Loại thực phẩm được nhắc đến chính là khoai sọ, loại củ đang vào mùa, có giá rẻ và chứa nhiều dinh dưỡng tốt cho sức khỏe. Được biết, khoai sọ chứa nhiều dưỡng chất như glucid, cellulose và các vitamin như B1, B2, beta-carotene,… Đặc biệt, hàm lượng canxi có trong khoai sọ rất dồi dào, khi 100g khoai sọ chứa đến 64mg, cao hơn nhiều so với các loại thịt đắt đỏ như thịt bò (12mg - 23mg), thịt lợn (7mg - 9mg).
Với hàm lượng dinh dưỡng trên và được ăn đúng mùa vụ vào tháng 6, khoai sọ được ví tốt hơn cả nhân sâm. Thậm chí, trong sách y học cổ còn ghi chép rằng "ăn khoai sọ lâu dài có thể bồi bổ gan và thận". Bên cạnh khả năng bổ sung canxi đáng kể, y học cổ truyền Trung Quốc còn đánh giá cao tác dụng của khoai sọ trong việc "bổ sung tỳ vị, hỗ trợ tiêu hóa và bù đắp thiếu hụt", khiến nó đặc biệt phù hợp với những người chán ăn và tiêu hóa yếu.
Đối với những người có dạ dày nhạy cảm, khoai sọ đóng vai trò như một “người bảo vệ” thầm lặng, giúp bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa của họ. Hơn nữa, khoai sọ hỗ trợ tiêu hóa và bổ sung năng lượng cho cơ thể.
Khoai sọ có thể chế biến thành nhiều món ăn giàu dinh dưỡng, tốt cho sức khỏe. Ảnh minh họa.
Tiến sĩ, bác sĩ, lương y Nguyễn Hữu Trọng (Viện trưởng Viện Nghiên cứu y học cổ truyền sản phẩm hữu cơ Việt Nam) cho biết, ngoài tác dụng là lương thực, thực phẩm, khoai sọ có vị cay nhớt, tính bình, có tác dụng giải khát, trừ phiền nhiệt, thông kinh an thai, điều hòa nội tạng, tiêu viêm, tán ứ trệ, nhuyễn kiên tán kết, trừ phong chỉ thống, bổ khí bổ thận, trừ đờm, thông mũi họng. Khoai sọ còn được dùng để chứa các chứng bệnh nổi mề đay, ban chẩn ngứa, chấn thương bầm tím, sưng nề đau, u bướu vùng hầu họng, hư tổn yếu sức.
Khi sử dụng làm thực phẩm, khoai sọ được kết hợp với nhiều thực phẩm khác để tăng hàm lượng dinh dưỡng như kết hợp với thịt, xương, cá diếc để tăng canxi và chất béo, protein. Hay kết hợp với đỗ xanh, rau đay, rau ngót, rau rút để tăng hàm lượng chất xơ, vitamin và khoáng chất cũng như giúp giải nhiệt rất tốt trong mùa hè.
Dưới đây là một số bài thuốc đơn giản, thông dụng, dễ thực hiện từ khoai sọ:
- Chữa suy nhược cơ thể, mệt mỏi, kém ăn: Khoai sọ 100g, thịt lợn nạc 50g nấu canh ăn trong các bữa cơm. Tác dụng bổ âm, chống khô khát, ích khí, nuôi dưỡng dạ dày, chống mệt mỏi. Có thể dùng để bồi dưỡng cho những trường hợp cơ thể suy nhược, phiền khát sau khi bị bệnh.
Ngoài làm thực phẩm, khoai sọ còn là vị thuốc chữa bệnh. Ảnh minh họa.
- Chữa kiết lỵ lâu ngày không khỏi: Khoai sọ 50g, sắc nước uống mỗi ngày 2 lần. Nếu đi lỵ ra máu, khi uống hòa thêm đường đỏ; Không ra máu, chỉ có nhầy thì pha với đường trắng. Hoặc dùng thân khoai sọ 15g, củ cải 15g, tỏi 6g, sắc nước uống thay trà trong ngày.
- Gân cốt đau nhức, sưng tấy: Khoai sọ, gừng tươi, hai thứ liều lượng bằng nhau, tất cả đem rửa sạch, gọt bỏ vỏ, giã nát, đắp vào chỗ bị bệnh, mỗi ngày thay thuốc 2 lần. Dùng 3 - 5 ngày.
- Chữa chín mé: Khoai sọ giã nát, trộn thêm chút muối, đắp vào chỗ sưng đau, lấy gạc băng lại, ngày thay 2 lần. Hoặc dùng thân khoai sọ giã nát đắp vào chỗ bị bệnh. Dùng củ khoai sọ trộn muối giã đắp lên những chỗ sưng đau trên cơ thể, đối với các loại đinh nhọt khác cũng có tác dụng tốt.
Mặc dù khoai sọ tốt cho sức khỏe, nhưng khi ăn vẫn cần đặc biệt lưu ý khi sơ chế để không bị ngứa, nhất là người có làn da nhạy cảm. Sau khi gọt vỏ cần phải ngâm kỹ, nấu chín để giảm hàm lượng axit oxalat có trong khoai. Người mắc các bệnh dị ứng như nổi mề đay, chàm, hen suyễn hoặc viêm mũi dị ứng vì nó làm trầm trọng thêm triệu chứng bệnh. Bị gout không nên ăn khoai sọ, bởi trong khoai có chứa hàm lượng lớn axit oxalat dẫn đến làm trầm trọng thêm triệu chứng bệnh gout.
