Mỗi độ thu về, khi những cơn gió se lạnh bắt đầu len lỏi khắp núi rừng Tây Bắc, cũng là lúc khoai sọ Mán bước vào mùa thu hoạch. Không chỉ là một loại nông sản đặc trưng của vùng cao Mộc Châu (Sơn La), khoai sọ Mán còn được nhiều người yêu thích bởi hương vị thơm ngon hiếm có.
Khoai sọ Mán được trồng chủ yếu ở các bản của người Dao, hay còn gọi là người Mán, trên những sườn đồi dốc thuộc xã Mộc Châu và xã Vân Hồ. Chính điều kiện thổ nhưỡng đặc biệt cùng khí hậu mát mẻ quanh năm đã tạo nên những củ khoai có chất lượng vượt trội.
Bên ngoài, khoai có lớp vỏ nâu xù xì, nhiều mấu nhỏ, hình dáng không đều như những giống khoai thông thường. Khi bổ đôi, phần ruột hiện lên màu vàng óng như nghệ, báo hiệu độ già và vị ngọt tự nhiên của củ khoai.
Điều làm nên sức hấp dẫn của khoai sọ Mán chính là hương vị đặc trưng mà khó loại khoai nào có được. Sau khi chế biến, khoai mềm nhưng không nát, bở tơi mà vẫn dẻo quánh, tạo cảm giác bùi bùi nơi đầu lưỡi. Vị ngọt thanh hòa quyện cùng chút béo thơm tự nhiên khiến người ăn càng nhai càng cảm nhận rõ vị ngon đậm đà.
Đặc biệt, khoai có độ dẻo dính nhẹ, bám đầu lưỡi và răng, tạo nên cảm giác rất riêng. Củ càng già, phần ruột càng vàng, vị càng ngọt và thơm hơn, vì thế luôn được người sành ăn ưu tiên lựa chọn.
Khoai sọ Mán không chỉ ngon mà còn rất dễ chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn. Đơn giản nhất là khoai hấp hoặc luộc chín rồi chấm cùng muối vừng. Chỉ với cách chế biến mộc mạc ấy, vị ngọt bùi của khoai đã được giữ trọn vẹn, tạo nên món ăn vừa bình dị vừa cuốn hút. Những ngày trời se lạnh, cầm trên tay củ khoai nóng hổi, thơm lừng, chấm chút muối vừng bùi béo là đủ để cảm nhận hương vị của mùa thu vùng cao.
Bên cạnh đó, khoai sọ Mán còn là nguyên liệu lý tưởng cho nhiều món canh và món hầm. Khi nấu cùng xương lợn, chân giò hay thịt bò, khoai ngấm trọn vị ngọt của nước dùng nhưng vẫn giữ được độ bở dẻo đặc trưng. Miếng khoai mềm tan trong miệng, hòa cùng vị đậm đà của thịt và nước hầm tạo nên món ăn vừa thơm ngon vừa giàu dinh dưỡng. Ngoài ra, khoai còn có thể nấu với sườn non, nấu canh rau ngót hoặc hầm cùng gà, mang đến hương vị thanh ngọt, rất thích hợp trong những ngày trời chuyển lạnh.
Không ít người còn sáng tạo khi nướng khoai sọ Mán trên bếp than hồng. Lớp vỏ cháy xém tỏa hương thơm hấp dẫn, còn phần ruột bên trong vàng óng, nóng hổi, dẻo bùi và ngọt lịm.
Đến mùa, trên chợ mạng hay tại các chợ dân sinh, khoai sọ Mán được bán với giá từ 40.000-60.000 đồng/kg tùy thời điểm và kích thước.
Những lợi ích của khoai sọ với sức khỏe
Tăng cường hệ miễn dịch
Khoai sọ chứa vitamin C giúp nâng cao sức đề kháng, hỗ trợ cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh. Bên cạnh đó, các chất chống oxy hóa có trong khoai còn giúp bảo vệ tế bào trước sự tấn công của gốc tự do. Một số nghiên cứu cũng cho thấy hợp chất cryptoxanthin trong khoai sọ có tiềm năng hỗ trợ giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư, tuy nhiên cần thêm nhiều nghiên cứu để khẳng định hiệu quả.
Tốt cho tim mạch
Khoai sọ là nguồn cung cấp kali dồi dào, giúp cân bằng điện giải, điều hòa huyết áp và duy trì nhịp tim ổn định. Đồng thời, lượng chất xơ trong khoai góp phần giảm cholesterol xấu (LDL), hạn chế nguy cơ xơ vữa động mạch và các bệnh lý tim mạch.
Hỗ trợ hệ tiêu hóa
Nhờ giàu chất xơ, khoai sọ giúp tăng nhu động ruột, hỗ trợ quá trình tiêu hóa và đào thải chất cặn bã. Việc bổ sung khoai sọ vào thực đơn có thể giúp cải thiện tình trạng táo bón, đầy hơi và duy trì hệ tiêu hóa khỏe mạnh.
Tăng cường tuần hoàn máu
Khoai sọ chứa sắt và đồng – hai khoáng chất cần thiết cho quá trình sản sinh hồng cầu. Nhờ đó, loại củ này góp phần cải thiện lưu thông máu, tăng cường vận chuyển oxy đến các cơ quan và hỗ trợ phòng ngừa thiếu máu.
Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
Dù cung cấp năng lượng cho cơ thể, khoai sọ lại chứa nhiều carbohydrate phức hợp và chất xơ, giúp tạo cảm giác no lâu, hạn chế cơn thèm ăn. Bên cạnh đó, hàm lượng chất béo thấp cũng khiến khoai sọ trở thành lựa chọn phù hợp trong thực đơn của người đang kiểm soát cân nặng.
Làm chậm quá trình lão hóa
Vitamin A, vitamin E cùng các hợp chất chống oxy hóa trong khoai sọ giúp bảo vệ tế bào da trước tác động của gốc tự do. Nhờ đó, loại củ này góp phần làm chậm quá trình lão hóa, giảm sự xuất hiện của nếp nhăn và giúp làn da khỏe mạnh hơn.
Hỗ trợ người mắc bệnh thận
Khoai sọ cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất có lợi, có thể được bổ sung vào khẩu phần ăn của người mắc bệnh viêm thận theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Khi chế biến nên ưu tiên các món luộc, hấp hoặc nấu canh nhạt để hạn chế lượng muối.
Giúp phục hồi sức khỏe sau ốm
Với nguồn gluxit dồi dào, khoai sọ cung cấp năng lượng cho cơ thể, hỗ trợ phục hồi thể lực sau thời gian ốm hoặc suy nhược. Đồng thời, các dưỡng chất trong khoai cũng góp phần bồi bổ cơ thể, giúp người bệnh nhanh lấy lại sức khỏe.
