Mưa lớn kéo dài những ngày qua khiến nhiều tuyến phố Hà Nội ngập sâu. Không ít người phải xắn quần, dắt xe, đi bộ qua những đoạn đường ngập để đi làm. Sau nhiều giờ tiếp xúc với nước, bên cạnh những bất tiện trong sinh hoạt và giao thông, nguy cơ tổn thương da, đặc biệt ở bàn chân và cẳng chân, cũng là vấn đề cần được lưu ý.
ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành, Thành viên Hội Da liễu Việt Nam, cho biết sau những đợt mưa ngập kéo dài, người dân cần chú ý đến những thay đổi bất thường trên da, đặc biệt ở vùng tiếp xúc trực tiếp với nước. Vấn đề không chỉ nằm ở nước ngập có sạch hay không. Khi bàn chân bị ngâm trong nước hoặc nằm trong giày, tất ướt suốt nhiều giờ, lớp sừng của da bị ngậm nước, trở nên trắng, mềm và nhũn. Tình trạng này thường thấy rõ nhất ở kẽ các ngón chân.
Khi hàng rào bảo vệ tự nhiên của da bị suy yếu, da dễ xây xước, nứt và kích ứng hơn. Những tổn thương rất nhỏ, đôi khi khó nhìn thấy bằng mắt thường, cũng có thể trở thành đường vào cho vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh.
“Rất khó xác định nước ngập chứa những gì. Nguồn nước này có thể lẫn nước thải, chất thải, hóa chất, vi sinh vật gây bệnh, đồng thời bên dưới mặt nước có thể có mảnh kính, kim loại hoặc các vật sắc nhọn. Vì vậy, sau nhiều giờ tiếp xúc với nước ngập, da có thể gặp nhiều vấn đề khác nhau”, bác sĩ Thành cho biết.
Một trong những biểu hiện thường gặp là kích ứng hoặc viêm da tiếp xúc. Người bệnh có thể thấy vùng da bàn chân, cẳng chân đỏ, ngứa, nóng rát hoặc nổi ban. Tình trạng này dễ xuất hiện hơn ở người có làn da nhạy cảm hoặc vốn mắc các bệnh da từ trước.
Việc lội nước do ngập úng nguy cơ gây bệnh da liễu là rất lớn. Ảnh minh họa.
Một vấn đề khác cần chú ý sau khi bàn chân ẩm ướt kéo dài là nấm bàn chân, đặc biệt nấm kẽ chân. Tình trạng bàn chân ẩm kéo dài, nhất là khi tiếp tục mang giày và tất ướt, tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển hoặc khiến bệnh nấm có sẵn biểu hiện rõ hơn. Người bệnh có thể thấy ngứa nhiều ở kẽ chân, bong vảy, nứt da, nóng rát. Da giữa các ngón chân có thể trắng, mềm và nhũn.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Thành, không phải cứ ngứa, đỏ hoặc bong da sau khi lội nước là bị nấm. Tổn thương do ngâm nước kéo dài, viêm da tiếp xúc và nhiễm nấm có thể có những biểu hiện ban đầu tương đối giống nhau. Việc tự chẩn đoán dựa trên một vài dấu hiệu bên ngoài có thể dẫn tới sử dụng thuốc không phù hợp.
Đặc biệt, người dân không nên thấy ngứa, đỏ là tự mua các loại thuốc bôi phối hợp nhiều thành phần để sử dụng kéo dài khi chưa xác định được nguyên nhân.
Điều cần lưu ý hơn sau khi lội nước ngập là những vết thương trên da. Trong quá trình di chuyển, bàn chân có thể va phải đá, mảnh kính, kim loại hoặc vật sắc nhọn nằm dưới mặt nước. Một số vết xước hoặc vết đâm rất nhỏ nên người dân có thể không nhận ra ngay.
Bên cạnh đó, da sau khi ngâm nước lâu trở nên mềm và dễ tổn thương hơn. Các vết nứt ở gót chân, kẽ ngón hoặc vùng da vốn đang trầy xước có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.
Do đó, sau khi lội nước trở về, người dân nên quan sát kỹ bàn chân và cẳng chân thay vì chỉ rửa qua rồi tiếp tục sinh hoạt. “Điều đáng lo không phải chỉ là ngứa hay bong da. Nếu vùng tổn thương ngày càng đỏ, sưng, nóng, đau tăng, xuất hiện dịch, mủ, vết loét hoặc các vệt đỏ lan dần lên chân thì cần đặc biệt lưu ý. Nếu tổn thương lan nhanh hoặc kèm sốt, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm”, bác sĩ Thành khuyến cáo.
Với vết thương sâu, vết đâm xuyên hoặc vết thương bẩn do vật sắc nhọn, sau khi làm sạch và kiểm tra dị vật, người dân cũng nên được nhân viên y tế đánh giá tình trạng tiêm chủng uốn ván để xác định có cần tiêm nhắc hay không.
Đôi khi những dấu hiệu đơn giản như ngứa sau khi lội nước cũng tuyệt đối không bỏ qua. Ảnh minh họa.
Những người mắc đái tháo đường, bệnh mạch máu ngoại biên, người suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, đặc biệt người đang có vết thương hở ở chân, cần thận trọng hơn khi buộc phải tiếp xúc với nước ngập. Một số bệnh da có sẵn cũng có thể trở nên khó kiểm soát hơn sau thời gian dài tiếp xúc với môi trường ẩm ướt và nước bẩn.
Theo bác sĩ Thành, sau khi phải lội qua khu vực ngập, việc đầu tiên cần làm khi có điều kiện là cởi bỏ quần áo, giày và tất đã ướt, sau đó làm sạch vùng da đã tiếp xúc với nước. Vùng da nên được rửa bằng xà phòng và nước sạch càng sớm càng tốt. Sau khi rửa, cần lau khô kỹ, đặc biệt ở các kẽ ngón chân - vị trí dễ bị bỏ sót và giữ ẩm lâu. Giày, tất đã ngấm nước không nên tiếp tục sử dụng khi còn ẩm. Nếu thường xuyên phải đi lại trong điều kiện mưa ngập, người dân nên chuẩn bị tất và giày dép khô để thay khi có thể.
Với những vết trầy xước, cần rửa sạch, quan sát kỹ và theo dõi diễn biến trong những ngày tiếp theo. Nếu nghi ngờ bị đâm bởi vật sắc nhọn, cần kiểm tra xem có dị vật còn mắc trong vết thương hay không. Bác sĩ Thành lưu ý không nên tự ý ngâm chân trong dung dịch sát khuẩn quá đậm đặc, sử dụng các dung dịch có tính axit hoặc kiềm mạnh hay bôi nhiều loại thuốc lên vùng da đang kích ứng với suy nghĩ “diệt khuẩn càng mạnh càng tốt”.
Việc xử lý không phù hợp có thể khiến hàng rào bảo vệ da tiếp tục bị tổn thương và làm tình trạng viêm nặng hơn.
Nếu chỉ tiếp xúc với nước trong thời gian ngắn, sau đó da được làm sạch và giữ khô đúng cách, không phải ai cũng sẽ mắc bệnh da. Điều quan trọng là tiếp tục quan sát những thay đổi xuất hiện trong những ngày sau đó.
“Sau khi lội nước ngập, có thể nhớ ba việc đơn giản: rửa sạch - lau thật khô - kiểm tra kỹ các vết xây xước. Ngứa, đỏ hoặc bong da nhẹ có thể là những biểu hiện ban đầu, nhưng nếu xuất hiện đỏ lan rộng, sưng nóng, đau tăng, mụn nước, vết loét, chảy dịch, mủ hoặc sốt thì không nên tiếp tục tự điều trị tại nhà mà cần đi khám để xác định nguyên nhân”, bác sĩ Thành nhấn mạnh.
Trong những ngày Hà Nội tiếp tục có mưa, nếu bắt buộc phải đi qua khu vực ngập, người đang có vết thương hở ở chân cần hạn chế tối đa để vùng tổn thương tiếp xúc trực tiếp với nước.
