Những ngày Tết Nguyên đán, việc dâng mâm cơm lên bàn thờ để cúng ông bà, tổ tiên dường như gia đình nào cũng phải thực hiện. Tùy vào phong tục và truyền thống, thời gian cúng ở mỗi nơi, mỗi gia đình là khác nhau. Vì thế, không ít người đặt ra câu hỏi, liệu việc thắp hương cúng lễ lâu thì đồ thắp hương liệu có còn an toàn.
Theo các chuyên gia, nếu xét dưới góc độ dinh dưỡng và an toàn thực phẩm, đồ ăn sau khi nấu xong thì nên ăn nóng để vừa ngon miệng, lại đảm bảo giá trị dinh dưỡng của thực phẩm. Trong ngày Tết, việc thắp hương khiến đồ ăn nguội lạnh, điều này ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng món ăn.
PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, GĐ Trung tâm khám tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) cho biết, thực tế với mâm cơm sau khi thắp hương khoảng 20 đến 30 phút thì việc sử dụng đồ ăn không gây nên vấn đề với sức khỏe. Theo khuyến cáo, đồ ăn chỉ không nên để ngoài môi trường tự nhiên quá 2 tiếng, vì khi đó vi khuẩn dễ xâm nhập, phân hủy thức ăn.
Tuy nhiên, thời điểm Tết Nguyên đán thời tiết thường lạnh, do vậy đồ ăn sẽ nhanh nguội, thậm chí các món xào còn có hiện tượng đông dính lại do có nhiều dầu mỡ. Để đảm bảo chất lượng món ăn, nên xào nóng lại trước khi ăn và cần xào nhanh tay để thức ăn không bị nát.
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng cho biết, với thời gian cúng khoảng 30 phút thì các món ăn khi sử dụng vẫn an toàn. Ảnh: Lê Phương.
Theo chuyên gia, việc thắp hương là tỏ lòng thành kính với người đã khuất, vì thế không cần thiết phải bày biện nhiều món ăn lên mâm cúng. Tốt nhất nên lựa chọn những món ăn phù hợp với thời tiết, với Tết truyền thống mà vẫn thể hiện được sự sang trọng như thịt gà, giò chả, thịt luộc – thịt đông…
Đối với một số món dù mọi người yêu thích nhưng không nên bày biện lên, mà chỉ khi nào ăn thì mới thực hiện ví dụ như các món nộm. Bởi món ăn này khi làm sẽ kết hợp nhiều loại gia vị, nhất là gia vị có tính ngọt và tính a xít sẽ nhanh mềm và ra nước. Nếu để quá lâu bị ra nước, nhũn khi ăn sẽ không ngon.
Cũng liên quan đến vấn đề này, PGS Nguyễn Duy Thịnh – Chuyên gia về Công nghệ thực phẩm cho biết, thực tế vấn đề người dân lo lắng không phải là không có cơ sở, bởi nhiều món các gia đình không tự tay chế biến mà phải đặt mua. Như vậy, nguồn gốc thực phẩm, được chế biến từ bao giờ thì khó kiểm soát. Vì thế, tốt nhất các gia đình nên tự tay chọn thực phẩm an toàn, sau đó tự chế biến đến dâng cúng trong dịp Tết.
“Vấn đề chính là mâm cơm cúng tết sau khi cúng xong thường sẽ nguội, có những món mọi người ăn sẽ không cảm thấy ngon miệng nữa. Ví dụ như thịt gà, giò chả thì sử dụng nguội vẫn ngon, nhưng món canh hay món xào thì sẽ không hấp dẫn nữa. Với món canh, ví dụ như canh măng tốt nhất là cúng xong cho ra một nồi riêng nấu lại, không nên đổ cả vào nồi to như vậy dễ hỏng cả nồi canh măng”, PGS Thịnh cho hay.
Ngày Tết việc chuẩn bị các món ăn dâng cúng nên làm đủ dùng để tránh lãng phí, thừa nhiều đồ ăn. Ảnh minh họa.
Điều cả hai chuyên gia lo ngại nhất không phải là đồ ăn trên mâm cơm cúng, mà chính là đồ ăn thừa dịp Tết bởi ngày nào cũng thắp hương thì việc thừa đồ là khó tránh khỏi. “Vấn đề thực phẩm cúng lễ sau đó dùng ngay thì không quá lo ngại. Điều cần lưu ý là thức ăn thừa bỏ đi thì tiếc mà để lại bữa sau hoặc hôm sau ăn tiếp mới là vấn đề. Vì không chỉ ảnh hưởng chất lượng món ăn, các thực phẩm nấu chín nếu không bảo quản cẩn thận dễ bị vi khuẩn xâm nhập, ăn vào sẽ gây hại cho sức khỏe”, PGS Nguyễn Trọng Hưng lo ngại.
Ông Hưng cũng cho rằng, hiện cuộc sống không còn khó khăn như ngày xưa, mâm cỗ cúng nói chung và cả dịp tết nói riêng tốt nhất chỉ nên chế biến đủ ăn, không nên làm quá nhiều. Đặc biệt, với các món ăn được chế biến từ các loại rau, củ không nên làm thừa vì sau đó chúng không bảo quản được qua đêm.
