Sinh ra trong một gia đình nông dân ở vùng quê nghèo, từ năm 6 tuổi chị Thanh Thúy đã theo mẹ ra đồng phụ việc. Tuổi thơ của chị cứ thế trôi qua cùng 2 vụ lúa, 1 vụ hoa màu mỗi năm.
Nhiều năm trôi qua, khi những cánh đồng quê dần bị thu hẹp bởi quá trình đô thị hóa, nông sản ngày càng được thương mại hóa, mong muốn có một khoảng vườn riêng trong chị càng trở nên mạnh mẽ. "Với mình, làm vườn một phần là để trở về với tuổi thơ, một phần vì mong muốn có những sản phẩm sạch theo mùa cho bữa cơm gia đình", chị Thúy chia sẻ.
Vì thế sau khi hoàn thiện ngôi nhà rộng 70m², hai vợ chồng chị bắt tay lên kế hoạch thiết kế khu vườn sân thượng tại tầng 5. Không gian được chia thành hai khu vực riêng biệt: vườn trước rộng gần 30m² và vườn sau khoảng 24m².
Không thuê đơn vị thi công trọn gói, hai vợ chồng chị Thúy quyết định tự tay thực hiện gần như toàn bộ các công đoạn. Công việc bắt đầu từ giữa tháng 7/2025, sau giờ hành chính, họ lại tranh thủ lên sân thượng, mỗi ngày hoàn thiện một chút.
Khâu đầu tiên là xử lý chống thấm. Hai vợ chồng phải đục bỏ lớp vữa bê tông cũ, vệ sinh sạch mặt sàn rồi mới tiến hành các bước chống thấm cần thiết.
Tiếp đó là dựng nhà màng. Chị lựa chọn thiết kế mái vòm với chiều cao từ mặt sàn lên đỉnh mái khoảng 4m, vừa tạo cảm giác thông thoáng, vừa giúp không gian trồng cây rộng rãi hơn. Khung nhà được làm từ nhiều loại thép hộp và thép ống, trong đó thép ống phi 76 dùng làm cột chính, thép hộp 20x40 làm kèo vòm và thanh tăng cứng, còn thép hộp 13x26 được sử dụng để liên kết các kèo.
Vì chỉ có thể thi công sau giờ làm nên tiến độ khá chậm. Có những hôm, hai vợ chồng phải thắp điện để tiếp tục hàn khung, nhưng mỗi ngày cũng chỉ dựng được 1-2 chiếc kèo.
"Vợ chồng mình cứ tranh thủ làm sau giờ tan sở, hôm nào cũng làm đến muộn. Có những hôm phải giăng bóng điện để hàn. Cứ miệt mài như vậy gần 2 tháng mới hoàn thiện được phần khung mái", chị kể.
Phần mái được lợp bằng màng nhà kính Israel nhằm tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên. Xung quanh khu vườn trước, chị lắp lưới chắn côn trùng 32 mesh để hạn chế sâu bọ nhưng vẫn đảm bảo độ thông thoáng, tránh tình trạng vườn bị hấp hơi nóng.
Sau khi hoàn thiện phần khung, chị Thúy tiếp tục tính toán cách bố trí chậu trồng sao cho thuận tiện trong quá trình chăm sóc.
Vườn phía trước được dành riêng để trồng rau xanh, củ quả theo mùa. Chị sử dụng chậu nhựa ghép thông minh ở hai bên sườn, còn 3 dãy ở giữa được tận dụng từ thùng xốp xin tại các cửa hàng hoa quả. Để tăng độ bền, chị dùng băng keo dán kín phần đáy và bề mặt bên ngoài thùng, hạn chế tình trạng thùng bị mốc do thường xuyên tiếp xúc với nước và đất ẩm.
Một chi tiết được chị tính toán khá kỹ là chiều cao của chậu. Phần chân kê được nâng cao 40cm, kết hợp với chậu cao 40cm, tạo thành tổng chiều cao khoảng 80cm. Cách bố trí này giúp người làm vườn không phải cúi quá thấp khi gieo trồng, làm đất hay chăm sóc cây.
Chị cũng lắp hệ thống tưới tự động với 2 khung giờ cố định là 6h30 sáng và 17h chiều. Toàn bộ các dãy chậu được kết nối với đường ống thoát nước phi 21 để thu nước về một điểm. Riêng các loại cây leo được bố trí giàn cáp bọc nhựa, cao khoảng 2,2m tính từ mặt sàn.
Trong khi đó, khu vườn phía sau được dành cho các loại cây ăn quả lâu năm. Vì cây sẽ phát triển và vươn tán theo thời gian nên chị chủ động để trống không gian xung quanh. Những chiếc thùng phi nhựa dung tích 160 lít và 220 lít được cắt đôi, tận dụng làm chậu trồng cây có kích thước lớn.
Để giải quyết bài toán vận chuyển một khối lượng đất lớn lên tầng 5, chị tìm mua một chiếc máy tời mini thanh lý, lắp tại ô chờ thang máy để hỗ trợ công việc.
Từ ngày bắt đầu thi công đến khi hoàn thành việc đưa đất vào các chậu, hai vợ chồng mất gần 3 tháng. Tổng chi phí đầu tư cho hai khu vườn hơn 30 triệu đồng.
"Để có được khu vườn như hiện tại, vợ chồng mình đã bỏ ra khá nhiều thời gian và công sức. Trong quá trình thi công cũng có những kỷ niệm khó quên, chẳng hạn như mình từng bị máng thoát nước cứa rách một đoạn ở chân, đến giờ vẫn còn để lại sẹo", chị Thúy vui vẻ nhớ lại.
Sau khi hoàn thiện, khu vườn nhanh chóng được phủ xanh bởi những loại rau củ theo mùa. Trong vụ đông đầu tiên, chị trồng cà chua trái cây, cà chua beef, súp lơ, su hào, dưa chuột và đậu cô ve Mỹ.
Nhìn những cây non do chính tay mình gieo trồng lớn lên từng ngày, chị cảm thấy mọi công sức bỏ ra đều xứng đáng. Đến vụ thu hoạch, rau củ không chỉ đủ phục vụ bữa ăn gia đình mà chị còn có thể mang biếu người thân, bạn bè.
Sang vụ hè, chị quyết định dành trọn khu vườn phía trước để thử sức với các loại dưa – nhóm cây trồng đòi hỏi nhiều kỹ thuật và sự chăm chút hơn. Chị lựa chọn nhiều giống khác nhau như dưa lưới Huỳnh Long, Snow, Honey Finger, Sinny Green, Orange Melody và dưa lê Hàn Quốc.
Theo chị Thúy, trong quá trình làm vườn sân thượng, công đoạn kỳ công và có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của cây chính là chuẩn bị giá thể. Nếu làm tốt ngay từ đầu, người trồng có thể hạn chế nhiều mầm bệnh phát sinh từ đất, đồng thời tạo nền tảng dinh dưỡng để cây sinh trưởng khỏe mạnh.
Công thức phối trộn giá thể chị thường áp dụng gồm 40% đất, 30% chất tạo xốp như mùn mía, mùn dừa, vỏ đậu phộng, trấu hun và 30% còn lại là các loại phân hữu cơ đã qua xử lý, humic, men cám gạo, nấm Trichoderma. Tất cả được trộn đều, tưới ẩm rồi phủ bạt kín, ủ trong khoảng 1 tháng. Sau khi hoàn tất, chị mới mở bạt, đảo đều và bổ sung phân trùn quế.
Một lưu ý chị đặc biệt nhấn mạnh là không nên cho phân trùn quế vào ngay từ đầu. Bởi trong quá trình ủ, các loại men có thể sinh nhiệt, ảnh hưởng đến trứng trùn có trong phân.
"Với mình, khâu làm đất và ủ đất luôn được ưu tiên hàng đầu, đặc biệt khi trồng cà chua và các loại dưa. Giá thể tốt sẽ giúp cây có nền tảng phát triển khỏe mạnh hơn", chị chia sẻ.
Đối với các loại dưa, chị Thúy cho rằng người trồng cần đặc biệt chú ý đến việc kiểm soát sâu bệnh. Những vấn đề thường gặp có thể kể đến như héo xanh, bệnh khảm, nấm và bọ trĩ…
Vì thế ngay từ khi cây còn nhỏ, vừa phát triển chiếc lá thật đầu tiên, chị đã bắt đầu phun phòng nấm và bọ trĩ luân phiên. Tùy điều kiện thời tiết, chu kỳ phòng bệnh được duy trì khoảng 5-7 ngày/lần. Chị ưu tiên sử dụng các chế phẩm sinh học để phòng và xử lý bệnh cho cây.
Nguồn dinh dưỡng cũng được chị chủ động chuẩn bị từ những nguyên liệu quen thuộc. Ngoài các loại phân hữu cơ đã qua xử lý, chị còn tận dụng rác thải nhà bếp để ủ cùng men vi sinh, tự làm dịch chuối trứng sữa và đạm cá đậu tương.
Với dưa hấu, người trồng cần chú ý bệnh nứt thân xì mủ, bởi tình trạng này có thể khiến cây gãy ngọn, chậm phát triển. Bên cạnh đó, việc thụ phấn và bổ sung dinh dưỡng đúng thời điểm cũng ảnh hưởng đến hình dáng, chất lượng quả.
Không áp dụng chung một chế độ chăm sóc cho tất cả các loại cây, chị Thúy thường điều chỉnh cách tưới nước, bón phân và tạo tán theo từng giai đoạn sinh trưởng. Với cà chua, chị có một kinh nghiệm khá thú vị là khi trồng nên đặt cây nằm ngang, phủ một lớp đất mỏng lên phần thân. Cách làm này giúp cây phát triển thêm rễ từ thân, tạo bộ rễ khỏe hơn.
Ở giai đoạn cây con, chị chú trọng giữ độ ẩm vừa phải cho đất, hạn chế tưới trực tiếp lên lá để giảm nguy cơ phát sinh nấm bệnh. Khi cây chưa phân nhánh chữ Y, chị thường tỉa bỏ các nhánh nách và hoa để cây tập trung phát triển thân chính.
Khi cây bắt đầu phân nhánh, chị buộc thân vào giàn, tạo tán và tiếp tục loại bỏ những nhánh phụ không cần thiết. Lúc này, chế độ dinh dưỡng cũng được điều chỉnh, bổ sung các loại phân giàu lân, kali, kết hợp canxi và bo để hỗ trợ quá trình ra hoa, đậu quả.
Với dưa lưới, quy trình chăm sóc có phần cầu kỳ hơn. Chị thường tỉa bỏ các nhánh nách từ gốc đến chèo thứ 14, sau đó để chèo từ vị trí thứ 15 trở lên cho cây thụ phấn. Khi quả đậu, chị tuyển chọn một quả đẹp, phát triển đồng đều nhất trên mỗi cây, loại bỏ những quả còn lại để tập trung dinh dưỡng nuôi quả chính.
Ở giai đoạn nuôi quả, chị điều chỉnh lượng phân bón theo nhu cầu của cây, kết hợp bổ sung kali để tăng độ ngọt. Trước khi thu hoạch khoảng 5-7 ngày, chị tiến hành cắt nước.
Riêng với dưa hấu, khi cây có khoảng 6 lá thật, chị bấm ngọn để nuôi nhánh, sau đó chọn hai nhánh khỏe nhất làm thân chính. Trong giai đoạn cây con và phát triển thân lá, chị hạn chế bổ sung phân, chủ yếu sử dụng dinh dưỡng sẵn có trong giá thể kết hợp humic, vi lượng và các biện pháp phòng bệnh. Sau khi cây đậu quả và tuyển chọn được quả, chị mới bắt đầu thúc phân để cây tập trung nuôi trái.
"Trồng mỗi loại cây đều có những đặc điểm riêng. Mình phải quan sát quá trình phát triển của cây để điều chỉnh cách chăm sóc cho phù hợp, chứ không thể áp dụng một công thức cho tất cả", chị Thúy cho biết.
Dù công việc chính bận rộn, chị Thúy vẫn dành thời gian chăm sóc khu vườn mỗi ngày. Với chị, làm vườn sân thượng không quá khó nếu người trồng có niềm đam mê, biết sắp xếp thời gian và chú ý quan sát sự phát triển của cây.
"Thực ra làm vườn sân thượng cũng không quá khó. Chỉ cần mình dành ra một chút thời gian chăm chút, theo dõi cây lớn lên từng ngày để kịp thời điều chỉnh cách chăm sóc phù hợp thì sẽ có thành quả", chị chia sẻ.
Sau những giờ làm việc, được lên sân thượng ngắm những hàng cây xanh tốt, nhìn từng bông hoa nở rồi kết trái là niềm vui giản dị của người phụ nữ 46 tuổi. Khu vườn cũng giúp chị có cơ hội gần gũi với thiên nhiên hơn, tìm lại cảm giác thân thuộc của những ngày còn nhỏ gắn bó với ruộng đồng.
Không chỉ phục vụ nhu cầu thực phẩm của gia đình, thành quả thu hoạch còn được chị mang tặng người thân, bạn bè. Những món quà tuy không lớn nhưng chứa đựng công sức và tình cảm của người trồng, vì thế luôn được mọi người trân trọng.
Đặc biệt, từ những hình ảnh chia sẻ về khu vườn, chị còn lan tỏa niềm yêu thích làm vườn đến nhiều người. Một số bạn bè, anh chị đã trực tiếp đến tham quan, tìm hiểu cách thiết kế, thi công để có thể áp dụng cho không gian sống của gia đình mình.
Với chị Thúy, giá trị lớn nhất của khu vườn không nằm ở số lượng rau quả thu hoạch được hay số tiền đầu tư ban đầu, mà chính là niềm vui khi tự tay tạo nên một khoảng xanh giữa không gian đô thị.
"Mình mong rằng mỗi gia đình đều có thể cố gắng tạo ra một khoảng không gian xanh riêng. Dù lớn hay nhỏ, chỉ cần có cây cối, có rau quả do chính tay mình chăm sóc thì đó cũng là một niềm vui rất đáng quý", chị bày tỏ.
