Vào mùa cua, các khu chợ và quầy hải sản thường đông người chọn mua. Không ít người có thói quen cầm cua lên so sánh kích thước, cho rằng con nào càng lớn thì càng đáng tiền. Thế nhưng, thực tế không phải lúc nào cũng vậy.
Có những con cua nhìn bên ngoài khá to nhưng khi tách mai lại thấy bên trong ít thịt, gạch cũng chẳng được bao nhiêu. Thịt cua ăn bở, khô và kém thơm ngon. Ngược lại, những con cua có kích thước vừa phải đôi khi lại đầy ắp gạch, thịt chắc và ngọt.
Người có kinh nghiệm chọn cua thường không chỉ nhìn vào kích thước mà còn chú ý đến nhiều đặc điểm khác. Dưới đây là 5 mẹo đơn giản giúp bạn chọn được những con cua tươi ngon, chắc thịt và nhiều gạch hơn.
1. Quan sát mai cua và yếm cua: Nhận biết cua béo qua những chi tiết nhỏ
Độ béo của cua có thể phần nào được nhận biết qua mai và yếm. Đây là hai vị trí khá dễ quan sát khi chọn mua.
Trước tiên, hãy nhìn vào phần mai cua:
Những con cua tươi thường có mai cứng, màu sắc tự nhiên và bề mặt có độ bóng nhất định. Chẳng hạn, cua đồng khỏe mạnh thường có mai màu xanh đen, sờ vào thấy chắc tay.
Ngược lại, nếu mai cua trông xỉn màu, thiếu độ bóng hoặc có cảm giác mềm bất thường, bạn nên cân nhắc trước khi mua. Tuy nhiên, màu sắc mai còn phụ thuộc vào từng loài cua và môi trường sống nên không thể chỉ dựa vào đặc điểm này để đánh giá độ béo. Bạn cần tham khảo thêm các mẹo bên dưới.
Một chi tiết khác cần chú ý là hai bên mai, gần vị trí yếm cua. Với một số con cua, có thể nhìn thấy những đường màu vàng hoặc trắng thấp thoáng ở phần mép mai. Đây có thể là dấu hiệu phần gạch hoặc thịt bên trong đã phát triển đầy hơn.
Tiếp theo là quan sát yếm cua:
Cần phân biệt cua đực và cua cái để lựa chọn phù hợp.
- Cua cái: Yếm thường có hình tròn hoặc bầu dục rộng. Nên chọn những con có yếm đầy đặn, hơi nhô lên, phần chóp yếm chắc chắn. Nếu yếm quá dẹt hoặc mềm nhũn, cua có thể chưa đạt độ béo như mong muốn.
- Cua đực: Yếm có hình tam giác nhọn. Nên chọn con có yếm dày, chắc, các mép yếm khít với thân. Đây là một trong những đặc điểm có thể tham khảo khi muốn chọn cua đực nhiều thịt, gạch.
Khi kiểm tra, có thể dùng tay ấn nhẹ vào phần yếm nếu người bán cho phép. Cua có yếm chắc, không bị mềm nhũn thường đáng cân nhắc hơn những con có phần yếm mỏng, xẹp.
2. Bóp nhẹ chân và càng cua: Kiểm tra độ chắc của thịt
Chân và càng là những bộ phận chứa khá nhiều thịt, đặc biệt được nhiều người yêu thích khi thưởng thức cua. Muốn biết cua có chắc thịt hay không, bạn có thể kiểm tra bằng cách bóp nhẹ.
Trước tiên, hãy chú ý đến đốt chân cua gần thân. Đây là vị trí tập trung khá nhiều thịt. Nếu bóp nhẹ thấy chân cứng cáp, chắc tay, không có cảm giác rỗng hoặc mềm nhũn thì có thể là dấu hiệu cua có phần thịt tương đối đầy đặn.
Ngược lại, nếu chân cua mềm, dễ bị xẹp khi ấn hoặc có cảm giác lỏng lẻo giữa phần vỏ và thịt, bạn nên cân nhắc. Những con cua như vậy có thể không được chắc thịt, dù kích thước bên ngoài khá lớn.
Tiếp đến là phần càng cua. Dùng ngón tay bóp nhẹ vào giữa càng để kiểm tra độ cứng. Càng chắc, cứng cáp thường là dấu hiệu đáng tham khảo khi chọn mua. Khi chế biến chín, phần càng có thể cho nhiều thịt hơn so với những chiếc càng nhỏ, mềm và kém phát triển.
Nếu chọn cua còn sống, bạn cũng có thể quan sát phản ứng của chúng. Những con cua khỏe thường có phản xạ chống đỡ, co duỗi chân và càng khi bị chạm vào. Đây là dấu hiệu giúp nhận biết cua còn khỏe, nhưng không nên dùng lực bóp mạnh khiến cua bị thương.
3. Quan sát mắt và khả năng vận động: Ưu tiên cua còn khỏe, tươi sống
Dù cua có béo đến đâu nhưng nếu không còn tươi thì chất lượng thịt cũng bị ảnh hưởng. Cua để lâu hoặc đã chết có thể bị biến đổi chất lượng, vì vậy khi mua nên ưu tiên những con còn sống và khỏe mạnh.
Một cách kiểm tra được bài viết gợi ý là quan sát phản ứng của mắt cua. Khi chạm nhẹ vào vùng gần mắt, cua khỏe thường có phản xạ co rút hoặc chuyển động. Nếu cua gần như không phản ứng, bạn nên kiểm tra thêm các dấu hiệu khác trước khi quyết định mua.
Ngoài ra, có thể quan sát khả năng vận động của cua. Nếu cua được đặt ngửa bụng và vẫn có thể tự lật trở lại, điều đó cho thấy chân và các bộ phận vận động còn hoạt động tốt.
Ngược lại, những con cua nằm bất động, không có phản ứng hoặc rất khó tự xoay trở có thể đã suy yếu. Bạn nên tránh chọn những con như vậy.
Đặc biệt, không nên mua cua đã chết hoặc không rõ thời gian chết. Với cua biển và nhiều loại cua khác, việc bảo đảm độ tươi sống là yếu tố quan trọng để hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
4. Kiểm tra miệng và mang cua: Chú ý dấu hiệu tươi sạch
Miệng và mang cua cũng là những vị trí có thể cung cấp thêm thông tin về tình trạng của cua, nhưng thường ít được người mua chú ý.
Trước tiên, hãy quan sát phần miệng. Cua còn sống thường có hoạt động hô hấp, đôi khi xuất hiện những bọt khí nhỏ quanh miệng. Tuy nhiên, lượng bọt nhiều hay ít còn phụ thuộc vào điều kiện môi trường và cách bảo quản nên không thể dùng riêng dấu hiệu này để kết luận cua tươi hay không.
Tiếp theo là phần mang cua. Nếu người bán cho phép kiểm tra, bạn có thể quan sát mang cua qua những khe hở ở phần mai.
Mang cua khỏe mạnh thường có màu trắng ngà hoặc trắng xám tự nhiên, các sợi mang tương đối nguyên vẹn. Nếu mang có màu nâu sẫm, đen bất thường, kèm theo mùi lạ thì không nên chọn mua.
Mang là cơ quan hô hấp của cua, thường tiếp xúc trực tiếp với môi trường nước. Vì vậy, tình trạng mang có thể giúp bạn nhận biết phần nào chất lượng và độ tươi của cua.
5. Chọn cua đực, cua cái theo mùa: Bí quyết để thưởng thức nhiều gạch, nhiều thịt
Ngoài những đặc điểm bên ngoài, thời điểm mua và giới tính của cua cũng ảnh hưởng đến trải nghiệm thưởng thức. Cua đực và cua cái có phần ngon nổi bật khác nhau, vì thế nên lựa chọn tùy theo sở thích.
Với cua cái, phần được nhiều người yêu thích nhất là gạch cua. Theo kinh nghiệm dân gian, tháng 9 âm lịch là thời điểm cua cái thường có gạch phát triển đầy đặn, béo và thơm ngon.
Khi cua cái đạt độ trưởng thành, phần gạch thường có màu vàng cam, phân bố nhiều trong thân cua. Khi tách mai, bạn có thể thấy phần gạch béo ngậy, có vị thơm đặc trưng. Gạch cua không chỉ có thể thưởng thức trực tiếp mà còn được dùng để chế biến nhiều món hấp dẫn như súp cua, đậu phụ sốt gạch cua hay bánh bao nhân gạch cua.
Với cua đực, tháng 10 âm lịch thường được xem là thời điểm thích hợp để thưởng thức phần yếm và gạch cua đực (còn gọi là cua cao, cua cốm tùy cách gọi và loại cua). Phần này khi phát triển đầy đủ thường có màu trắng ngà, kết cấu béo và sánh.
Kinh nghiệm chọn cua theo mùa được người xưa đúc kết qua câu nói: “Tháng 9 cua cái, tháng 10 cua đực”. Đây là cách chọn cua theo mùa sinh trưởng truyền thống, giúp người mua tham khảo khi muốn thưởng thức cua nhiều gạch hoặc nhiều thịt.
Tuy nhiên, thời điểm cua ngon nhất còn tùy thuộc vào giống cua, vùng sinh sống và điều kiện thời tiết. Vì vậy, không nên áp dụng cứng nhắc mốc thời gian này cho tất cả các loại cua.
Một số lưu ý giúp tránh mua cua bị hớ
Ngoài 5 mẹo kể trên, khi mua cua bạn cũng nên chú ý thêm một vài chi tiết để tránh mất tiền oan.
- Không chọn cua buộc dây quá to, quá nặng
Một số loại cua được buộc bằng dây lớn hoặc dây còn ướt. Những sợi dây này có thể nặng đáng kể, khiến người mua phải trả thêm tiền cho phần dây buộc thay vì trọng lượng cua thực tế.
Vì vậy, nếu có thể, hãy ưu tiên chọn cua được buộc bằng dây nhỏ, khô và gọn. Bạn cũng nên hỏi người bán về trọng lượng cua sau khi trừ dây để tránh mua phải sản phẩm có giá không tương xứng.
- Nên ăn cua sống trong ngày
Cua còn sống sau khi mua về nên được chế biến càng sớm càng tốt để giữ độ tươi ngon. Nếu chưa thể ăn ngay, cần bảo quản đúng cách và thường xuyên kiểm tra tình trạng của cua.
Bảo quản cua trong ngăn mát tủ lạnh ở nhiệt độ 5-8 độ C, phủ một chiếc khăn ẩm lên trên và sử dụng trong khoảng 1-2 ngày. Tuy nhiên, thời gian bảo quản thực tế còn phụ thuộc vào loại cua, tình trạng ban đầu và điều kiện bảo quản. Không nên xem đây là khoảng thời gian an toàn áp dụng cho mọi loại cua.
- Đặc biệt, không nên ăn cua đã chết hoặc có dấu hiệu ôi hỏng. Nếu cua không còn phản ứng, có mùi lạ hoặc xuất hiện những biểu hiện bất thường, tốt nhất nên loại bỏ.
Chọn cua ngon không nhất thiết phải chọn những con có kích thước lớn nhất. Chỉ cần chú ý đến mai, yếm, chân, càng, khả năng vận động và thời điểm mua, bạn sẽ có thêm kinh nghiệm để lựa chọn được những con cua tươi, chắc thịt và nhiều gạch. Dù chế biến thành cua hấp, cua rang hay súp cua, nguyên liệu tươi ngon vẫn là yếu tố quan trọng giúp món ăn hấp dẫn hơn.
