Các nhà khoa học cảnh báo World Cup 2026, diễn ra tại Mỹ, Canada và Mexico, có nguy cơ trở thành kỳ World Cup nóng nhất trong lịch sử. Trước thực tế đó, FIFA quyết định tất cả các trận đấu đều phải có hai quãng nghỉ tiếp nước kéo dài 3 phút, được bố trí ở giữa mỗi hiệp đấu, bất kể thời tiết hay đặc điểm sân vận động.
Theo FIFA, quy định mới được xây dựng dựa trên kinh nghiệm từ các giải đấu gần đây, trong đó có FIFA Club World Cup tổ chức tại Mỹ, nơi nhiều trận đấu diễn ra dưới nền nhiệt vượt 35 độ C. Mục tiêu là bảo đảm sự công bằng giữa các đội bóng đồng thời giảm thiểu nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe do thời tiết nóng bức.
Mặc dù vậy, quyết định này chưa nhận được sự đồng thuận tuyệt đối. Một số huấn luyện viên lo ngại việc dừng trận đấu nhiều lần có thể phá vỡ nhịp độ thi đấu và tạo điều kiện cho các đội điều chỉnh chiến thuật ngay trong lúc bóng lăn. Trong khi đó, giới khoa học lại đặt câu hỏi liệu khoảng nghỉ 3 phút có đủ để cơ thể cầu thủ hạ nhiệt và phục hồi hay không.
Ông Joshua L. DeVincenzo - chuyên gia thuộc Trung tâm Quốc gia về Phòng ngừa Thảm họa của Đại học Columbia (Mỹ) - cho rằng các quãng nghỉ chủ yếu nhằm hạn chế nguy cơ xảy ra các sự cố y tế nghiêm trọng trên sân. Theo các chuyên gia y học thể thao, ngay cả những vận động viên được rèn luyện tốt nhất cũng có thể đối mặt với nguy cơ sốc nhiệt khi thi đấu trong môi trường nhiệt độ và độ ẩm cao. Khi đó, hệ tim mạch, thần kinh và cơ bắp phải hoạt động dưới áp lực rất lớn.
Các dấu hiệu thường gặp gồm chuột rút, mất nước, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, suy giảm thể lực và giảm khả năng phán đoán. Nghiêm trọng hơn, nếu nhiệt độ cơ thể vượt ngưỡng 40,5 độ C, cầu thủ có thể mất phương hướng, bất tỉnh hoặc rơi vào tình trạng sốc nhiệt – một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong thể thao.
Bà Yuri Hosokawa - Giáo sư Khoa Khoa học Thể thao của Đại học Waseda (Nhật Bản) - cho rằng các quãng nghỉ nên được kéo dài lên ít nhất 5-6 phút để mang lại hiệu quả rõ rệt hơn trong việc làm mát cơ thể và bù nước. Theo các nghiên cứu, mỗi cầu thủ có thể mất từ 1-2 lít mồ hôi mỗi giờ khi thi đấu cường độ cao. Chỉ cần lượng nước mất đi tương đương khoảng 2% trọng lượng cơ thể cũng đủ khiến hiệu suất vận động suy giảm đáng kể.
Ông Ryan Calsbeek - Giáo sư sinh học tại Đại học Dartmouth (Mỹ) - nhận định cơ thể con người chỉ hoạt động tối ưu trong một khoảng nhiệt độ nhất định. Khi vượt ngưỡng đó, hiệu suất không chỉ giảm mà còn tụt dốc nhanh chóng. Theo ông, nhiệt độ quá cao có thể làm suy giảm khả năng tư duy và đưa ra quyết định của cầu thủ, trong khi ở bóng đá đỉnh cao, chỉ một khoảnh khắc mất tập trung cũng có thể thay đổi cục diện trận đấu.
Nhiều chuyên gia cho rằng hiệu quả của các quãng nghỉ phụ thuộc lớn vào những biện pháp hỗ trợ đi kèm như sử dụng khăn lạnh hoặc thiết bị làm mát cho vùng đầu, cổ, lưng và cánh tay. Tuy nhiên, thời gian nghỉ càng dài thì khả năng hồi phục càng cao. Ông Douglas Casa - Giám đốc Viện Korey Stringer thuộc Đại học Connecticut - cho rằng chỉ cần kéo dài thêm vài phút nghỉ giữa trận cũng có thể tạo ra khác biệt đáng kể trong việc hạ nhiệt cơ thể và giảm nguy cơ sốc nhiệt.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng cực đoan xuất hiện với tần suất ngày càng dày đặc, nhiều chuyên gia nhận định các môn thể thao chuyên nghiệp sẽ phải thích nghi bằng những thay đổi sâu rộng về lịch thi đấu, địa điểm tổ chức cũng như các quy định bảo vệ vận động viên trong tương lai./.
