Thứ hai, nhiều người mong con sở hữu trí thông minh vượt trội để việc học tập, công việc sau này thuận lợi hơn và có nhiều cơ hội đạt được cuộc sống tốt đẹp.
Vậy điều gì quyết định trí thông minh của một đứa trẻ? Và liệu cha mẹ có thể tác động đến điều đó hay không?
Câu chuyện người mẹ sinh 7 con trong 13 năm
Trên mạng xã hội, có một bà mẹ thu hút sự chú ý khi thường xuyên chia sẻ hình ảnh con cái. Điều khiến nhiều người bất ngờ là cô không chỉ có 1 hay 2 con, mà là… 7 đứa trẻ.
Người mẹ mặc áo khoác màu trắng, tóc ngắn ngang vai và những đứa con của cô.
Theo chia sẻ, người mẹ bắt đầu sinh con từ năm 21 tuổi và kéo dài đến năm 34 tuổi, tổng cộng sinh 7 người con trong vòng 13 năm.
Nhiều người đặt câu hỏi: phải chăng gia đình có điều kiện khó khăn, không hiểu về những biện pháp phòng ngừa nên sinh nhiều con? Tuy nhiên, hình ảnh ngôi nhà với cửa sổ kính lớn từ sàn đến trần, được trang trí đẹp mắt, thậm chí khá sang trọng cho thấy điều ngược lại.
Cũng có ý kiến cho rằng gia đình muốn “có con trai nối dõi”. Nhưng thực tế, đứa con đầu là con gái, còn các con tiếp theo có cả trai lẫn gái, đủ đầy theo quan niệm thông thường.
Lý do thực sự lại đến từ người cha. Theo người mẹ, chồng cô có chỉ số IQ lên tới 140. Vì không muốn “lãng phí nguồn gen tốt của chồng”, cô quyết định sinh nhiều con với hy vọng các con có thể thừa hưởng trí thông minh đó.
Bức hình hiếm hoi người phụ nữ khoe mặt chồng trên mạng xã hội.
Theo phân loại trong tâm lý học về chỉ số IQ:
Dưới 90: có dấu hiệu chậm phát triển trí tuệ
90-109: mức trung bình
110-119: thông minh
120-139: rất thông minh
Từ 140 trở lên: được xem là thiên tài
Những nhân vật nổi tiếng như Albert Einstein (IQ khoảng 165) hay Stephen Hawking (khoảng 160) đều thuộc nhóm này. Vì vậy, nếu người cha thực sự có IQ 140, đó là một lợi thế lớn về mặt di truyền.
Tuy nhiên, liệu trí thông minh của trẻ có hoàn toàn phụ thuộc vào gen?
Điều gì quyết định chỉ số IQ của trẻ?
Theo nhiều nghiên cứu, khoảng 50%-60% trí thông minh của trẻ được quyết định bởi yếu tố di truyền.
Điều này lý giải vì sao con cái của những người thông minh thường có nền tảng trí tuệ tốt. Tuy nhiên, không phải ai cũng đạt được thành tựu vượt trội như cha mẹ mình. Ngay cả con của Einstein cũng không vượt qua được ông.
Nguyên nhân nằm ở yếu tố thứ hai: môi trường.
Di truyền chỉ là một phần, môi trường sống và giáo dục mới là yếu tố quyết định phần còn lại. Hai yếu tố này kết hợp với nhau để định hình trí thông minh của một đứa trẻ.
Ảnh minh họa
Các nghiên cứu khoa học cho thấy, sau khoảng 10 tuổi, não bộ sẽ bắt đầu “tinh giản”, loại bỏ những kết nối thần kinh không được sử dụng thường xuyên. Điều đó có nghĩa là nếu trẻ không được kích thích, rèn luyện đúng cách trong giai đoạn quan trọng, nhiều tiềm năng sẽ dần bị mai một.
Vì vậy, ngay cả khi có nền tảng di truyền tốt, việc nuôi dạy và giáo dục vẫn đóng vai trò then chốt.
Trí thông minh của trẻ được thể hiện như thế nào?
Trong tâm lý học, trí thông minh thường được thể hiện qua ba năng lực chính:
1. Khả năng suy luận
Đây là năng lực phân tích, kết nối và hiểu vấn đề. Ví dụ trong một bộ phim Trung Quốc có tên “Thám tử phố Tàu 3”, nhân vật Tần Phong có thể tái dựng hiện trường chỉ từ những chi tiết nhỏ, thể hiện khả năng suy luận vượt trội.
Những đứa trẻ có năng lực này thường nhanh chóng hiểu được những điều người khác khó nhận ra.
2. Trí nhớ ngắn hạn
Không phải việc nhớ những ký ức xa xưa, mà là khả năng ghi nhớ và xử lý thông tin trong thời gian ngắn. Những người có trí nhớ ngắn hạn tốt thường học nhanh, tiếp thu nhanh và xử lý vấn đề hiệu quả.
3. Khả năng ngôn ngữ
Đây không chỉ là việc biết nhiều ngôn ngữ, mà còn là khả năng diễn đạt rõ ràng, mạch lạc. Trẻ có khả năng ngôn ngữ tốt thường có tư duy linh hoạt và khả năng kết nối thông tin cao.
Ảnh minh họa
Làm thế nào để nuôi dạy một đứa trẻ thông minh?
Khi hiểu rằng môi trường có thể tác động mạnh mẽ đến trí tuệ, cha mẹ hoàn toàn có thể chủ động hỗ trợ con phát triển tốt hơn. Một số phương pháp giáo dục, như Montessori, nhấn mạnh việc rèn luyện trí tuệ thông qua các hoạt động hằng ngày.
1. Rèn tư duy: Hiểu – Phán đoán – Suy luận
Hiểu: Giúp trẻ nhận biết đặc điểm của sự vật (màu sắc, hình dạng, chất liệu…).
Phán đoán: Khuyến khích trẻ so sánh, tìm điểm giống và khác.
Suy luận: Cho trẻ phân loại đồ vật, giải các tình huống đơn giản.
Quá trình này giúp hình thành tư duy logic vững chắc.
2. Luyện trí nhớ qua kể chuyện
Cha mẹ có thể kể một câu chuyện, sau đó thay đổi chi tiết khi kể lại và yêu cầu trẻ phát hiện điểm khác biệt. Cách này giúp kích thích trí nhớ và khả năng tập trung.
3. Khuyến khích trẻ kể lại
Sau khi nghe hoặc đọc, hãy để trẻ tự kể lại nội dung. Điều này không chỉ giúp trẻ hiểu sâu hơn mà còn cải thiện trí nhớ, tư duy và khả năng diễn đạt.
Có thể thấy, trí thông minh không phải là yếu tố “trời cho” hoàn toàn, mà là kết quả của cả di truyền và môi trường. Một đứa trẻ có nền tảng tốt nhưng thiếu sự rèn luyện vẫn có thể đánh mất lợi thế của mình. Ngược lại, với sự đồng hành đúng cách của cha mẹ, trẻ hoàn toàn có thể phát triển vượt ngoài mong đợi.
