Món ăn được nhắc đến chính là canh khổ qua hay còn gọi là mướp đắng. Với loại quả này, dù kết hợp nấu cùng với các thực phẩm khác hay chế biến “độc vị” thì nó vẫn mang lại nhiều giá trị cho sức khỏe. Trong đó, khi ăn vào mùa hè chúng có tác dụng nổi bật là thanh nhiệt, giải độc, dưỡng gan cực hiệu quả. Tuy nhiên, nhiều người, nhất là trẻ nhỏ lại không ưa món canh này vì có vị đắng, khó nuốt.
Lương y đa khoa Bùi Đắc Sáng (Hội Đông y TP Hà Nội) cho biết, canh khổ qua hay còn gọi là mướp đắng thường được nhồi thịt, nấm hương tạo nên hương vị khá đặc trưng. Tuy nhiên, nếu xét về dược tính ở trong quả mướp đắng là chủ yếu, còn phần thịt chủ yếu cung cấp protein và chất béo.
Trong đông y, mướp đắng có tính hàn, vị đắng có tác dụng thanh nhiệt, sáng mắt, giải độc, lợi niệu, lương huyết. Do chứa alcaloid nên khổ qua có vị đắng, chất này không những kích thích thần kinh vị giác, tăng sự thèm ăn, mà còn tăng nhu động ruột, giúp ích tiêu hóa rất tốt.
Chính vị đắng trong trái khổ qua lại là vị thuốc dưỡng gan cực hiệu quả. Ảnh minh họa.
Dù vị đắng tự nhiên của mướp đắng khiến nhiều người khó chịu, nhưng nhiều nghiên cứu đều cho rằng, chính vị đắng của loại quả này lại rất tốt cho gan. Chúng không chỉ thải độc mà còn có những hợp chất giúp ích cho gan rất nhiều. Các saponin và terpenoid trong mướp đắng có thể giúp di chuyển glucose từ máu đến tế bào đồng thời giúp gan xử lý và lưu trữ glucose tốt hơn.
Ngoài ra, ăn mướp đắng còn có tác dụng giảm béo bụng, tăng cường miễn dịch, bồi bổ sức khỏe tim mạch, hỗ trợ thị lực, giảm đau ở bệnh nhân thoái hóa khớp, chữa lành vết thương, vết loét da, giúp hạ đường huyết và và cải thiện dung nạp glucoza...
Ngoài những tác dụng trên, mướp đắng có chứa hàm lượng vitamin C phong phú, thuộc tốp đầu trong các loại rau. Việc sử dụng khoa học và hợp lý có thể giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng, tiêu diệt các loại vi khuẩn và vi rút, chống lại tế bào ung thư. Đồng thời, nó giúp cơ thể ngăn chặn quá trình oxy hóa, làm chậm sự lão hóa, hạn chế các nguy cơ bệnh lý về tim mạch, tăng huyết áp, tổn thương thần kinh…
Canh mướp đắng ngoài tốt cho sức khỏe, giúp thanh nhiệt mùa hè chúng còn khá cân bằng về dinh dưỡng. Ảnh minh họa.
Bác sĩ Phạm Ánh Ngân (Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – Cơ sở 3) cho biết, dù có vị đắng nhưng canh mướp đắng lại cung cấp hàm lượng dinh dưỡng khá cân đối giữa chất xơ và đạm, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe khi sử dụng. Theo đó, một phần canh hầm từ hai đến ba trái (106g) và lượng thịt băm khoảng 53g cung cấp 10g protein, 11.4g lipid, 7.9g glucid. Khi ăn canh sẽ có vị đắng nhẹ, hậu ngọt sẽ cảm thấy mát người, dễ chịu. Phần vỏ mềm, vị đắng, phần nhân ngọt thơm từ thịt, giòn sật sật và hương thơm của nấm hương khiến cho người ăn cảm nhận rất dễ chịu.
Dù có nhiều tác dụng nhưng khi dùng mướp đắng cần đặc biệt chú ý. Theo đó, mướp đắng có tính hàn nên những người tỳ vị hư hàn không nên dùng, thường sẽ có các biểu hiện như ăn uống khó tiêu, đầy bụng, tiêu phân lỏng. Vì khổ qua có đặc tính hạ đường huyết nên cần lưu ý không nên sử dụng trong các trường hợp người bệnh đang có biểu hiện đường huyết xuống thấp. Phụ nữ có thai không nên dùng vì có thể gây co thắt cơ tử cung.
Ngoài ra, hạt của quả này cũng có chứa một số độc chất có thể gây nhức đầu, đau bụng và hôn mê. Các chuyên gia khuyến cáo, người bình thường chỉ nên dùng trong ngày khoảng 200 - 300g khổ qua tươi hoặc 30 - 60g khổ qua khô.
