Không có vẻ ngoài bắt mắt hay kích thước lớn như nhiều giống ổi hiện nay, ổi mỡ vẫn được nhiều người tìm mua mỗi khi vào mùa nhờ hương thơm nồng nàn, thịt quả mềm mọng và vị ngọt đậm xen chút chua thanh. Từng là loại quả quen thuộc trong vườn nhà ở miền Bắc, giống ổi dân dã này nay trở thành đặc sản theo mùa, có giá khoảng 60.000 đồng/kg.
Ổi mỡ là giống ổi truyền thống gắn bó với đời sống của người dân nhiều vùng quê Bắc Bộ. Trước đây, cây thường được trồng trong vườn, ven ao, bờ rào hoặc trước hiên nhà. Tuy nhiên, hiện nay giống ổi này không còn phổ biến, chủ yếu được một số hộ gia đình lưu giữ với quy mô nhỏ.
Điểm dễ nhận biết của ổi mỡ là quả khá nhỏ, không đều tăm tắp như các giống ổi thương mại. Khi còn xanh, quả có vỏ màu xanh, thịt cứng và vị hơi chát. Đến lúc chín, vỏ chuyển sang màu vàng óng, căng bóng như được phủ một lớp mỡ mỏng. Đây cũng được cho là nguồn gốc tên gọi của giống ổi này.
Bên trong, ruột ổi có màu trắng ngà, nhiều hạt nhỏ, phần thịt mềm và mọng nước. Nếu ổi lê hay ổi găng được yêu thích bởi độ giòn thì ổi mỡ lại chinh phục người ăn bằng kết cấu mềm mịn và hương thơm đặc biệt. Quả chín tự nhiên tỏa mùi thơm ngọt ngào, có thể lan khắp căn phòng chỉ với vài quả đặt trên bàn.
Vị ổi mỡ khá khác biệt, ngọt đậm nhưng vẫn xen chút chua thanh nhẹ. Khi thưởng thức, phần thịt mềm, nhiều nước, để lại hậu vị ngọt cùng mùi thơm lưu lại khá lâu. Đây cũng là lý do nhiều người từng ăn từ nhỏ vẫn tìm mua mỗi khi đến mùa.
Ổi mỡ ngon nhất khi chín vàng tự nhiên, có thể rửa sạch, bổ miếng và ăn trực tiếp. Người thích vị đậm đà thường chấm cùng muối ớt hoặc muối tôm để tạo sự hòa quyện giữa vị ngọt, chua, mặn và cay. Quả chín mềm còn được dùng làm sinh tố, nước ép, mứt hoặc ngâm rượu. Rượu ổi mỡ thường có màu vàng nhạt, vị ngọt dịu và hương thơm đặc trưng.
Giống ổi này thường bắt đầu vào mùa từ tháng 7, chín rộ trong tháng 8 và kéo dài đến cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10. Mỗi năm chỉ có một vụ nên khi mùa quả đến, nhiều người ở thành phố lại tìm mua để thưởng thức hoặc làm quà.
Do quả nhỏ, vỏ mỏng, thịt mềm, khó bảo quản và vận chuyển xa, ổi mỡ không có lợi thế thương mại như các giống ổi lai năng suất cao. Hiện nay, nguồn cung chủ yếu đến từ những vườn hộ gia đình còn lưu giữ giống cây truyền thống.
Trên chợ mạng, ổi mỡ được rao bán với giá khoảng 60.000 đồng/kg. Một số nơi chỉ nhận đặt trước hoặc bán trong thời gian ngắn khi có hàng. Dù giá cao hơn nhiều loại ổi thông thường, giống quả dân dã này vẫn được săn tìm nhờ hương thơm và vị ngọt đặc trưng, gợi nhớ những khu vườn quê Bắc Bộ mỗi độ vào mùa.
Không chỉ ngon miệng, loại quả này còn giàu vitamin, tốt cho sức khỏe, nằm trong danh sách những loại quả được các chuyên gia dinh dưỡng khuyên bạn nên ăn thường xuyên.
Lợi ích của quả ổi với sức khỏe
Tăng cường hệ miễn dịch
Ổi là loại trái cây giàu vitamin C, với hàm lượng khoảng 228mg/100g, cao gần gấp 4 lần so với cam. Vitamin C đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động của hệ miễn dịch, hỗ trợ cơ thể chống lại vi khuẩn, virus gây bệnh. Bên cạnh đó, các hợp chất chống oxy hóa trong ổi cũng góp phần bảo vệ tế bào trước những tác nhân gây hại.
Hỗ trợ hệ tiêu hóa
Hàm lượng chất xơ dồi dào trong ổi giúp thúc đẩy nhu động ruột, cải thiện quá trình tiêu hóa và hạn chế táo bón. Một quả ổi có thể cung cấp khoảng 12% nhu cầu chất xơ khuyến nghị mỗi ngày. Chất xơ còn giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột, góp phần duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh.
Tốt cho tim mạch
Ổi chứa kali và chất xơ hòa tan, hai thành phần có lợi cho sức khỏe tim mạch. Trong đó, kali giúp điều hòa huyết áp, hỗ trợ duy trì hoạt động ổn định của cơ tim. Chất xơ hòa tan góp phần kiểm soát cholesterol trong máu, trong khi vitamin và các chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào khỏi tác động của các gốc tự do.
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Ăn ổi với lượng phù hợp có thể góp phần cải thiện khả năng kiểm soát đường huyết. Pectin, một dạng chất xơ hòa tan trong loại quả này, giúp làm chậm quá trình hấp thu glucose tại ruột, hạn chế tình trạng đường huyết tăng nhanh sau ăn. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận chiết xuất lá ổi có tiềm năng hỗ trợ ổn định đường huyết. Tuy nhiên, người mắc bệnh tiểu đường vẫn cần kiểm soát khẩu phần và tuân thủ hướng dẫn điều trị.
Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
Với lượng calo tương đối thấp nhưng giàu chất xơ, ổi là lựa chọn phù hợp trong chế độ ăn kiểm soát cân nặng. Chất xơ giúp kéo dài cảm giác no, hạn chế ăn vặt và giảm lượng thực phẩm nạp vào cơ thể. Bên cạnh đó, ổi có chỉ số đường huyết thấp, góp phần hạn chế biến động đường huyết sau ăn.
Làm đẹp da và hỗ trợ tóc chắc khỏe
Hàm lượng vitamin C và các chất chống oxy hóa trong ổi có lợi cho làn da. Vitamin C tham gia vào quá trình tổng hợp collagen, giúp duy trì độ đàn hồi và săn chắc của da. Các hợp chất chống oxy hóa còn góp phần bảo vệ tế bào da trước tác động của gốc tự do, hỗ trợ làm chậm các dấu hiệu lão hóa. Ngoài ra, vitamin nhóm B và vitamin C cũng tham gia vào quá trình duy trì sức khỏe da đầu và nang tóc.
Tiềm năng chống ung thư
Ổi, đặc biệt là lá ổi, chứa nhiều hợp chất thực vật có hoạt tính chống oxy hóa như flavonoid và polyphenol. Những chất này có khả năng hạn chế tổn thương tế bào do stress oxy hóa và gốc tự do. Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cũng cho thấy chiết xuất từ ổi có tiềm năng ức chế sự phát triển của một số dòng tế bào ung thư. Tuy nhiên, đây mới là những kết quả nghiên cứu ban đầu, chưa đủ cơ sở để khẳng định tác dụng điều trị ung thư ở người. Ổi không thể thay thế thuốc hay các phương pháp điều trị y tế.
