Từ ngày 1/7/2026, nhiều quy định mới liên quan đến đăng ký thường trú sẽ chính thức có hiệu lực theo Luật số 118/2025/QH15 vừa được Quốc hội thông qua. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, đặc biệt là trẻ em, người cao tuổi và các đối tượng yếu thế khi thực hiện đăng ký cư trú.
Điểm đáng chú ý nhất là quy định mới đối với trẻ em dưới 6 tuổi. Theo đó, khi trẻ chuyển đến sinh sống cùng cha mẹ hoặc người giám hộ, các em được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp mà không cần sự đồng ý của chủ hộ hoặc chủ sở hữu nhà ở.
Điều này đồng nghĩa với việc trên Tờ khai thay đổi thông tin cư trú, cơ quan chức năng sẽ không yêu cầu chữ ký xác nhận của chủ hộ hoặc chủ nhà đối với trường hợp trẻ dưới 6 tuổi. Quy định mới giúp giảm đáng kể các thủ tục giấy tờ, tiết kiệm thời gian cho phụ huynh và hạn chế những vướng mắc phát sinh trong quá trình đăng ký thường trú cho trẻ.
Luật cũng quy định người chưa thành niên có thể có nơi cư trú khác với cha mẹ nếu được cha mẹ đồng ý hoặc thuộc các trường hợp đặc biệt theo quy định của pháp luật.
Đáng chú ý, ngay cả tại những địa điểm thuộc diện không được đăng ký thường trú mới theo Điều 23 Luật Cư trú, cơ quan chức năng vẫn xem xét giải quyết ngoại lệ đối với trẻ em dưới 6 tuổi khi về ở cùng cha mẹ hoặc người giám hộ nhằm bảo đảm quyền lợi và điều kiện an sinh cho trẻ.
Không chỉ tạo điều kiện cho trẻ nhỏ, quy định mới còn mở rộng phạm vi đăng ký thường trú đối với nhiều nhóm đối tượng khác khi có sự đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp.
Cụ thể, vợ chồng được đăng ký thường trú để về ở cùng nhau; con từ đủ 6 tuổi trở lên có thể đăng ký thường trú với cha mẹ, đồng thời cha mẹ cũng được đăng ký thường trú khi chuyển đến sinh sống cùng con.
Đối với người cao tuổi, người khuyết tật nặng, người mất năng lực hành vi dân sự hoặc người không có khả năng lao động, luật cho phép đăng ký thường trú khi về ở cùng người thân để được chăm sóc, hỗ trợ.
Danh sách người thân được phép tiếp nhận đăng ký thường trú cũng được mở rộng, bao gồm anh, chị, em ruột; ông bà nội, ông bà ngoại; cô, dì, chú, bác, cậu ruột và cháu ruột. Trường hợp người chưa thành niên không còn cha mẹ hoặc được cha mẹ đồng ý, các em cũng có thể đăng ký thường trú tại nơi ở của người thân thích theo quy định.
Về hồ sơ thực hiện thủ tục, công dân cần chuẩn bị Tờ khai thay đổi thông tin cư trú. Ngoại trừ trường hợp trẻ em dưới 6 tuổi hoặc đã có văn bản đồng ý từ trước, người đăng ký phải ghi rõ ý kiến đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp trong tờ khai.
Một điểm thuận lợi khác là việc giảm bớt giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân. Nếu thông tin về mối quan hệ giữa người đăng ký với chủ hộ hoặc thành viên hộ gia đình đã được cập nhật đầy đủ trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc Cơ sở dữ liệu cư trú, người dân sẽ không phải nộp thêm giấy tờ chứng minh.
Đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhưng vẫn còn quốc tịch Việt Nam, khi thực hiện đăng ký thường trú theo diện đoàn tụ gia đình, hồ sơ phải kèm theo hộ chiếu Việt Nam còn giá trị sử dụng. Trường hợp không có hộ chiếu, người đăng ký cần xuất trình các giấy tờ hoặc tài liệu hợp lệ khác chứng minh quốc tịch Việt Nam để được cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo quy định.
