Nuôi dạy con bước vào tuổi tiền dậy thì đòi hỏi cha mẹ phải quan tâm không chỉ đến việc học tập mà còn cả những thay đổi trong nhận thức, tâm lý của trẻ. Đôi khi, một tình huống tưởng chừng rất bình thường trong sinh hoạt hằng ngày cũng trở thành cơ hội để cha mẹ giúp con hiểu hơn về giới hạn cá nhân, cách ứng xử và sự tôn trọng người khác.
Tôi năm nay 38 tuổi, là mẹ đơn thân của một cậu con trai đang học lớp 5. Một mình chăm sóc con không phải chuyện dễ dàng, nhưng tôi luôn cố gắng để con được sống trong môi trường ổn định, có nề nếp và cảm nhận đầy đủ tình yêu thương. May mắn là càng lớn, thằng bé càng ngoan ngoãn, hiểu chuyện, được thầy cô và mọi người xung quanh quý mến.
Ảnh minh hoạ
Cách đây không lâu, một nữ đồng nghiệp thân thiết của tôi từ nước ngoài trở về. Cô ấy vẫn độc thân, có lối sống khá phóng khoáng và chúng tôi đã nhiều năm chưa gặp nhau. Biết cô muốn đến nhà chơi vài hôm, tôi vui vẻ đồng ý, nghĩ rằng đây sẽ là dịp để hai người hàn huyên, ôn lại những chuyện cũ. Mọi chuyện ban đầu đều rất bình thường. Tuy nhiên, vào buổi tối đầu tiên, một tình huống bất ngờ đã khiến tôi không khỏi bối rối.
Khoảng 9 giờ tối, khi tôi và con trai đang ngồi xem phim trong phòng khách, cô bạn tắm xong rồi bước ra với một chiếc váy ngủ khá ngắn và hở. Có lẽ đã quen với phong cách sinh hoạt thoải mái ở nước ngoài, cô không cảm thấy có gì bất tiện. Nhưng trước sự hiện diện của một đứa trẻ đang dần bước vào tuổi dậy thì, tôi lại thấy tình huống này không phù hợp.
Điều khiến tôi bất ngờ hơn là con trai liên tục khen cô xinh đẹp, quyến rũ. Thằng bé còn quay sang hỏi tại sao từ trước đến nay chưa từng thấy mẹ mặc những bộ đồ như vậy. Tôi sững người trong giây lát, không biết nên phản ứng thế nào để vừa tránh khiến bạn khó xử, vừa không để con hiểu sai về vấn đề này. Cuối cùng, tôi nhẹ nhàng đưa con vào phòng riêng, khép cửa lại rồi trò chuyện với con.
Tôi giải thích rằng mỗi người có sở thích ăn mặc khác nhau, nhưng khi sống chung hoặc ở trong không gian có người khác, chúng ta cần chú ý đến hoàn cảnh và sự thoải mái của những người xung quanh. Việc nhận xét ngoại hình người khác cũng nên có chừng mực, tránh những lời nói khiến người đối diện ngượng ngùng. Tôi không muốn con nhìn nhận cơ thể hay cách ăn mặc của phụ nữ bằng sự tò mò thiếu phù hợp, mà cần học cách tôn trọng người khác.
Đêm đó, tôi trằn trọc khá lâu. Tôi hiểu rằng bạn mình có quyền lựa chọn trang phục theo sở thích, nhưng khi đến nhà người khác và ở cùng một đứa trẻ, việc chú ý đến hoàn cảnh chung cũng rất cần thiết. Tôi không muốn vì chuyện này mà tình bạn nhiều năm trở nên căng thẳng, song càng không muốn sự ngại ngùng khiến mình bỏ qua điều bản thân cho là cần thiết trong việc nuôi dạy con.
Sáng hôm sau, tôi quyết định trao đổi riêng với cô. Tôi nói rõ rằng mình không có ý phán xét phong cách của cô, chỉ mong những ngày ở nhà tôi, cô có thể lựa chọn trang phục kín đáo hơn khi sinh hoạt ở khu vực chung. Cô có phần bất ngờ, nhưng sau khi nghe tôi giải thích, cô cũng hiểu điều tôi lo lắng.
Ảnh minh hoạ
Qua chuyện này, tôi nhận ra dạy con về giới tính, cơ thể và ranh giới cá nhân không nhất thiết phải bắt đầu bằng những bài học lớn lao. Đôi khi, đó chỉ là những cuộc trò chuyện ngắn sau một tình huống thực tế. Điều quan trọng là cha mẹ cần bình tĩnh, không khiến trẻ xấu hổ vì sự tò mò tự nhiên, đồng thời hướng dẫn con cách nhìn nhận và ứng xử phù hợp.
Tôi cũng hiểu rằng bảo vệ con không có nghĩa là áp đặt cách sống của mình lên tất cả mọi người. Thay vào đó, cha mẹ cần biết trao đổi thẳng thắn, tôn trọng sự khác biệt nhưng vẫn giữ những nguyên tắc cần thiết trong không gian gia đình. Với tôi, đó cũng là một phần quan trọng trong hành trình giúp con trưởng thành tự tin, biết tôn trọng bản thân và những người xung quanh.
Tâm sự từ độc giả hanhle...@gmail.com
Cha mẹ luôn nghĩ rằng đứa trẻ còn quá nhỏ, không hiểu gì nên không lo lắng về bất kì việc gì khi làm trước mặt con. Nhưng bạn có bao giờ nghĩ, sự tò mò của đứa trẻ là cực kì cao và nó có thể trở thành mối nguy hại lớn? Nó ảnh hưởng xấu đến tâm lý và sự phát triển của bé trong tương lai đồng thời tác động đến nhận thức về giới tính của đứa trẻ.
Nhìn chung, trẻ lên 3 tuổi đã bắt đầu có nhận thức về giới tính. Nếu các bà mẹ thường xuyên có thói quen thay quần áo trước mặt trẻ, hoặc ăn mặc không phù hợp trong một thời gian dài sẽ khiến bé nghĩ rằng việc ăn mặc, thay quần áo trước mặt người khác như vậy là một điều bình thường. Từ đó bé không biết là cần phải bảo vệ cơ thể mình, nghĩ rằng cơ thể của mình có thể cho bất kì ai nhìn thấy.
Ngoài ra, nó cũng sẽ kích thích phản ứng sinh lý của trẻ, ý thức tình dục "nảy mầm" sớm từ đó dẫn đến một số hành vi xấu, thậm chí là bất hợp pháp. Các chuyên gia nói rằng, khi trẻ bắt đầu lên 3 tuổi, cha mẹ nên chú ý không được khoả thân trước mặt bẻ. Sau 5 tuổi, cha mẹ nên hướng dẫn bé tôn trọng sự riêng tư của người khác, nói cho trẻ biết "quyền riêng tư" là gì.
Ví dụ khi trẻ đang tắm hoặc thay quần áo cần phải đóng cửa để ngăn người khác nhìn thấy sự riêng tư của mình. Ngược lại, bất kỳ ai làm điều tương tự, trẻ cũng nên tránh để thể hiện sự tôn trọng với họ.
Sau khi trẻ 4 tuổi, cha mẹ nên giúp trẻ hiểu về giới tính của mình như thế nào?
Khi trẻ khoảng 4 tuổi, bé sẽ bắt đầu chú ý đến bản thân chẳng hạn như bé trai thích mặc quần áo Superman, Spiderman, thậm chí là Ultraman, bé thích thể hiện cá tính của mình với rô-bốt và súng đồ chơi, ngay cả khi nói chuyện cũng có thể nói "Mẹ ơi, con sẽ bảo vệ mẹ".
Trong khi đó các bé gái thích chú ý đến vẻ ngoài của mình hơn, chẳng hạn như son môi, sơn móng tay,... cũng muốn mặc váy đẹp, đây thực sự là những hành vi quan trọng phù hợp với sự phát triển giới tính của lứa tuổi trẻ em.
Cha mẹ nên đánh giá đúng hành vi của con, xây dựng hình mẫu giới tính đúng đắn, chẳng hạn người bố hãy nói với con trai của mình rằng đàn ông cần phải mạnh mẽ, ga lăng và là chỗ dựa vững chắc cho bạn gái, cho phụ nữ. Và ngược lại, mẹ có thể dạy con gái cần thùy mị, nết na, dịu dàng và sạch đẹp.
