Việt quất là một trong những loại quả nhập khẩu được người Việt yêu thích trong những năm gần đây. Với màu xanh tím đặc trưng, vị ngọt thanh pha chút chua nhẹ cùng giá trị dinh dưỡng cao, việt quất không chỉ xuất hiện trong các siêu thị, cửa hàng trái cây cao cấp mà còn được nhiều người tìm mua cây giống để trồng tại nhà.
Việt quất (Blueberry) thuộc chi Vaccinium, có nguồn gốc từ Bắc Mỹ. Đây là loại cây bụi lâu năm, sinh trưởng tốt ở những khu vực có khí hậu mát mẻ, đất chua và thoát nước tốt. Hiện nay, việt quất được trồng rộng rãi tại Mỹ, Canada, Chile, Peru và nhiều quốc gia khác trên thế giới.
Quả việt quất có kích thước nhỏ, hình tròn, đường kính thường từ 1–2 cm. Khi chín, vỏ quả chuyển sang màu xanh tím đậm và phủ một lớp phấn trắng tự nhiên bên ngoài. Thịt quả mềm mọng, chứa nhiều nước và hạt rất nhỏ. Điểm đặc biệt của việt quất nằm ở hương vị hài hòa giữa vị ngọt dịu và vị chua thanh, để lại cảm giác tươi mát khi thưởng thức. Những quả chín cây thường có độ ngọt cao hơn, thơm nhẹ và ít chua hơn các loại quả nhập khẩu thu hoạch sớm để vận chuyển xa.
Nhờ hương vị dễ ăn, việt quất được sử dụng trong rất nhiều món ăn và đồ uống. Loại quả này có thể ăn tươi, làm sinh tố, nước ép, sữa chua, salad trái cây hoặc dùng để chế biến bánh ngọt.
Các món nổi tiếng từ việt quất gồm bánh muffin việt quất, cheesecake việt quất, bánh pancake phủ sốt việt quất, kem việt quất, mứt việt quất và siro việt quất. Vào mùa hè, nhiều gia đình còn ngâm việt quất với đường để làm siro giải khát hoặc kết hợp với trà tạo nên thức uống thơm ngon, đẹp mắt.
Tại Việt Nam, việt quất tươi nhập khẩu thường có giá dao động từ khoảng 250.000–400.000 đồng/kg tùy nguồn gốc, mùa vụ và chất lượng. Những loại nhập từ Mỹ, Canada hoặc New Zealand thường có giá cao hơn. Ngoài quả tươi, thị trường còn có việt quất đông lạnh, việt quất sấy khô và các sản phẩm chế biến từ loại quả này.
Điều thú vị là vài năm gần đây, việt quất không còn là loại cây quá xa lạ với người yêu làm vườn tại Việt Nam. Trên các hội nhóm mạng xã hội và chợ mạng xuất hiện ngày càng nhiều địa chỉ bán cây giống việt quất nhập khẩu. Nhiều người đã thử trồng trong chậu và chia sẻ hình ảnh cây ra hoa, kết trái thành công.
Tuy nhiên, việt quất là loại cây khá "khó tính". Cây cần đất có độ chua cao với pH khoảng 4,5–5,5, giàu hữu cơ và thoát nước tốt. Đây là yêu cầu quan trọng nhất quyết định khả năng sinh trưởng của cây. Ngoài ra, cây cần được đặt ở nơi có nhiều ánh sáng, tưới nước đều nhưng không để úng rễ.
Hiện nay, phần lớn người chơi cây tại Việt Nam lựa chọn mua cây giống đã được ươm sẵn thay vì gieo hạt. Giá cây giống dao động từ vài trăm nghìn đến hơn một triệu đồng mỗi cây tùy kích thước và giống. Với cây ghép hoặc cây giống từ vườn ươm, người trồng có thể bắt đầu thấy quả sau khoảng 2–3 năm chăm sóc. Khi cây trưởng thành, năng suất sẽ tăng dần và có thể cho thu hoạch ổn định trong nhiều năm.
Theo kinh nghiệm của nhiều người trồng, việt quất phát triển tốt nhất tại những vùng có khí hậu mát mẻ và các khu vực miền núi phía Bắc. Tuy vậy, nếu tạo được môi trường đất phù hợp, sử dụng giá thể chuyên dụng và chăm sóc đúng cách, cây vẫn có thể sinh trưởng trong chậu ở những nơi có khí hậu nóng hơn.
Lợi ích của quả việt quất với sức khỏe
Giúp xương chắc khỏe
Việt quất chứa nhiều khoáng chất và vitamin quan trọng như sắt, canxi, phốt pho, magiê, mangan, kẽm và vitamin K. Những dưỡng chất này góp phần duy trì mật độ xương, tăng độ chắc khỏe và hỗ trợ hoạt động linh hoạt của hệ xương khớp. Trong đó, sắt và kẽm đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và tái tạo mô xương.
Bên cạnh đó, vitamin K giúp cơ thể hấp thụ canxi hiệu quả hơn, từ đó hạn chế nguy cơ loãng xương và giảm khả năng gãy xương khi tuổi tác tăng cao.
Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
Là loại trái cây ít calo nhưng giàu chất dinh dưỡng, việt quất được nhiều người lựa chọn trong chế độ ăn lành mạnh. Quả chứa lượng vitamin C và chất xơ đáng kể, giúp tạo cảm giác no lâu, hạn chế cảm giác thèm ăn và hỗ trợ quá trình kiểm soát cân nặng. Đồng thời, hàm lượng chất béo gần như không đáng kể cũng khiến việt quất trở thành món ăn nhẹ phù hợp cho những người đang giảm cân.
Tốt cho tim mạch
Dù không chứa cholesterol, việt quất lại cung cấp nhiều chất xơ, kali, folate cùng các vitamin C và B6. Những dưỡng chất này giúp hỗ trợ tuần hoàn máu, duy trì huyết áp ổn định và giảm lượng cholesterol xấu trong cơ thể. Việc bổ sung việt quất thường xuyên có thể góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến tim.
Góp phần làm chậm quá trình lão hóa
Một trong những điểm nổi bật của việt quất là hàm lượng chất chống oxy hóa rất cao. Các hợp chất này giúp trung hòa gốc tự do, giảm tác động của stress oxy hóa lên tế bào và mô trong cơ thể. Nhờ đó, việt quất được xem là loại trái cây có khả năng hỗ trợ làm chậm quá trình lão hóa, đồng thời góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính liên quan đến tuổi tác.
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Chất xơ trong việt quất có lợi cho việc duy trì lượng đường trong máu ở mức ổn định. Nhiều nghiên cứu cho thấy chế độ ăn giàu chất xơ có thể giúp người mắc tiểu đường cải thiện khả năng kiểm soát đường huyết, đồng thời hỗ trợ cân bằng lượng insulin và mỡ máu. Với hàm lượng chất xơ tương đối cao, việt quất là một trong những loại trái cây thường được khuyến khích bổ sung vào thực đơn hằng ngày.
\
Hỗ trợ phòng ngừa ung thư
Việt quất chứa nhiều vitamin C, vitamin A và các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên có khả năng bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do. Một số nghiên cứu cho thấy những hoạt chất này có thể góp phần hạn chế tình trạng viêm, làm chậm sự phát triển của tế bào bất thường và hỗ trợ giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư. Tuy không phải là phương pháp điều trị, nhưng việc bổ sung việt quất trong chế độ ăn cân bằng được xem là một cách giúp nâng cao sức khỏe tổng thể và hỗ trợ phòng ngừa bệnh tật.
