Vì sao ký túc xá thường dùng giường tầng?
Nếu từng sống trong ký túc xá sinh viên, khu lưu trú công nhân hay các mô hình nhà ở tập thể, nhiều người hẳn đã quen với hình ảnh những chiếc giường được xếp chồng lên nhau.
Thoạt nhìn, giường tầng có vẻ chỉ là một lựa chọn nội thất đơn giản. Nhưng phía sau thiết kế này là bài toán khá rõ ràng: làm sao bố trí được nhiều người trong một diện tích có hạn mà vẫn giữ chỗ cho lối đi, bàn học, tủ đồ và các khu vực sinh hoạt khác?
Tận dụng không gian theo chiều cao
Lý do dễ thấy nhất khiến giường tầng được sử dụng rộng rãi là khả năng tận dụng phần không gian phía trên mà giường đơn thường bỏ trống. Với một căn phòng cần bố trí 4 người, nếu sử dụng 4 giường đơn, mỗi chiếc sẽ chiếm một phần diện tích sàn. Ngược lại, 2 bộ giường tầng vẫn tạo ra 4 chỗ ngủ nhưng chỉ sử dụng diện tích sàn tương đương 2 chiếc giường.
Phần diện tích còn lại có thể dành cho bàn học, tủ quần áo, hành lý hoặc lối đi. Điều này càng có ý nghĩa trong những khu lưu trú có số lượng người lớn. Khi một căn phòng tiết kiệm được vài mét vuông, hàng chục hoặc hàng trăm phòng cộng lại có thể tạo ra một khoảng diện tích đáng kể.
Tại Trung Quốc, mô hình nhà ở tập thể dành cho công nhân từng ghi nhận những căn hộ khoảng 130 m² được bố trí chỗ ngủ cho gần 30 người bằng giường tầng. Một số phòng chỉ khoảng vài chục mét vuông cũng được thiết kế nhiều giường tầng để tăng số người có thể lưu trú.
Tiết kiệm diện tích cũng đồng nghĩa giảm chi phí
Đằng sau bài toán diện tích là một bài toán khác: chi phí. Với ký túc xá sinh viên hoặc khu lưu trú công nhân, việc tăng số người đồng nghĩa với nhu cầu về diện tích lớn hơn. Nếu chỉ sử dụng giường đơn, để có thêm chỗ ngủ, đơn vị quản lý có thể phải xây thêm phòng hoặc thuê thêm mặt bằng.
Giường tầng cho phép giải quyết một phần vấn đề này bằng cách sử dụng không gian theo chiều dọc. Nói đơn giản, cùng một diện tích sàn nhưng nếu được khai thác cả chiều cao, căn phòng có thể phục vụ nhiều người hơn. Đây là lý do thiết kế này đặc biệt phù hợp với những mô hình nhà ở tập thể cần tối ưu chi phí.
Khi được áp dụng cho hàng chục, thậm chí hàng trăm phòng, việc tận dụng từng khoảng diện tích nhỏ có thể tạo ra khác biệt đáng kể về tổng chi phí xây dựng và vận hành.
Phù hợp với đặc điểm của nhà ở tập thể
Ký túc xá vốn khác với nhà ở cá nhân. Mục tiêu đầu tiên của loại hình này thường là cung cấp chỗ ở cho nhiều người trong một không gian có giới hạn.
Vì vậy, thiết kế nội thất cũng phải đáp ứng đồng thời nhiều nhu cầu: chỗ ngủ, chỗ học tập hoặc làm việc, nơi cất đồ và không gian di chuyển.
Giường tầng giải quyết được một phần bài toán đó mà không cần thay đổi quá nhiều cấu trúc căn phòng.
Đặc biệt, với sinh viên hoặc công nhân trẻ, những người thường ưu tiên chi phí thuê ở hợp lý và vị trí thuận tiện hơn diện tích riêng tư lớn, mô hình này có thể đáp ứng nhu cầu cơ bản với mức sử dụng không gian cao.
Nhưng giường tầng cũng có mặt trái
Tiết kiệm diện tích không đồng nghĩa với việc giường tầng luôn mang lại trải nghiệm sống thoải mái. Khi quá nhiều người cùng ở trong một phòng, không gian riêng tư giảm xuống, tiếng ồn dễ ảnh hưởng lẫn nhau và diện tích dành cho việc cất giữ đồ đạc cũng hạn chế.
Đặc biệt, tầng trên có thể gây bất tiện cho người sử dụng khi phải leo xuống, lên nhiều lần trong ngày. Việc vệ sinh, thay ga giường hoặc lấy đồ cũng không thuận tiện bằng giường đơn. Do đó, giường tầng phù hợp nhất khi mục tiêu hàng đầu là tối ưu số chỗ ở trong một diện tích nhất định, chứ không phải tối đa hóa sự riêng tư và thoải mái cho từng cá nhân.
Từ giường tầng đến mô hình "giường trên, bàn dưới"
Khi điều kiện nhà ở được cải thiện, thiết kế ký túc xá cũng bắt đầu thay đổi. Thay vì xếp hai người ngủ trên - dưới, một số mô hình chuyển sang kiểu giường ở phía trên, bàn học và không gian cá nhân ở phía dưới.
Hai thiết kế này đều tận dụng chiều cao của căn phòng, nhưng mục đích khác nhau. Với giường tầng truyền thống, phần không gian theo chiều dọc được dùng để tăng số chỗ ngủ. Trong khi đó, kiểu giường trên - bàn dưới dành phần không gian bên dưới cho học tập, làm việc, cất đồ và sinh hoạt cá nhân.
Sự thay đổi này phản ánh một chuyển biến trong quan niệm về nhà ở tập thể. Nếu trước đây câu hỏi chủ yếu là "Làm sao để nhiều người có chỗ ngủ?", thì hiện nay người ta quan tâm thêm "Mỗi người có đủ không gian để sống và sinh hoạt hay không?"
Nhìn chung, việc giường tầng xuất hiện phổ biến trong ký túc xá không đơn thuần vì đây là kiểu giường "dành cho sinh viên" hay "dành cho công nhân". Đó là kết quả của một bài toán rất thực tế: nhiều người cần chỗ ở, trong khi diện tích và chi phí đều có giới hạn.
Khi tiêu chuẩn sống thay đổi, thiết kế ký túc xá cũng thay đổi theo. Chiếc giường không còn chỉ được tính toán để "xếp được bao nhiêu người", mà ngày càng phải cân bằng giữa số lượng chỗ ở, không gian cá nhân và chất lượng sống.
