thị trường, hạt ca cao khô thường có giá từ vài chục đến hơn một trăm nghìn đồng/kg. Bột ca cao nguyên chất có giá cao hơn, dao động khoảng từ 150.000 - 300.000 đồng/kg. Đối với chocolate thành phẩm, giá có thể thay đổi tùy theo chất lượng và thương hiệu.
Cây ca cao có thể thu hoạch quanh năm, nhưng thường tập trung vào hai vụ chính là từ tháng 10 đến tháng 1 và vụ phụ từ tháng 4 đến tháng 6. Sau khi thu hoạch, hạt ca cao cần được lên men và phơi khô trước khi đưa vào chế biến.
Để trồng ca cao đạt hiệu quả, người trồng cần đặc biệt chú ý đến việc chọn giống. Cây giống phải có nguồn gốc rõ ràng, khỏe mạnh và không bị sâu bệnh. Do cây cần từ 3 đến 5 năm mới bắt đầu cho thu hoạch nên việc lựa chọn giống phù hợp là yếu tố rất quan trọng, giúp tránh lãng phí thời gian, công sức và chi phí.
Những tác dụng của ca cao với sức khoẻ
Tăng cường hệ miễn dịch
Nhờ giàu chất chống oxy hóa, ca cao giúp cải thiện tuần hoàn máu, hỗ trợ hệ tiêu hóa và giảm căng thẳng. Bên cạnh đó, flavonol trong ca cao còn có tác dụng hạ huyết áp, ngăn ngừa đông máu và giảm viêm, từ đó giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn.
Tốt cho tim mạch
Các hợp chất trong ca cao kích thích cơ thể sản sinh nitric oxide – một chất giúp giãn mạch, cải thiện lưu thông máu và ổn định huyết áp. Nhờ đó, ca cao không chỉ giúp hạ huyết áp mà còn góp phần giảm nguy cơ đau tim và đột quỵ.
Giúp điều hòa mỡ máu
Ca cao có tác động tích cực đến cholesterol trong cơ thể. Việc sử dụng hợp lý có thể giúp giảm cholesterol xấu (LDL) và cải thiện mức cholesterol tổng thể, đặc biệt có lợi cho những người có nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Hỗ trợ quá trình trao đổi chất
Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy các hợp chất trong ca cao có thể hỗ trợ giảm cân và thúc đẩy quá trình trao đổi chất. Chúng giúp cơ thể sử dụng carbohydrate hiệu quả hơn, điều hòa lượng đường trong máu và tăng khả năng hấp thụ glucose vào cơ bắp, từ đó nâng cao sức bền và hiệu suất vận động.
Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
Nếu sử dụng hợp lý, ca cao không gây tăng cân như nhiều người vẫn nghĩ. Ngược lại, nó còn giúp giảm cảm giác thèm ăn, tạo cảm giác no lâu và cung cấp năng lượng cần thiết. Với hàm lượng chất béo và đường thấp, ca cao là lựa chọn phù hợp cho những người muốn kiểm soát cân nặng nhưng vẫn yêu thích vị ngọt nhẹ.
Hỗ trợ người bị hen suyễn và dị ứng
Ca cao chứa hai hợp chất quan trọng là theobromine và theophylline, đều có tác dụng hỗ trợ điều trị hen suyễn. Trong đó, theobromine giúp làm dịu đường hô hấp và hạn chế nguy cơ dị ứng, còn theophylline có khả năng giãn cơ đường thở và giảm viêm, giúp việc hô hấp trở nên dễ dàng hơn.
Tốt cho sức khỏe răng miệng
Ca cao không chỉ giúp bảo vệ nướu mà còn chứa các hợp chất polyphenol có khả năng chống lại sự ăn mòn men răng do axit. Nhờ vậy, răng được chắc khỏe hơn và nguy cơ sâu răng cũng được giảm đáng kể.
Cải thiện làn da
Flavonol trong ca cao giúp tăng cường lưu thông máu đến da, từ đó cải thiện độ ẩm, độ đàn hồi và giúp làn da trở nên khỏe mạnh, tươi sáng hơn. Một số nghiên cứu còn cho thấy việc sử dụng ca cao đều đặn có thể mang lại sự cải thiện rõ rệt cho làn da.
