Trong danh sách 18 loại rau có giá trị dinh dưỡng cao được Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) công bố, xà lách xoăn đứng thứ 7 với điểm dinh dưỡng 70,73.
Xà lách xoăn có hình dáng khá dễ nhận biết với những chiếc lá xếp thành bụi, mép lá uốn lượn như gợn sóng. Tùy giống, lá có màu xanh nhạt đến xanh đậm, một số loại pha ánh tím. Cây thấp, phần lá phát triển nhanh, khi còn tươi có độ giòn và mọng nước. So với một số loại xà lách khác, xà lách xoăn giữ được kết cấu khá tốt nếu bảo quản đúng cách.
Điểm hấp dẫn của loại rau này nằm ở hương vị nhẹ nhàng. Lá có vị thanh, hơi ngọt, nhiều nước và không đắng gắt. Khi ăn sống, rau cho cảm giác giòn mát, giúp cân bằng vị béo, đậm đà của các nguyên liệu đi kèm.
Xà lách xoăn thường được dùng làm salad với cà chua, dưa chuột, hành tây, trứng luộc hoặc thịt, sau đó trộn cùng sốt dầu giấm, mè rang hay mayonnaise. Rau cũng được dùng ăn kèm thịt nướng, thịt luộc, hải sản, bánh mì, hamburger và gỏi cuốn. Với những người thích đồ uống rau xanh, xà lách xoăn có thể kết hợp cùng trái cây để làm sinh tố.
Bên cạnh hương vị dễ ăn, xà lách xoăn cung cấp chất xơ, vitamin và nhiều khoáng chất. Vitamin A có vai trò đối với sức khỏe mắt và hệ miễn dịch, vitamin C tham gia vào quá trình sản sinh collagen, còn vitamin K cần thiết cho quá trình đông máu và sức khỏe xương. Hàm lượng nước và chất xơ trong rau cũng góp phần hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa.
Xà lách xoăn là cây ưa khí hậu mát, thích hợp ở khoảng 15-25 độ C. Tại Việt Nam, rau có thể trồng ở nhiều nơi, phát triển thuận lợi hơn vào vụ đông xuân hoặc tại các vùng cao có thời tiết mát. Đất trồng cần tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt. Cây có thể gieo hạt trực tiếp hoặc trồng bằng cây con, tưới nước đều và tránh để đất úng.
Tùy giống và điều kiện chăm sóc, xà lách xoăn có thể thu hoạch sau khoảng 30-45 ngày. Người trồng có thể thu cả cây hoặc hái tỉa những lá bên ngoài để cây tiếp tục phát triển. Đây cũng là loại rau phù hợp để trồng trong chậu hoặc thùng xốp tại nhà.
Trên thị trường, xà lách xoăn có giá khoảng 20.000-40.000 đồng/kg tùy mùa vụ và chất lượng. Rau hữu cơ, thủy canh hoặc đóng gói sẵn thường có giá cao hơn.
Lợi ích của rau xà lách với sức khỏe
Cung cấp nước cho cơ thể
Xà lách chứa hơn 95% nước nên có thể góp phần bổ sung nước cho cơ thể thông qua chế độ ăn. Kết hợp các thực phẩm giàu nước như xà lách với việc uống đủ nước mỗi ngày giúp duy trì trạng thái hydrat hóa.
Cải thiện tầm nhìn
Xà lách cung cấp vitamin A, dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe của mắt. Bổ sung đủ vitamin A trong chế độ ăn có thể giúp duy trì thị lực và giảm nguy cơ mắc một số vấn đề về mắt khi tuổi tác tăng lên.
Tốt cho xương
Vitamin K trong xà lách tham gia vào quá trình chuyển hóa và duy trì sức khỏe xương. Chế độ ăn cung cấp đủ vitamin K có thể góp phần duy trì mật độ xương và hạn chế nguy cơ gãy xương.
Chứa chất chống oxy hóa
Xà lách cung cấp nhiều hợp chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do. Những hợp chất này được quan tâm bởi khả năng hỗ trợ bảo vệ tế bào, mô và DNA khỏi tổn thương do các tác nhân oxy hóa.
Có thể giúp giảm lo âu
Một số nghiên cứu đã ghi nhận tiềm năng của xà lách đối với hệ thần kinh, trong đó có tác dụng hỗ trợ giảm lo âu. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện có đến từ nghiên cứu về chiết xuất hoặc mô hình thực nghiệm, vì vậy chưa thể khẳng định ăn xà lách thông thường có tác dụng điều trị lo âu.
Có thể hỗ trợ kiểm soát cholesterol
Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy việc sử dụng xà lách có thể làm giảm mức cholesterol, trong đó có cholesterol LDL. Kết quả này cho thấy tiềm năng của loại rau này đối với sức khỏe tim mạch, nhưng cần thêm nghiên cứu trên người để xác định hiệu quả khi sử dụng như một loại thực phẩm.
Có thể hỗ trợ giấc ngủ
Một số hợp chất trong chiết xuất xà lách được nghiên cứu về khả năng tạo tác động thư giãn và hỗ trợ giấc ngủ. Tuy nhiên, hiệu quả này chủ yếu được ghi nhận trong các nghiên cứu sử dụng chiết xuất, chưa có đủ bằng chứng để khẳng định ăn xà lách hằng ngày mang lại tác dụng tương tự.
