Những ngày gần đây, câu chuyện nhiều người cao tuổi mất từ vài tỷ đến hàng chục tỷ đồng vì tham gia các "hợp đồng kỳ nghỉ" đã khiến dư luận không khỏi xót xa.
Điều khiến nhiều người băn khoăn không chỉ là số tiền quá lớn bị đánh mất, mà còn là câu hỏi: Vì sao những người đã trải qua gần cả cuộc đời, từng tích lũy tài sản bằng mồ hôi nước mắt và có không ít kinh nghiệm sống, lại dễ dàng đặt niềm tin vào những lời tư vấn tưởng chừng quá hoàn hảo?
Ảnh minh họa
Rất nhiều ý kiến xuất hiện trên mạng xã hội với những lời trách móc rằng tuổi xế chiều nhưng "quá tham", "quá cả tin" hay "quá nhẹ dạ". Nhưng nếu chỉ nhìn nhận vấn đề theo cách đó thì có lẽ chúng ta đã bỏ qua phần quan trọng nhất của câu chuyện.
Đằng sau những bản hợp đồng hàng trăm trang giấy, đằng sau những lời quảng cáo về các khu nghỉ dưỡng sang trọng, còn tồn tại một khoảng trống rất lớn trong đời sống của nhiều người cao tuổi. Và chính khoảng trống ấy mới là thứ mà những kẻ lừa đảo khai thác một cách tinh vi nhất.
Từng gào mắng mẹ "quá tin người" để bị lừa tiền tỷ hợp đồng kỳ nghỉ, giờ tôi mới thấm sự thật lỗi là tại mình.
Theo những lời giới thiệu đầy hấp dẫn, người tham gia chỉ cần bỏ ra một khoản tiền lớn là có thể sở hữu quyền nghỉ dưỡng trong nhiều năm tại các khu resort cao cấp. Không dừng lại ở đó, các đơn vị bán sản phẩm còn liên tục đưa ra những viễn cảnh vô cùng hấp dẫn như có thể chuyển nhượng, cho thuê, trao đổi kỳ nghỉ hoặc tạo ra giá trị gia tăng theo thời gian.
Nếu nhìn bằng con mắt của người trẻ, đây có thể chỉ là một lời mời đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng.
Nhưng với nhiều người lớn tuổi, ý nghĩa của nó hoàn toàn khác.
Họ không chỉ nhìn thấy một căn phòng nghỉ dưỡng. Họ nhìn thấy hình ảnh con cháu quây quần trong những chuyến du lịch gia đình mà trước đây chưa từng có điều kiện thực hiện. Họ nghĩ đến việc sau này con cháu sẽ được tận hưởng cuộc sống tốt đẹp hơn.
Đó là lý do không ít người sẵn sàng rút toàn bộ khoản tiết kiệm tích góp cả đời để tham gia.
Bi kịch chỉ xuất hiện khi những lời hứa không trở thành hiện thực.
Có người vay tiền, có người đi mượn người thân, có người vay vàng từ thời điểm giá còn thấp. Đến khi giá vàng tăng mạnh, khoản nợ cũng phình lên gấp nhiều lần, biến cuộc sống vốn bình yên của tuổi già thành chuỗi ngày đầy áp lực. Không ít gia đình rơi vào cảnh kiệt quệ tài chính, phải bán tài sản hoặc cầm cố nhà cửa để gánh hậu quả của một quyết định được đưa ra trong niềm tin tuyệt đối.
Nhưng điều đáng suy ngẫm hơn là: liệu những nạn nhân ấy thực sự chỉ bị đánh trúng vào lòng tham?
Có lẽ không.
Thực tế, những đối tượng lừa đảo rất hiểu tâm lý của người cao tuổi. Họ không chỉ bán một sản phẩm nghỉ dưỡng mà còn bán một cảm giác được coi trọng, được quan tâm và được lắng nghe.
Đó là thứ mà không ít người già đang thiếu.
Khi con cái trưởng thành, lập gia đình rồi bận rộn với công việc và cuộc sống riêng, cha mẹ cũng bước vào một giai đoạn rất khác của cuộc đời. Những cuộc trò chuyện mỗi ngày thưa dần. Những bữa cơm đông đủ trở nên hiếm hoi. Nhiều người dành phần lớn thời gian chỉ quanh quẩn trong căn nhà quen thuộc, đọc vài trang sách, xem ti vi hoặc trò chuyện với vài người hàng xóm khi có dịp.
Trong khi đó, những người tư vấn lại xuất hiện với sự nhiệt tình gần như hoàn hảo. Họ gọi điện hỏi han, mời tham dự sự kiện, chuẩn bị xe đưa đón, tiếp đón niềm nở, kiên nhẫn trò chuyện hàng giờ đồng hồ và luôn khiến khách hàng cảm thấy mình được trân trọng.
Không ít người lớn tuổi bắt đầu tin tưởng không phải vì những con số lợi nhuận, mà vì họ tin vào những con người trước mặt mình.
Thậm chí, có người còn cảm thấy những nhân viên ấy quan tâm mình hơn cả con cháu trong gia đình.
Đó là một sự thật khiến nhiều người phải chạnh lòng.
Nhiều người trẻ thường trách bố mẹ tại sao lại có thể giao cả gia tài cho người lạ? Nhưng có lẽ cũng nên tự hỏi ngược lại rằng mình đã dành bao nhiêu thời gian để thực sự lắng nghe bố mẹ trong suốt những năm qua.
Ảnh minh họa
Có những người cả ngày chỉ có thể làm bạn với vài trang sách, vài bài thơ hay chiếc ti vi cũ kỹ. Điều họ mong mỏi không phải những món quà đắt tiền mà đơn giản chỉ là có người ngồi xuống uống cùng chén trà, kể vài câu chuyện, hỏi han đôi ba điều rất bình thường.
Những kẻ lừa đảo nhìn thấy khoảng trống ấy rất rõ.
Chúng lấp đầy sự cô độc bằng những lời hỏi han giả tạo.
Chúng tạo ra cảm giác thân thiết bằng những cuộc gọi đều đặn.
Chúng xây dựng lòng tin bằng những sự quan tâm được tính toán kỹ lưỡng.
Điều đáng buồn là đôi khi những điều giả tạo ấy lại xuất hiện nhiều hơn sự hiện diện thật lòng của chính người thân.
Cũng vì thế mà việc cho rằng tất cả nạn nhân đều bị lòng tham chi phối là một nhận định khá phiến diện.
Nhiều bậc cha mẹ ở tuổi xế chiều vẫn muốn kiếm thêm tiền không phải để hưởng thụ cho bản thân.
Họ muốn có thêm chút tài sản để phòng khi đau ốm mà không phải phiền con cháu.
Họ muốn có điều kiện hỗ trợ con cái nếu gặp khó khăn.
Họ muốn dành tiền cho các cháu học hành.
Có người chỉ mong cuối đời làm thêm được vài việc thiện, giúp đỡ người khác hoặc đóng góp cho cộng đồng.
Khát vọng ấy không hề xấu.
Điều đáng tiếc là nó lại bị lợi dụng bởi những lời hứa hẹn về lợi ích quá đẹp để trở thành sự thật.
Ảnh minh họa
Một chi tiết khác cũng rất đáng suy ngẫm là nhiều người cao tuổi thường không muốn chia sẻ chuyện tiền bạc với con cái. Không phải vì không tin yêu con, mà vì họ sợ làm phiền, sợ con lo lắng hoặc đơn giản muốn tự mình giải quyết mọi việc.
Có người còn nghĩ rằng nếu thành công rồi mới nói thì sẽ tạo bất ngờ cho gia đình.
Chính tâm lý muốn tự chủ, muốn chứng minh mình vẫn còn hữu ích và vẫn có thể tạo ra giá trị khiến họ dễ đưa ra quyết định mà không tham khảo ý kiến của người thân.
Đến khi phát hiện sai lầm thì mọi chuyện đã quá muộn.
Là những cuộc điện thoại hỏi han thường xuyên.
Là những bữa cơm có đủ con cháu.
Là những chuyến đi không cần quá sang trọng nhưng có tiếng cười của cả nhà.
Là việc được lắng nghe khi muốn tâm sự.
Là cảm giác mình vẫn được cần đến và được yêu thương.
Những kẻ lừa đảo có thể dựng lên những buổi hội thảo hào nhoáng, những lời hứa hấp dẫn hay những màn chăm sóc đầy tính toán, nhưng thứ chúng thực sự đang bán chính là một ảo giác về sự quan tâm.
Vì vậy, để bảo vệ cha mẹ trước những chiếc bẫy ngày càng tinh vi, chỉ nhắc họ "đừng tin người lạ" có lẽ là chưa đủ.
Điều cần thiết hơn là đừng để sự cô đơn có cơ hội len lỏi quá lâu trong cuộc sống của họ.
Một cuộc gọi nhiều hơn mỗi tuần.
Một bữa cơm đông đủ nhiều hơn mỗi tháng.
Một chuyến về thăm nhà thường xuyên hơn.
Hay đơn giản chỉ là vài phút ngồi nghe bố mẹ kể lại những câu chuyện đã được kể rất nhiều lần.
Có thể chúng ta nghĩ đó chỉ là những điều nhỏ bé, nhưng với nhiều người già, đó mới là thứ quý giá nhất.
Khi khoảng trống trong lòng đã được lấp đầy bằng sự hiện diện thật sự của gia đình, những lời quan tâm giả tạo, những viễn cảnh hào nhoáng hay những chiếc bẫy được giăng sẵn từ bên ngoài cũng sẽ khó tìm được cơ hội để bước vào.
