Ngành công nghệ giữ vai trò quan trọng trong kỷ nguyên AI
Thiết kế vi mạch là lĩnh vực thuộc ngành công nghiệp bán dẫn, tập trung vào nghiên cứu, xây dựng và phát triển các mạch điện tử được tích hợp trên một chip. Đây là công đoạn quan trọng quyết định nhiều đặc tính của sản phẩm như khả năng xử lý, mức tiêu thụ năng lượng, độ ổn định và chi phí. Trước khi một con chip được sản xuất, thiết kế phải trải qua nhiều bước từ xác định chức năng, xây dựng kiến trúc, thiết kế mạch đến mô phỏng, kiểm tra và tối ưu.
Vi mạch được ví như “bộ não” của nhiều thiết bị công nghệ hiện đại, xuất hiện trong điện thoại, máy tính, ô tô, thiết bị y tế, hệ thống Internet vạn vật (IoT) và các sản phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Vì vậy, thiết kế vi mạch không chỉ phục vụ ngành điện tử mà còn là nền tảng cho nhiều lĩnh vực công nghệ mới. Sự phát triển nhanh của AI, 5G, điện toán đám mây, ô tô điện và các thiết bị thông minh đang kéo theo nhu cầu về những loại chip có hiệu năng cao, tiết kiệm năng lượng và được thiết kế chuyên biệt cho từng ứng dụng.
Tại Việt Nam, xu hướng này mở ra dư địa lớn cho ngành thiết kế vi mạch. Theo dự báo của Hiệp hội Công nghiệp bán dẫn Đông Nam Á (SEMI SEA), thị trường bán dẫn Việt Nam có thể tăng trưởng hơn 6% trong giai đoạn 2022-2027. Cùng với thị trường mở rộng, nhu cầu nhân lực cho ngành cũng được dự báo tăng mạnh. Các chuyên gia cho rằng trong 5 năm tới, lĩnh vực bán dẫn có thể cần khoảng 20.000 nhân lực và con số này có thể lên tới 50.000 người trong 10 năm tới, chủ yếu ở trình độ đại học trở lên.
Đáng chú ý, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn. Trong đó, thiết kế vi mạch là một trong những lĩnh vực được chú trọng bởi có giá trị cao và phù hợp với định hướng từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Xu thế phát triển của ngành cũng đang chuyển từ việc chỉ sản xuất, lắp ráp, đóng gói sang nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế và phát triển sản phẩm. Khi chip ngày càng trở thành nền tảng của AI, ô tô thông minh, thiết bị kết nối và các công nghệ mới, nhu cầu về kỹ sư thiết kế vi mạch có chuyên môn cao được dự báo tiếp tục tăng. Đây cũng là cơ sở để các trường đại học mở rộng đào tạo, còn doanh nghiệp đẩy mạnh tuyển dụng và phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực này.
Mức lương hậu hĩnh, điểm chuẩn thuộc top cao
Theo học thiết kế vi mạch, sinh viên được trang bị kiến thức nền tảng về toán, vật lý, điện tử, kỹ thuật máy tính, mạch số, mạch tương tự, kiến trúc máy tính, hệ thống nhúng và công nghệ thiết kế vi mạch. Bên cạnh lý thuyết, người học còn được làm quen với các công cụ chuyên dụng để thiết kế, mô phỏng, kiểm tra và tối ưu chip, đồng thời rèn luyện kỹ năng lập trình và tiếng Anh chuyên ngành.
Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể làm kỹ sư thiết kế vi mạch số, thiết kế vi mạch tương tự, thiết kế vật lý, kiểm thử và xác minh thiết kế, kỹ sư hệ thống nhúng hoặc tham gia nghiên cứu, phát triển sản phẩm bán dẫn. Cơ hội việc làm được đánh giá rộng mở khi nhiều doanh nghiệp có xu hướng tiếp cận sinh viên từ năm thứ hai, thứ ba thông qua chương trình thực tập, việc làm bán thời gian, học bổng và đào tạo tại doanh nghiệp. Nhờ đó, sinh viên có thể tích lũy kinh nghiệm và tiếp cận cơ hội việc làm ngay trước khi tốt nghiệp.
Theo khảo sát của Hội Công nghệ Vi mạch Bán dẫn TP.HCM, kỹ sư thiết kế vi mạch mới ra trường có mức lương trung bình khoảng 15 triệu đồng/tháng, một số vị trí đạt 15-20 triệu đồng/tháng. Thu nhập tăng theo kinh nghiệm, trong đó kỹ sư trên 7 năm kinh nghiệm có thể nhận mức lương cao gấp đôi người mới vào nghề; một số vị trí trên 15 năm kinh nghiệm ghi nhận thu nhập hơn 1,5 tỷ đồng/năm. Điều này cho thấy thiết kế vi mạch đang trở thành một hướng nghề nghiệp có triển vọng khi nhu cầu nhân lực bán dẫn ngày càng tăng.
Ngoài ra, sinh viên theo học ngành này còn có cơ hội nhận học bổng từ Nghị định 179/2026/NĐ-CP, từ bậc đại học tới bậc nghiên cứu sinh tiến sĩ.
Hiện nay, có nhiều trường đại học tại Việt Nam đào tạo ngành Thiết kế vi mạch, điểm chuẩn năm 2026 tiếp tục ở mức cao.
Tại Trường Đại Học Công nghệ Kỹ thuật TP HCM, ngành Kỹ thuật thiết kế vi mạch lấy 26.12 điểm. Học Viện Kỹ Thuật Quân Sự - Hệ Dân sự có mức điểm chuẩn là 25.19 điểm.
Trong khi đó, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TP.HCM ghi nhận ngành thiết kế vi mạch có mức điểm chuẩn 27.93. Trường Đại học Công nghệ Thông tin - Đại học Quốc gia TPHCM lấy điểm chuẩn ngành Thiết kế vi mạch là 90.3/100 điểm.
Ngoài ra, một số cơ sở giáo dục đại học khác cũng đang đào tạo các ngành, chuyên ngành liên quan đến vi mạch - bán dẫn, thu hút sự quan tâm của thí sinh trong những mùa tuyển sinh gần đây.
Trong bối cảnh nhu cầu nhân lực vi mạch - bán dẫn được dự báo tiếp tục tăng mạnh ít nhất đến năm 2030, sinh viên theo học lĩnh vực này có nhiều cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp. Triển vọng nghề nghiệp cùng mức thu nhập hấp dẫn khiến nhóm ngành vi mạch - bán dẫn ngày càng thu hút thí sinh, dù yêu cầu đầu vào và chương trình đào tạo cũng ngày càng cao.
