Nhà tâm lý học Mihaly Csikszentmihalyi từng thực hiện một thí nghiệm kéo dài 5 năm, theo dõi những nhân vật kiệt xuất trong giới khoa học, kinh doanh và chính trị. Qua việc đúc kết kinh nghiệm của họ, ông phát hiện ra một điểm chung: Phong cách hành sự của những người này đều thích đi ngược lại với số đông.
Ví dụ, khi người bình thường thích ngủ nướng, họ lại chọn dậy sớm; khi đám đông khao khát một công việc ổn định, họ lại không ngừng "hành hạ" bản thân bằng những thử thách mới. Trong mắt họ, nếu cứ hùa theo số đông, nói theo những gì người khác nói, bạn định sẵn sẽ chỉ là một hạt cát giữa sa mạc. Chỉ khi chọn lối đi riêng, thoát khỏi tư duy và hành vi của đại đa số, bạn mới có thể từng bước thoát khỏi cảnh nghèo khó.
1. Số đông làm gì, bạn đừng làm cái đó
Các nhà tâm lý học nhận định hiện nay đang tồn tại một "căn bệnh" phổ biến: Hội chứng nghiện điện thoại. Chỉ cần trống một phút là lướt video ngắn, rảnh nửa tiếng là làm một ván game. Nếu thiếu chiếc điện thoại, con người ta liền rơi vào trạng thái bồn chồn, trống rỗng. Nhưng mấy ai biết rằng, khi đắm chìm trong giấc mộng được dệt nên bởi các thuật toán internet, chúng ta sẽ trở thành những kẻ thất bại trong đời thực.
Nữ nhà văn Mỹ Catherine Price từng là một người rất bình thường. Cô từng nhiều lần thử viết lách nhưng đều thất bại. Không phải vì cô viết dở, mà vì mỗi khi ngồi vào bàn, cô lại không kìm lòng được mà cầm lấy điện thoại. Cứ thế, thời gian trôi đi mà không có chữ nào được viết ra.
Sau đó, cô quyết định thực hiện một kế hoạch "chia tay" điện thoại. Cô gỡ bỏ mọi ứng dụng không cần thiết, tắt toàn bộ thông báo và khóa điện thoại ở một căn phòng khác khi làm việc. Nhờ sự "cách ly vật lý" này, cô đã lấy lại được sự tập trung và viết nên cuốn sách bán chạy mang tên “Smartphone Breakup” (Cai nghiện smartphone).
Trong thời đại này, ai cũng sống trong không gian ảo, bị "vỗ béo" mỗi ngày bằng những niềm vui rẻ tiền từ các ứng dụng. Bạn tưởng điện thoại mang lại niềm vui, nhưng thực chất loại "niềm vui rác" đó giống như một loại thuốc phiện tinh thần, bào mòn ý chí và tiêu tốn thời gian của bạn.
Càng ở tầng đáy, bạn sẽ càng thấy nhiều "tín đồ cúi đầu". Nhưng chính vì thế, bạn càng cần phải buông điện thoại xuống để nhìn vào thế giới thực. Chỉ khi giành lại được cuộc sống đời thực, bạn mới tìm lại được khả năng tư duy, sự tập trung và làm chủ cuộc đời mình.
2. Số đông tôn thờ điều gì, bạn hãy phản đối điều đó
Nhiều người thuộc lòng câu nói của Dale Carnegie: "Thành công của một người, 85% đến từ các mối quan hệ". Thế là đám đông đổ xô đi "xây dựng quan hệ", tối ngày chạy vầy, nịnh nọt với mong muốn một bước lên mây.
Nhưng bản chất của quan hệ không phải là tình cảm, mà là giá trị. Khi bạn đang ở tầng đáy và chẳng có gì trong tay, bạn quen biết ai cũng vô dụng.
Có câu: "Mối quan hệ thực sự chính là năng lực của chính bạn". Thay vì tôn sùng quan hệ, hãy tin vào năng lực bản thân.
Khi bạn chưa đủ tầm, vòng tròn quan hệ cao hơn sẽ không bao giờ chấp nhận bạn. Chỉ khi bạn nâng cao thực lực, tự khắc sẽ có những "chiến mã" tìm đến bên bạn. Cách mở khóa quan hệ đúng đắn nhất không phải là tiệc tùng xã giao, mà là sự tinh tiến của chính mình.
3. Số đông chọn cái gì, bạn hãy từ bỏ cái đó
Có một hiện tượng phổ biến ở tầng đáy: Nhiều sinh viên vừa tốt nghiệp đã lao vào các kỳ thi tuyển công chức, viên chức từ năm này qua năm khác. Họ khao khát một "bát cơm sắt" ổn định và an toàn.
Nhưng cuộc sống vốn là sự biến đổi không ngừng. Cách đây 20 năm, ngành Xây dựng là "vua", giờ lại bị ngó lơ. 10 năm trước, người người nhà nhà học Công nghệ thông tin, giờ lại bão hòa. Thời đại này không có ngành nghề nào là "hot" mãi mãi, cũng chẳng có bát cơm nào là bằng sắt.
Hãy nhìn vào câu chuyện của Động Kiến Quân, người sáng lập một nền tảng truyền thông sở hữu 30 triệu người theo dõi. Anh vốn là một biên tập viên tạp chí tại Bắc Kinh với công việc ổn định, thu nhập tốt. Nhưng vào năm 2011, anh bất ngờ nghỉ việc để dấn thân vào lĩnh vực truyền thông mới (New Media), một lĩnh vực anh chưa hề am hiểu lúc bấy giờ.
Trong khi các đồng nghiệp cũ tận hưởng sự an nhàn, sáng đi chiều về, thì anh tự nhốt mình trong phòng, thức trắng đêm để học cách viết và vận hành nền tảng mới. Hai năm sau, khi báo giấy suy yếu và internet bùng nổ, anh đã đứng trên đỉnh cao của ngành, còn những đồng nghiệp cũ thì phải đối mặt với nguy cơ thất nghiệp.
Sự "ổn định" ở tầng đáy thực chất là một loại tiêu hao tiềm ẩn. Nó khiến con người ta mất đi động lực học kỹ năng mới. Chỉ có bám sát thời đại và thị trường, dám thay đổi và nâng cấp bản thân mới là cách đáng tin cậy nhất để người nghèo "lội ngược dòng".
Trong kỷ nguyên bùng nổ thông tin, nhiều người dần mất đi khả năng tư duy độc lập. Họ thấy người khác làm gì là làm theo nấy, để rồi mãi kẹt lại ở tầng đáy mà không thể thoát ra.
Hãy nhớ rằng, chân lý thường nằm trong tay số ít và một cuộc đời rực rỡ cũng vậy. Vượt qua được tâm lý đám đông, làm ngược lại với những lối mòn cũ kỹ và nỗ lực tinh tiến bản thân, bạn chắc chắn sẽ chiến thắng trên hành trình thoát khỏi tầng đáy của chính mình!
