Từ ngày vợ sinh, cuộc sống của hai vợ chồng thay đổi rất nhiều. Em đề nghị về nhà ngoại ở một thời gian để có mẹ đẻ hỗ trợ chăm sóc hai mẹ con. Nghĩ vợ có người thân bên cạnh, tôi cũng yên tâm, chỉ tập trung đi làm kiếm tiền, lo cho gia đình.
Những ngày đầu, tan làm là tôi lại chạy sang nhà ngoại. Có hôm tôi ở lại ăn cơm, có hôm phụ vợ thay tã, bế con để em tranh thủ nghỉ ngơi.
Nhìn hai mẹ con được ông bà ngoại chăm sóc chu đáo, tôi nghĩ mọi chuyện đang ổn. Nhưng khoảng một tháng gần đây, công việc bận rộn hơn, tôi thường xuyên phải tăng ca, những lần sang thăm cũng thưa dần.
Tôi vẫn gọi điện hỏi han vợ mỗi ngày. Lần nào em cũng nói hai mẹ con vẫn khỏe, mọi chuyện bình thường. Tôi hỏi có cần mua thêm gì không, em chỉ bảo không thiếu thứ gì. Thấy vợ ở nhà ngoại có mẹ đỡ đần, tôi càng nghĩ em đã quen với cuộc sống mới sau sinh nên không nghi ngờ gì.
Cho đến một tối, tôi tan làm rất muộn. Ban đầu, tôi định về nhà nghỉ ngơi vì hôm sau còn phải đi làm sớm. Nhưng trên đường về, tự nhiên tôi nhớ vợ và con quá nên quyết định ghé qua nhà ngoại một lát, không báo trước.
Ảnh minh hoạ.
Đã khuya, cả nhà gần như chìm vào im lặng. Tôi nhẹ nhàng bước vào phòng vợ. Cảnh tượng trước mắt khiến tôi chết lặng. Em nằm co ro trên giường, đầu tóc rối bù, gương mặt hốc hác, đôi mắt trũng sâu. Em đang liên tục cào cấu vùng bụng, nơi có những vết rạn da sau sinh.
Tôi vội chạy đến giữ lấy hai tay vợ. Em giật mình, nhưng dường như chẳng nhận ra tôi ngay. Miệng em lẩm bẩm trong tiếng nấc: “Bụng tôi làm sao thế này? Người ngợm vừa béo vừa xấu xí, da dẻ thì đầy vết rạn... Chắc chẳng còn ai muốn nhìn tôi nữa”.
Tôi hoảng hốt ôm lấy em, cố giữ hai bàn tay đang run lên: “Em đừng làm đau mình nữa. Với anh, em vẫn là người phụ nữ đẹp nhất. Anh xin lỗi vì đã để em phải chịu đựng mọi thứ một mình. Từ giờ, anh sẽ ở bên và cùng em vượt qua chuyện này”.
Lúc ấy, vợ mới òa khóc. Em thú nhận thời gian qua thường xuyên mất ngủ, dễ tủi thân, có những lúc chỉ muốn khóc mà không hiểu vì sao. Em cảm thấy cơ thể mình thay đổi quá nhiều, không còn nhận ra bản thân trước đây. Việc chăm con cũng khiến em áp lực. Có những đêm con quấy khóc, em loay hoay một mình, vừa mệt vừa sợ mình không đủ tốt để làm mẹ.
Em nói từng mong tôi sang thăm nhiều hơn, chỉ cần được ôm một chút, được hỏi han và chia sẻ vài câu cũng thấy nhẹ lòng. Nhưng thấy tôi bận rộn, em lại không muốn than thở vì sợ làm chồng thêm mệt mỏi. Tôi nghe mà nghẹn lòng.
Ảnh minh hoạ.
Tôi không dám tự kết luận vợ bị trầm cảm sau sinh, nhưng hành động tự làm đau bản thân khiến tôi hiểu tình trạng của em không thể xem nhẹ. Tôi đã gọi mẹ vợ vào hỗ trợ, thống nhất không để em ở một mình và đưa em đi gặp bác sĩ để được đánh giá, hỗ trợ kịp thời.
Trước đây, tôi từng nghĩ những cảm xúc buồn bã, tủi thân sau sinh chỉ là chuyện nhất thời, rồi khi cơ thể hồi phục, con lớn hơn, mọi thứ sẽ dần ổn. Nhưng chứng kiến vợ trong tình trạng ấy, tôi mới nhận ra mình đã chủ quan đến mức nào. Tôi không ngờ những khó khăn về tinh thần sau sinh có thể trở nên nghiêm trọng, thậm chí khiến người mẹ làm đau chính mình.
Giờ tôi chỉ mong hiểu rõ hơn về trầm cảm sau sinh, mức độ nguy hiểm của tình trạng này và cách đồng hành với vợ trong giai đoạn nhạy cảm. Tôi nên làm gì để em cảm thấy được yêu thương, được chia sẻ, thay vì phải cố tỏ ra mạnh mẽ? Ngoài việc đưa vợ đi thăm khám, tôi cần thay đổi cách chăm sóc con, san sẻ việc nhà và quan tâm đến cảm xúc của em ra sao? Tôi không muốn thêm một lần nào nữa, vợ nói mình ổn mà tôi lại vô tư tin rằng mọi chuyện đều ổn thật.
* Tâm sự từ độc giả: hoanganh...
Trầm cảm sau sinh không đơn thuần là cảm giác buồn bã, tủi thân hay mệt mỏi thoáng qua sau khi sinh con. Đây là vấn đề sức khỏe tâm thần có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến người mẹ, em bé và gia đình nếu không được nhận biết, hỗ trợ và điều trị kịp thời.
Sau sinh, người phụ nữ trải qua nhiều thay đổi về nội tiết, thể chất, giấc ngủ và tâm lý. Áp lực chăm sóc trẻ sơ sinh, thiếu sự hỗ trợ, những khó khăn trong quan hệ gia đình hoặc cảm giác tự ti về ngoại hình cũng có thể khiến họ dễ tổn thương hơn.
Một số dấu hiệu cần chú ý gồm:
- Buồn bã, lo âu, dễ khóc hoặc cáu gắt kéo dài.
- Mất ngủ, kể cả khi em bé đã ngủ hoặc có người hỗ trợ chăm sóc.
- Thường xuyên mệt mỏi, mất hứng thú với những điều từng yêu thích.
- Cảm thấy bản thân vô dụng, tội lỗi, không đủ khả năng làm mẹ.
- Khó gắn kết với con, không muốn tiếp xúc với mọi người.
- Có suy nghĩ làm hại bản thân hoặc em bé.
Khác với tình trạng buồn thoáng qua sau sinh thường cải thiện trong khoảng hai tuần, trầm cảm sau sinh có thể kéo dài và ngày càng nặng hơn. Đặc biệt, hành vi tự làm đau bản thân, ý nghĩ tự sát hoặc gây hại cho em bé là dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp. Gia đình không nên chờ đợi người mẹ tự vượt qua hay cho rằng đó chỉ là biểu hiện nhạy cảm sau sinh.
Người mẹ cần được thăm khám và hỗ trợ đúng cách
Khi nhận thấy người mẹ có biểu hiện bất thường về cảm xúc, giấc ngủ, hành vi hoặc khả năng chăm sóc bản thân, gia đình nên:
- Khuyến khích người mẹ đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa đánh giá, chẩn đoán và tư vấn điều trị.
- Tuân thủ hướng dẫn điều trị. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định liệu pháp tâm lý, thuốc hoặc kết hợp các phương pháp.
Nếu người mẹ có hành vi tự làm đau bản thân, nói muốn chết hoặc có nguy cơ gây hại cho em bé, cần đưa đi cấp cứu ngay. Trong lúc chờ hỗ trợ, không để người mẹ ở một mình, đồng thời nhờ người thân đáng tin cậy chăm sóc em bé và hạn chế những vật dụng có thể gây thương tích.
Người chồng cần đồng hành bằng hành động cụ thể
Thay vì chỉ hỏi “Em có ổn không?”, người chồng nên chủ động quan sát, lắng nghe và chia sẻ trách nhiệm:
- Cùng vợ chăm con, thay tã, cho con ăn, thức đêm để vợ có thời gian nghỉ ngơi.
- San sẻ việc nhà, chuẩn bị bữa ăn và đưa vợ đi thăm khám khi cần.
- Dành thời gian trò chuyện, lắng nghe cảm xúc của vợ mà không phán xét hay xem nhẹ nỗi buồn của cô ấy.
- Tránh trách móc, so sánh hoặc gây áp lực buộc vợ phải nhanh chóng lấy lại vóc dáng, trở lại công việc hay trở thành một người mẹ hoàn hảo.
Gia đình không nên xem nhẹ những thay đổi sau sinh
Người thân cần hiểu rằng trầm cảm sau sinh không phải biểu hiện của sự yếu đuối hay thiếu tình yêu thương dành cho con. Người mẹ không thể chỉ được khuyên “nghĩ tích cực lên” hoặc cố gắng chịu đựng để tự khỏi. Sự quan tâm, hỗ trợ của gia đình rất quan trọng nhưng không thể thay thế việc thăm khám chuyên môn.
Trầm cảm sau sinh có thể điều trị và người mẹ có cơ hội hồi phục khi được can thiệp phù hợp. Nhận biết sớm, không bỏ qua những dấu hiệu bất thường và kiên nhẫn đồng hành là cách thiết thực để bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và bé.
