Người lớn tuổi ở thường tin rằng nếu con cái thành đạt, kiếm được nhiều tiền thì cha mẹ cũng có thể tận hưởng cuộc sống hưu trí thoải mái.
Nhưng trên thực tế, nhiều gia đình lại có hoàn cảnh hoàn toàn trái ngược.
Ở những gia đình có con cái ít có cơ hội lập nghiệp xa quê, ở lại địa phương làm việc, các viện dưỡng lão thường có nhiều người ra vào. Ngược lại, tại những gia đình có con tốt nghiệp trường đại học danh tiếng, ổn định cuộc sống ở thành phố khác, cha mẹ thường ở lại trong những ngôi nhà rộng rãi, sống lặng lẽ và có khi cả năm hiếm gặp con cái.
Sự tương phản này xuất hiện trong nhiều báo cáo khảo sát cộng đồng và đáng để suy ngẫm.
Trước đó, một cuộc khảo sát tình hình chăm sóc người cao tuổi tại nhà, với tổng cộng 216 hộ gia đình có người trên 60 tuổi ở ba thành phố lớn.
Kết quả cho thấy, trong nhóm người cao tuổi có con sống xa nhà và thu nhập cao hơn, chỉ 17,2% được gặp con mỗi tuần. Trong khi đó, ở những gia đình có con làm việc tại địa phương, thu nhập trung bình và công việc không quá danh giá, tỷ lệ cha mẹ gặp con hằng tuần lên tới 68,5%.
Ảnh minh họa
Một nhân viên xã hội tham gia khảo sát nhận xét: Khoảng cách địa lý là rào cản lớn thực sự chia cắt tình cảm gia đình, lòng hiếu thảo không dễ dàng vượt qua được trở ngại này.
Con thành đạt nhưng cha mẹ vẫn cô đơn
Có hai gia đình với hoàn cảnh rất khác biệt.
Dì Trương ở tầng dưới năm nay 67 tuổi. Dì từng rất hãnh diện vì con trai dì tốt nghiệp đại học, ở lại làm việc tại một thành phố lớn, có mức lương khá cao gần 2,2 tỷ đồng/năm. Cậu thường xuyên gửi tiền sinh hoạt, còn chủ động chi trả tiền sửa nhà và các khoản viện phí cho mẹ.
Thế nhưng, con trai dì mỗi năm chỉ về nhà nhiều nhất hai lần. Có năm, cậu còn không thể về quê ăn Tết vì phải làm thêm giờ để hoàn thành dự án.
Dì Trương thường phải tự đi chợ, tự đến bệnh viện khám bệnh. Khi trò chuyện với nhân viên cộng đồng, bà thẳng thắn thừa nhận mình không thiếu tiền, chỉ là căn nhà quá yên tĩnh. Có khi ngồi trên ghế sofa rất lâu, bà chẳng nghe thấy bất kỳ tiếng động nào. "Tôi có phần hối hận khi đã để con thành công như hiện tại, tuổi già của mình quá tẻ nhạt khi sắp quên mặt con" - bà nói.
Con cái thu nhập không cao nhưng luôn ở bên cha mẹ
Hoàn cảnh của ông Lý ở nhà bên cạnh lại hoàn toàn khác. Cả hai người con đều không đỗ vào trường đại học tốt nên ở lại thị trấn quê nhà làm việc. Thu nhập của họ không cao, cuộc sống gia đình riêng cũng khá chật vật.
Ảnh minh họa
Họ không đủ khả năng mua nhà lớn hay chu cấp nhiều tiền cho cha mẹ, nhưng vì sống gần nên thường xuyên ghé thăm sau giờ làm.
Gia đình thường ăn tối cùng nhau. Cuối tuần, các con đưa cháu về chơi, khiến sân nhà lúc nào cũng rộn rã tiếng trẻ nhỏ. Khi cha mẹ cần thay bóng đèn, đi bệnh viện hay đưa đón cháu, các con đều sẵn lòng giúp đỡ.
Ông Lý đôi khi vẫn than thở rằng giá như các con kiếm được nhiều tiền hơn. Nhưng rồi ông lại nói mình cảm thấy yên tâm vì luôn có người ở bên khi cần.
Khoảng cách địa lý không đồng nghĩa với con cái thiếu hiếu thảo
Nhiều người cho rằng sự khác biệt trên xuất phát từ lòng hiếu thảo, nhưng thực tế không đơn giản như vậy.
Những người con sống xa nhà ở thành phố lớn không hẳn không muốn trở về. Tuy nhiên, nhịp sống bận rộn, áp lực công việc, chi phí đi lại, khoản vay mua nhà và trách nhiệm chăm sóc con cái khiến họ khó có nhiều thời gian dành cho cha mẹ.
Nhiều người vẫn gọi điện video mỗi ngày, gửi tiền đều đặn và sẵn sàng gác lại mọi việc để trở về khi cha mẹ ốm nặng. Tình cảm và lòng hiếu thảo của họ không thay đổi, chỉ là thời gian có thể dành để ở bên gia đình bị hạn chế bởi hoàn cảnh thực tế.
Trong khi đó, những người con có thu nhập và cơ hội phát triển ở mức trung bình thường ở lại quê nhà không hẳn vì chủ động muốn sống gần cha mẹ, mà có thể do ít cơ hội làm việc ở nơi khác. Họ có quãng đường đi làm ngắn, thời gian linh hoạt hơn và không phải chịu áp lực di chuyển giữa các thành phố hay thuê nhà xa quê.
Việc có thể thường xuyên chăm sóc cha mẹ vì thế phần nào là lợi thế do vị trí địa lý mang lại, chứ không hoàn toàn phụ thuộc vào phẩm chất hay lòng hiếu thảo của mỗi người.
Ảnh minh họa
Mỗi gia đình đều có những thuận lợi và khó khăn riêng
Khi bàn về vấn đề này, nhiều người thường nghiêng về hai quan điểm trái ngược. Một bên cho rằng nuôi dạy con cái là phải có người ở bên chăm sóc cha mẹ khi về già, dù giàu có đến đâu mà không thể gần gũi thì cũng không trọn vẹn. Bên còn lại cho rằng con cái cần tự lập để thành công, người già không nên trở thành gánh nặng cho thế hệ trẻ.
Tôi nghĩ cả hai cách nhìn đều chưa đầy đủ, bởi mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau.
Sống gần nhau trong không gian chật hẹp đôi khi cũng dễ phát sinh mâu thuẫn. Hai thế hệ có thói quen sinh hoạt và cách chi tiêu khác biệt, việc thường xuyên gặp gỡ có thể dẫn đến tranh cãi. Với những gia đình trẻ có thu nhập hạn chế và áp lực tài chính lớn, họ đôi khi còn phải nhờ ông bà hỗ trợ chăm sóc con nhỏ.
Ngược lại, những người cao tuổi có con lập nghiệp ở nơi khác tuy có thể cô đơn trong cuộc sống hằng ngày nhưng cũng có những lợi thế riêng. Họ thường có điều kiện tài chính tốt hơn, không phải quá lo lắng về chi phí sinh hoạt hay y tế khi nghỉ hưu. Họ cũng có không gian riêng tư và không cần can thiệp vào những việc nhỏ nhặt trong cuộc sống của con cái.
Nhiều người còn tham gia các lớp học dành cho người cao tuổi, đi du lịch cùng bạn bè và tự sắp xếp cuộc sống theo sở thích. Tuy nhiên, khi sức khỏe suy giảm hoặc bất ngờ mắc bệnh cấp tính, việc không có người thân ở bên cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Dù có thể thuê người chăm sóc, sự hỗ trợ ấy vẫn khó thay thế cảm giác an tâm khi có người thân bên cạnh.
Tuổi già hạnh phúc cần sự chuẩn bị của cả gia đình
Khi nói đến việc chăm sóc cha mẹ lúc về già, tiêu chí đánh giá không nên chỉ là con cái kiếm được bao nhiêu tiền hay có thể về thăm cha mẹ mỗi ngày hay không.
Điều quan trọng hơn là các thành viên trong gia đình cần chủ động trao đổi và lên kế hoạch từ sớm. Người có điều kiện tài chính có thể hỗ trợ tiền bạc, người có thời gian và sức khỏe có thể góp công sức. Cách chăm sóc cũng cần linh hoạt theo hoàn cảnh của từng gia đình.
Không có một khuôn mẫu duy nhất cho tuổi già hạnh phúc. Điều cần thiết là mỗi gia đình tìm được cách sống và hỗ trợ lẫn nhau phù hợp, để cha mẹ vừa được chăm sóc, vừa có cuộc sống riêng, còn con cái cũng có thể yên tâm xây dựng gia đình và sự nghiệp.
