Trong danh sách "20 loại trái cây tốt nhất" được chuyên trang ẩm thực nổi tiếng của Anh công bố, dưa hấu xếp ở vị trí thứ 20. Đây là loại quả vô cùng quen thuộc, được trồng bạt ngàn ở Việt Nam, nổi bật nhất là giống dưa hấu không hạt ở Tây Ninh (khu vực tỉnh Long An cũ).
Dưa hấu không hạt ngày càng được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng nhờ vị ngọt thanh, mọng nước và đặc biệt là không phải mất công nhằn hạt khi ăn. Loại quả này không chỉ xuất hiện phổ biến trong các siêu thị, chợ truyền thống mà còn được trồng rộng rãi ở nhiều vùng chuyên canh nông sản tại Việt Nam, mang lại giá trị kinh tế khá cao cho nhà vườn.
Dưa hấu không hạt là giống dưa được lai tạo nhằm tạo ra quả gần như không có hạt cứng bên trong. Thay vì những hạt đen lớn như dưa truyền thống, loại dưa này chỉ có các hạt lép màu trắng mềm, có thể ăn được. Quả thường có hình tròn hoặc bầu dục, vỏ xanh đậm xen sọc nhạt, ruột đỏ tươi hoặc đỏ hồng bắt mắt.
Nguồn gốc của dưa hấu không hạt được cho là xuất phát từ Nhật Bản. Sau đó, giống cây này được nhân rộng sang nhiều quốc gia khác nhờ ưu điểm tiện lợi và dễ tiêu thụ. Tại Việt Nam, dưa hấu không hạt được đưa vào trồng thử nghiệm từ nhiều năm trước và nhanh chóng thích nghi với điều kiện khí hậu nóng ẩm.
Hiện nay, dưa hấu không hạt được trồng ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ, trồng nhiều và đạt chất lượng tốt nhất tại Tây Ninh. Đây đều là những địa phương có khí hậu nắng nhiều, đất tơi xốp, thích hợp cho cây phát triển.
Dưa hấu không hạt có thời gian sinh trưởng tương đối ngắn, thường từ 60–75 ngày sau gieo trồng là có thể thu hoạch. Cây được trồng quanh năm nhưng vụ chính thường rơi vào mùa nắng, đặc biệt phục vụ thị trường Tết Nguyên đán. Vào dịp cuối năm, nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh nên giá bán cũng nhỉnh hơn ngày thường.
Tùy theo thời điểm và chất lượng, giá dưa hấu không hạt dao động khoảng 15.000–35.000 đồng/kg. Dịp lễ, Tết hoặc các loại dưa tuyển chọn, tạo hình đẹp có thể lên tới vài chục nghìn đồng mỗi kg. Điểm khiến nhiều người yêu thích dưa hấu không hạt chính là hương vị ngọt thanh, mọng nước và ít xơ. Phần thịt quả giòn nhẹ, mát lạnh, ăn rất dễ chịu trong những ngày nắng nóng. So với nhiều giống dưa truyền thống, loại dưa này có độ đồng đều cao, ruột đỏ đẹp mắt và tiện lợi hơn khi sử dụng.
Không chỉ ăn tươi, dưa hấu không hạt còn được dùng để chế biến nhiều món hấp dẫn. Người ta có thể ép lấy nước giải khát, làm sinh tố, kem dưa hấu hoặc salad trái cây. Nhiều quán cà phê còn kết hợp dưa hấu với bạc hà, chanh hay sữa chua để tạo thành các loại thức uống mùa hè được giới trẻ yêu thích.
Ngoài phần ruột đỏ ngọt mát, vỏ dưa hấu cũng có thể tận dụng để làm gỏi, muối chua hoặc nấu canh. Một số gia đình còn cắt tỉa dưa hấu thành hình hoa trang trí mâm tiệc, vừa đẹp mắt vừa tạo cảm giác tươi mát.
Nhờ dễ ăn, tiện lợi và giàu nước, dưa hấu không hạt hiện là một trong những loại trái cây được tiêu thụ mạnh vào mùa hè. Không chỉ mang lại cảm giác giải nhiệt, loại quả này còn có nhiều tác dụng đối với sức khỏe.
Lợi ích sức khỏe của quả dưa hấu
Hỗ trợ tiêu hóa
Dưa hấu chứa nhiều nước cùng một lượng chất xơ nhất định, giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn. Chất xơ hỗ trợ duy trì nhu động ruột ổn định, trong khi lượng nước dồi dào giúp cơ thể đào thải chất cặn bã dễ dàng qua đường tiêu hóa.
Làm đẹp da
Hàm lượng vitamin C trong dưa hấu có tác dụng kích thích cơ thể sản sinh collagen, giúp da mềm mại và tóc chắc khỏe hơn. Việc bổ sung đầy đủ vitamin C còn góp phần hạn chế tình trạng khô da, giảm nếp nhăn. Ngoài ra, vitamin A cũng hỗ trợ tái tạo tế bào, giúp da phục hồi tốt hơn.
Phòng ngừa ung thư
Trong dưa hấu có chứa nhiều hợp chất thực vật có lợi như lycopene và cucurbitacin E, được cho là giúp giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư, đặc biệt là ung thư tuyến tiền liệt và ung thư đại trực tràng. Lycopene có khả năng làm giảm nồng độ IGF – hormone liên quan đến quá trình phân chia tế bào, từ đó góp phần hạn chế sự phát triển của tế bào ung thư. Trong khi đó, cucurbitacin E hỗ trợ cơ thể loại bỏ các tế bào bất thường và kìm hãm sự hình thành khối u.
Tốt cho tim mạch
Lycopene trong dưa hấu còn giúp hỗ trợ kiểm soát cholesterol và ổn định đường huyết, từ đó góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến tim.
Hỗ trợ thị lực
Không chỉ tốt cho tim mạch, lycopene còn mang lại lợi ích cho đôi mắt. Với đặc tính chống viêm và chống oxy hóa, hoạt chất này giúp bảo vệ các tế bào mắt, đồng thời hỗ trợ ngăn ngừa thoái hóa điểm vàng do tuổi tác – nguyên nhân phổ biến gây suy giảm thị lực ở người lớn tuổi.
Giảm viêm, chống oxy hóa
Nhờ chứa nhiều chất chống oxy hóa như lycopene và vitamin C, dưa hấu giúp hạn chế tình trạng viêm và giảm tổn thương tế bào do stress oxy hóa gây ra. Đây là những yếu tố liên quan đến nhiều bệnh mạn tính. Một số nghiên cứu còn cho rằng lycopene có thể hỗ trợ làm chậm sự tiến triển của bệnh Alzheimer.
Tăng cường hệ miễn dịch
Dưa hấu là nguồn cung cấp vitamin A và vitamin C dồi dào – hai dưỡng chất quan trọng giúp nâng cao sức đề kháng và duy trì làn da khỏe mạnh. Đặc biệt, vitamin C hoạt động như một chất chống oxy hóa mạnh, hỗ trợ cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh, nhất là các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
