Tết là dịp để các gia đình đoàn tụ, sum vầy cùng nhau vì thế mọi người thường chuẩn bị nhiều món như thịt gà, bánh chưng, giò chả, thịt đông… đây là những món chứa nhiều chất béo, chất đạm khiến mọi người nhanh ngán khi ăn. Do vậy, để chống ngán các gia đình thường ăn kèm với các món có vị chua, trong đó không thể kể đến món dưa muối, hành muối.
Bác sĩ Chu Thị Dung, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – Cơ sở 3 cho biết, dưa hành và củ kiệu không chỉ là món ăn kèm cho đỡ ngán, mà còn được xem như một cách thức giúp cân bằng các món nhiều đạm, nhiều mỡ nhất là trong dịp Tết. Tuy nhiên, cũng giống nhiều thực phẩm lên men khác, lợi hay hại phụ thuộc rất nhiều vào cách ăn và liều lượng.
Theo bác sĩ Dung, dưa hành và củ kiệu là thực phẩm lên men tự nhiên, có vị chua nhẹ, cay và mùi đặc trưng. Khi ăn với lượng vừa phải, các acid hữu cơ hình thành trong quá trình lên men giúp kích thích tiết dịch tiêu hóa, tăng cảm giác thèm ăn và giảm đầy bụng sau bữa ăn nhiều thịt, bánh chưng, xôi.
Dưa hành, củ kiệu muối là món ăn chống ngán được nhiều người ưa thích dịp Tết. Ảnh minh họa.
Bên cạnh đó, vị cay nhẹ của hành và kiệu có tác dụng làm ấm đường tiêu hóa, hỗ trợ nhu động ruột, giúp bữa ăn ngày Tết ngon miệng hơn, dễ tiêu hơn, đặc biệt với những người dễ bị nặng bụng khi ăn đồ nếp và đồ béo.
Tuy nhiên, nếu dùng không hợp lý nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe là rất lớn. Bác sĩ Chu Thị Dung phân tích, dưa hành và củ kiệu chứa lượng muối cao để bảo quản, ăn nhiều dễ gây khát nước, giữ nước, làm tăng huyết áp, nhất là ở người cao tuổi và người có bệnh tim mạch, thận.
Tính cay và chua của các món này cũng có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, làm nặng thêm các triệu chứng viêm dạ dày, trào ngược, ợ nóng. Ở một số người, ăn nhiều còn gây nóng rát vùng thượng vị, đầy hơi hoặc rối loạn tiêu hóa.
“Sai lầm phổ biến là ăn quá nhiều để “đỡ ngán”, hoặc dùng dưa hành, củ kiệu như món chính trong bữa ăn. Một số người ăn khi bụng đói, dễ gây xót dạ dày. Cũng có trường hợp ăn dưa hành, củ kiệu quá mặn, chưa đủ độ lên men an toàn, làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa.
Ngoài ra, người có bệnh nền vẫn giữ thói quen ăn như người khỏe mạnh, dẫn đến triệu chứng nặng hơn sau Tết. Dưa hành và củ kiệu là món ăn kèm có lợi nếu dùng đúng vai trò và liều lượng. Vấn đề không nằm ở bản thân món ăn, mà ở thói quen ăn nhiều kéo dài trong nhiều ngày dịp Tết”, bác sĩ Dung cảnh báo.
Những người cao huyết áp không nên ăn dưa hành muối vì sẽ khiến tình trạng trầm trọng hơn. Ảnh minh họa.
PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, GĐ Trung tâm khám tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) cho biết, dưa hành muối là món ăn truyền thống đã có từ lâu đời, nhưng nó cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ với sức khỏe, vì thế cần phải lưu ý khi sử dụng.
Bác sĩ Hưng khuyến cáo, người mắc bệnh dạ dày không nên ăn dưa muối, vì ngoài chứa nhiều muối, dưa chua chứa nhiều a xít nên ăn nhiều gây tăng tiết dịch vị dạ dày, ảnh hưởng đến niêm mạc, khiến tình trạng viêm, loét nặng nền hơn.
Phụ nữ mang thai bác sĩ Hưng cũng khuyên không nên ăn nhiều dưa muối, bởi dưa chua có thể làm kích thích, tăng cảm giác đầy bụng, buồn nôn. Đặc biệt là những tháng cuối của thai kỳ, phụ nữ mang thai cần phải ăn nhạt hơn để tránh nhiễm phù, nhiễm độc thai nghén.
Đặc biệt, với những người mắc bệnh thận, tăng huyết áp tuyệt đối không nên ăn dưa muối, vì như đã nói trên lượng muối trong đó quá lớn, trong khi người mắc bệnh này cần phải ăn giảm muối hơn người bình thường. Vì thế, nếu ăn quá nhiều dưa muối có nghĩa cơ thể nạp đã một lượng lớn natri, làm tăng nguy cơ bệnh huyết áp, thận. Đặc biệt, bệnh nhân đã bị suy thận khả năng đào thải natri kém, nên ăn dưa muối làm ứ đọng muối trong cơ thể, có thể gây phù, tăng huyết áp.
Theo lời khuyên của các chuyên gia, trong một bữa ăn ngày Tết, chỉ nên dùng dưa hành hoặc củ kiệu với vai trò món ăn kèm, không phải món chính. Lượng phù hợp thường chỉ vài củ kiệu hoặc vài lát dưa hành, đủ để tạo vị và hỗ trợ tiêu hóa. Không nên ăn dưa hành, củ kiệu liên tục trong nhiều bữa liền hoặc dùng thay rau xanh.
