Vĩnh Long (khu vực tỉnh Bến Tre cũ) là địa phương có diện tích trồng dừa lớn nhất cả nước, với những vườn dừa trải dài ven sông, tạo nên nét đặc trưng của vùng đất này. Cây dừa gần như không có bộ phận nào bị bỏ phí. Nước dừa dùng làm thức uống giải khát, cơm dừa chế biến thực phẩm, ép dầu, còn thân, lá và xơ dừa được tận dụng trong sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ. Đặc biệt, phần non nhất ở đỉnh thân cây – gọi là củ hũ dừa lại là một món ăn quý, không phải ai cũng từng biết đến.
Củ hũ dừa chính là phần lõi non nằm trong ngọn cây dừa. Để thu hoạch được phần này, người trồng phải chặt cả cây dừa đã trưởng thành, thường từ 2 năm tuổi trở lên. Sau khi cắt bỏ toàn bộ bẹ lá bên ngoài, người ta mới lấy được phần lõi trắng ngần bên trong. Dù ngọn dừa có thể nặng hàng chục kg, nhưng phần củ hũ thu được chỉ khoảng 3kg, vì vậy loại thực phẩm này khá quý và có giá trị cao.
Nhìn bề ngoài, củ hũ dừa khá giống măng tươi nhưng trắng hơn, kích thước lớn và có cấu trúc mềm, mịn hơn. Khi ăn, củ hũ có độ giòn tự nhiên, vị ngọt thanh, mát và thoảng hương thơm đặc trưng của dừa. Chính hương vị nhẹ nhàng, không gắt này giúp củ hũ dừa dễ kết hợp với nhiều nguyên liệu khác nhau.
Từ củ hũ dừa, người dân miền Tây chế biến thành nhiều món ngon như xào tôm, xào thịt bò, nấu canh, chiên giòn hoặc sấy khô. Tuy nhiên, nổi tiếng nhất vẫn là gỏi củ hũ dừa – món ăn từng được người dân Vĩnh Long dùng để đãi khách quý. Những sợi củ hũ được bào mỏng rồi trộn cùng tôm sú, thịt ba chỉ, tai heo, hành tây, rau răm và lạc rang, hòa quyện với nước trộn chua ngọt tạo nên món gỏi có vị thanh mát, giòn sần sật, vừa đậm đà vừa không ngấy. Đây cũng là món mà nhiều du khách tìm thưởng thức khi đến Vĩnh Long.
Ngày nay, củ hũ dừa không còn chỉ xuất hiện trong các bữa cơm gia đình miền Tây mà đã được đưa vào thực đơn của nhiều nhà hàng, quán đặc sản. Để đáp ứng nhu cầu thị trường, sản phẩm còn được sơ chế, đóng gói và bảo quản lạnh trước khi vận chuyển đến nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Hiện giá bán dao động khoảng 50.000-90.000 đồng/kg, mỗi củ nặng từ 3-4kg.
Theo kinh nghiệm của người bán, sau khi mua về, củ hũ dừa nên được thái lát hoặc bào sợi rồi ngâm ngay vào nước đá có pha vài giọt cốt chanh. Cách làm này giúp giữ được màu trắng tự nhiên và độ giòn hấp dẫn trước khi chế biến.
Củ hũ dừa không chỉ ngon mà còn giàu dinh dưỡng. Trong 100g củ hũ dừa chứa khoảng 36 calo, 4g đạm, dưới 1g chất béo, 4g carbohydrate và 4g chất xơ. Loại thực phẩm này còn cung cấp nhiều khoáng chất thiết yếu như kali (đáp ứng khoảng 38% nhu cầu hằng ngày), phốt pho (20%), đồng (70%) và kẽm (36%), góp phần hỗ trợ sức khỏe và phù hợp với chế độ ăn lành mạnh.
Những lợi ích của củ hũ dừa với sức khỏe
Rất tốt cho hệ tiêu hóa
Củ hũ dừa chứa hàm lượng chất xơ dồi dào, giúp kích thích hoạt động của hệ tiêu hóa, hỗ trợ ngăn ngừa táo bón và cải thiện sức khỏe đường ruột. Bên cạnh đó, chất xơ còn góp phần kiểm soát lượng cholesterol trong máu và làm chậm quá trình hấp thu đường, từ đó hỗ trợ ổn định đường huyết.
Hỗ trợ giảm cân hiệu quả
Là thực phẩm có hàm lượng calo thấp nhưng giàu chất xơ hòa tan và không hòa tan, củ hũ dừa tạo cảm giác no lâu, giúp hạn chế cảm giác thèm ăn. Vì vậy, đây là lựa chọn phù hợp cho những người đang muốn kiểm soát cân nặng hoặc giảm mỡ.
Có lợi cho đôi mắt
Củ hũ dừa cung cấp vitamin A cùng nhiều vi chất như sắt và kẽm. Vitamin A đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thị lực, giúp hạn chế tình trạng khô mắt và góp phần duy trì đôi mắt khỏe mạnh.
Góp phần giảm viêm, giảm nguy cơ ung thư
Củ hũ dừa chứa nhiều hợp chất thực vật, đặc biệt là các chất chống oxy hóa polyphenol. Những hoạt chất này giúp chống lại các gốc tự do, giảm tình trạng viêm trong cơ thể và có thể góp phần làm giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường và một số loại ung thư.
Bổ sung nhiều khoáng chất thiết yếu
Loại thực phẩm này là nguồn cung cấp dồi dào các khoáng chất như kali, đồng, phốt pho và kẽm. Kali giúp điều hòa huyết áp và cân bằng điện giải; đồng hỗ trợ quá trình tạo hồng cầu và tăng cường miễn dịch; phốt pho góp phần xây dựng hệ xương, răng chắc khỏe, đồng thời tham gia vào quá trình hình thành và sửa chữa các tế bào trong cơ thể.
Giàu kẽm
Củ hũ dừa chứa lượng kẽm khá cao. Đây là khoáng chất quan trọng giúp tăng cường hệ miễn dịch, thúc đẩy quá trình làm lành vết thương và hỗ trợ nhiều hoạt động trao đổi chất của cơ thể.
Nguồn sắt dồi dào
Hàm lượng sắt trong củ hũ dừa góp phần hỗ trợ quá trình sản xuất hemoglobin, giúp phòng ngừa thiếu máu, giảm tình trạng mệt mỏi, xanh xao và nâng cao sức khỏe tổng thể.
Tốt cho phụ nữ mang thai
Củ hũ dừa chứa axit folic (vitamin B9), dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của thai nhi, giúp giảm nguy cơ dị tật bẩm sinh. Đồng thời, việc bổ sung thực phẩm này trong chế độ ăn cũng có thể hỗ trợ sức khỏe của mẹ và góp phần tăng cường quá trình tiết sữa sau sinh.
