Không có tiếng khóc, không có cãi vã, cũng chẳng có những câu hỏi đầy kích động hay xung đột mẹ con như nhiều người vẫn tưởng tượng. Tôi chỉ lặng lẽ thu xếp vài bộ quần áo, thuốc men thường dùng, kính đọc sách và chiếc radio nhỏ đã gắn bó suốt nhiều năm, rồi theo con gái rời khỏi ngôi nhà mà mình đã sống hàng chục năm.
Nhiều người hàng xóm và đồng nghiệp cũ tỏ ra thương cảm khi biết chuyện. Có người cho rằng con gái tôi bất hiếu, sau này rồi cũng sẽ phải nhận lại cảnh bị con cái bỏ rơi. Người khác lại nói tôi quá yếu đuối, để con gái sắp xếp những năm tháng cuối đời thay mình. Thậm chí, có người còn khuyên tôi nên làm ầm ĩ lên, ít nhất cũng phải khiến con gái cảm thấy có lỗi, không thể dễ dàng đưa mẹ vào viện dưỡng lão như vậy.
Nhưng chỉ mình tôi hiểu, điều mà mọi người cho là con gái “bỏ rơi cha mẹ” thực chất lại là lựa chọn của chính tôi. Sau hơn nửa năm sống tại viện dưỡng lão, tôi chưa từng hối hận dù chỉ một ngày. Ngược lại, tôi còn nhận ra nhiều điều về tuổi già mà có lẽ không ít người cao tuổi phải đến cuối đời mới hiểu được.
Ảnh minh họa
Chồng mất, con gái lập gia đình, tôi chọn cách sống một mình
Vợ chồng tôi đã làm việc vất vả suốt hàng chục năm, chắt chiu từng đồng để lo cho con gái ăn học và xây dựng sự nghiệp.
Chúng tôi từng tin rằng, sau khi vất vả nuôi con khôn lớn, đến lúc tuổi cao sức yếu, không còn đi lại hay làm việc được nữa thì nên sống cùng con cháu, được quây quần bên gia đình và tận hưởng những năm tháng cuối đời trong hạnh phúc. Việc vào viện dưỡng lão thường bị xem là biểu hiện của sự bất lực, là dấu hiệu cha mẹ không được con cái yêu thương, chăm sóc, thậm chí còn là nỗi xấu hổ đối với người già.
Tôi cũng từng kịch liệt phản đối viện dưỡng lão. Tôi cũng không biết bao nhiêu lần nói với chồng rằng sau này khi về già, chúng tôi nhất định sẽ không đi đâu cả, chỉ ở lại ngôi nhà cũ, sống cùng gia đình con gái và bình yên đi hết những năm tháng cuối đời.
Thế nhưng, cách đây 5 năm, chồng tôi đột ngột qua đời vì bệnh tật, khiến cuộc sống hoàn toàn thay đổi. Ngôi nhà từng có hai vợ chồng cùng chung sống bỗng trở nên trống trải, vắng lặng. Mỗi ngày, trong căn nhà rộng lớn ấy, chỉ còn mình tôi ăn uống, xem tivi và làm việc nhà.
Năm đó tôi 64 tuổi, sức khỏe vẫn còn khá tốt. Tôi có thể tự đi chợ, nấu nướng và dọn dẹp nhà cửa nên quyết định tiếp tục sống một mình. Con gái nhiều lần ngỏ ý muốn đón mẹ về ở cùng nhưng tôi đều từ chối.
Tôi hiểu rất rõ cuộc sống của con gái sau khi kết hôn không hề dễ dàng. Hai vợ chồng con đều phải làm việc vất vả ở thành phố, chịu áp lực từ tiền thuê nhà, khoản vay mua xe, đồng thời lo chuyện học hành và sinh hoạt của các con. Cuộc sống hằng ngày vốn đã bận rộn, nếu tôi chuyển đến sống cùng, có lẽ mọi thứ còn trở nên phức tạp hơn.
Ở tuổi này, lối sống, thói quen và sở thích ăn uống của tôi đã khác xa giới trẻ. Tôi quen ngủ sớm, dậy sớm, ăn uống thanh đạm và thích không gian yên tĩnh. Trong khi đó, gia đình con gái lại có nhịp sống riêng của một cặp vợ chồng trẻ. Nếu sống chung, hai thế hệ rất dễ phải thỏa hiệp, nhường nhịn lẫn nhau, lâu dần có thể nảy sinh mâu thuẫn.
Ảnh minh họa
Là người đã trải qua gần cả cuộc đời trong các mối quan hệ gia đình, tôi hiểu rằng đôi khi giữ một khoảng cách vừa đủ mới giúp tình cảm được bền lâu.
Tôi không muốn khi về già phải phụ thuộc vào thế hệ trẻ, càng không muốn sự hiện diện của mình làm xáo trộn nhịp sống hay ảnh hưởng đến sự hòa thuận trong gia đình con gái. Vì thế, tôi tiếp tục sống một mình suốt 5 năm.
Cô đơn không đáng sợ, sợ nhất là gặp chuyện chẳng lành nhưng không có ai giúp
Tuy nhiên, thời gian trôi qua, sức khỏe của tôi ngày càng suy yếu. Sau tuổi 67, nhiều vấn đề tuổi già bắt đầu xuất hiện liên tiếp. Huyết áp cao, đau lưng, đau chân và mất ngủ thường xuyên tái phát, sức đề kháng cũng giảm sút. Điều khiến tôi sợ hãi nhất không chỉ là những cơn đau mà còn là sự bất lực và những nguy hiểm có thể xảy ra khi sống một mình.
Một đêm nọ, tôi đột nhiên cảm thấy chóng mặt, tim đập nhanh, toàn thân yếu ớt đến mức không thể cử động. Trong căn nhà vắng tanh, chẳng có ai bên cạnh để nhờ giúp đỡ. Tôi nằm trên ghế sofa hơn nửa tiếng mới dần lấy lại sức. Chính khoảnh khắc ấy, tôi mới thực sự nhận ra những rủi ro khi người cao tuổi sống một mình lớn đến mức nào.
Hóa ra, điều đáng sợ nhất đối với người già không hẳn là sự cô đơn, mà là khi bất ngờ gặp chuyện chẳng lành nhưng không có ai ở bên kịp thời giúp đỡ.
Từ đó, cuộc sống hằng ngày của tôi luôn bị bao trùm bởi nỗi lo lắng. Tôi sợ trượt ngã trong nhà tắm, sợ quên tắt bếp khi nấu ăn, sợ đột nhiên đổ bệnh vào ban đêm. Ngay cả khi ra ngoài mua thực phẩm, tôi cũng liên tục kiểm tra nước, điện, cửa ra vào và cửa sổ vì lo có sự cố xảy ra khi mình vắng nhà. Những nỗi lo thường trực khiến tôi lúc nào cũng bồn chồn, mệt mỏi, tinh thần ngày càng sa sút.
Con gái nhận ra tất cả những thay đổi ấy. Tuần nào con cũng cố gắng dành thời gian về thăm mẹ, giúp tôi dọn dẹp nhà cửa, mua thực phẩm và trò chuyện. Mỗi lần nhìn thấy mẹ mệt mỏi, nhà cửa có những góc bừa bộn, con lại không khỏi lo lắng và áy náy.
Ảnh minh họa
Con gái đề nghị tôi vào viện dưỡng lão sống
Cuối năm ngoái, con gái lần đầu thận trọng đề cập đến chuyện muốn đưa tôi vào viện dưỡng lão. Nghe vậy, tim tôi như thắt lại, trong lòng lập tức nảy sinh cảm giác phản kháng. Những quan niệm đã ăn sâu suốt hàng chục năm khiến tôi theo bản năng nghĩ rằng con gái không còn muốn chăm sóc mẹ nữa.
Tôi không nổi giận mà chỉ im lặng. Nhận thấy mẹ không thoải mái, con gái cũng không ép buộc, mà kiên nhẫn ngồi xuống giải thích. Con nói không phải mình không muốn chăm sóc mẹ, mà chính vì quá lo lắng cho sự an toàn và sức khỏe của mẹ nên mới đưa ra đề nghị ấy.
Con gái bận rộn với công việc, không thể ở bên tôi suốt 24 giờ mỗi ngày. Ngay cả khi đón mẹ về sống cùng, trong lúc hai vợ chồng đi làm, các con đi học, tôi vẫn phải ở nhà một mình. Như vậy, những rủi ro khi sống một mình cũng không được giải quyết. Nếu chẳng may tôi gặp tai nạn ở nhà, có thể sẽ không ai phát hiện và giúp đỡ kịp thời.
Trong khi đó, những viện dưỡng lão có uy tín thường có đội ngũ chăm sóc chuyên nghiệp, nhân viên trực 24/24 và nhân viên y tế. Người cao tuổi được hỗ trợ trong sinh hoạt hằng ngày, xây dựng chế độ ăn uống phù hợp, theo dõi sức khỏe, tập phục hồi chức năng và có cơ hội giao lưu, trò chuyện với những người cùng độ tuổi. So với việc sống một mình ở nhà, môi trường này có thể an toàn, nề nếp và thuận tiện hơn.
Trong thời gian ấy, con gái thường xuyên trò chuyện với tôi, thậm chí còn lái xe đưa mẹ đến thăm một số viện dưỡng lão trong khu vực. Tận mắt chứng kiến cuộc sống tại những nơi này, tôi mới nhận ra những định kiến lâu nay của mình không hoàn toàn đúng.
Ảnh minh họa
Quyết định đúng đắn
Trước đây, tôi luôn nghĩ viện dưỡng lão là những nơi xuống cấp, chật chội và buồn tẻ, nơi người già chỉ ngồi thẫn thờ chờ ngày tháng trôi qua. Nhưng sau khi tham quan một số cơ sở, tôi thấy những viện dưỡng lão có chất lượng đều khá sạch sẽ, ngăn nắp. Phòng ở rộng rãi, sáng sủa, có phòng tắm riêng, điều hòa và hệ thống sưởi. Nhà ăn phục vụ các bữa ăn cân bằng giữa thịt và rau, phù hợp hơn với nhu cầu dinh dưỡng, tiêu hóa của người cao tuổi.
Điều khiến tôi bất ngờ hơn cả là cuộc sống ở đây không hề đơn điệu. Mỗi ngày đều có nhiều hoạt động như chơi cờ, đánh bài, viết thư pháp, vẽ tranh, khiêu vũ tập thể và làm đồ thủ công. Ngoài ra còn có các buổi kiểm tra sức khỏe định kỳ, hoạt động chăm sóc y tế và sự kiện văn hóa.
Những người sống ở đây đều trạc tuổi tôi, không có khoảng cách thế hệ. Chúng tôi cùng ăn uống, trò chuyện, tập thể dục và tham gia các hoạt động giải trí. Mỗi ngày đều có việc để làm, có người để gặp gỡ, cuộc sống vì thế trở nên vui vẻ và phong phú hơn.
Từ đó, tôi dần gạt bỏ định kiến về viện dưỡng lão. Tôi nhận ra nơi đây không nhất thiết là một “kết cục đáng tiếc” của tuổi già, mà có thể trở thành một lựa chọn chăm sóc người cao tuổi phù hợp với cuộc sống hiện đại, giúp họ được hỗ trợ chuyên nghiệp và an tâm hơn trong sinh hoạt hằng ngày.
Sau hơn nửa năm suy nghĩ, đến đầu mùa thu năm nay, tôi cuối cùng cũng đồng ý chuyển vào viện dưỡng lão. Ngày thu dọn hành lý, con gái luôn tỏ ra cẩn thận, chu đáo. Đôi mắt con đỏ hoe khi xin lỗi mẹ, nói rằng mình bất hiếu vì không thể để mẹ tận hưởng tuổi già ngay trong chính ngôi nhà của mình.
Tôi nhẹ nhàng vỗ tay con và nói rằng đây không phải lỗi của con, càng không phải biểu hiện của sự bất hiếu. Đó là lựa chọn của chính tôi.
Năm nay tôi 69 tuổi, đã sống ở viện dưỡng lão được 8 tháng. Quãng thời gian ấy giúp tôi buông bỏ phần lớn những lo lắng, bất an về tuổi già, đồng thời hiểu ra cách sống trọn vẹn hơn trong những năm tháng còn lại.
Ảnh minh họa
Trước đây, khi sống một mình ở nhà, ngày tháng của tôi vô cùng đơn điệu và cô quạnh. Tôi thường ăn uống qua loa, tiện gì ăn nấy, nhiều khi chỉ hâm nóng đồ ăn thừa. Giờ giấc sinh hoạt cũng thất thường, sức khỏe vì thế ngày càng giảm sút. Phần lớn thời gian tôi chỉ ngồi trong nhà, không có việc gì làm, suy nghĩ vẩn vơ rồi dễ buồn bã, lo lắng. Tôi từng cảm thấy những năm tháng cuối đời của mình sẽ cứ thế trôi qua trong sự ảm đạm.
Còn bây giờ, cuộc sống tại viện dưỡng lão đã giúp tôi hình thành nếp sinh hoạt đều đặn hơn. Tôi thức dậy lúc 7 giờ sáng, tập thể dục và đi dạo cùng những người cao tuổi khác. Đến 8 giờ, tôi ăn sáng với đầy đủ các món như cháo, bánh bao hấp, trứng và đồ ăn kèm. Buổi sáng, tôi có thể tự do lựa chọn những việc mình yêu thích như chơi cờ, đọc sách hoặc làm đồ thủ công. Tôi ăn trưa, nghỉ trưa đúng giờ, buổi chiều tham gia các hoạt động tập thể và tối đi ngủ sớm, không còn thường xuyên thức khuya hay mất ngủ như trước.
Tôi cũng không phải lo lắng chuyện ăn uống mỗi ngày. Nhà ăn có những bữa ăn được thiết kế phù hợp với thể trạng của người cao tuổi, hạn chế muối và chất béo, ưu tiên các món mềm, dễ tiêu hóa. Thực đơn thay đổi đa dạng, giúp bữa ăn vừa ngon miệng vừa đảm bảo dinh dưỡng. So với những bữa ăn thất thường khi còn sống một mình, chế độ ăn uống hiện tại lành mạnh và đều đặn hơn rất nhiều.
Quan trọng nhất, tôi cảm thấy an toàn hơn. Tại đây luôn có nhân viên trực 24/24, hành lang và các phòng đều được bố trí chuông gọi khẩn cấp. Nhân viên y tế túc trực, huyết áp và đường huyết của người cao tuổi được theo dõi thường xuyên. Những vấn đề sức khỏe thông thường có thể được hỗ trợ kịp thời, còn khi xảy ra tình huống khẩn cấp cũng có người xử lý. Tôi không còn phải sống trong nỗi lo thường trực rằng mình có thể gặp tai nạn bất ngờ mà không ai hay biết.
Đời sống tinh thần của tôi cũng phong phú hơn trước rất nhiều. Tôi quen thêm nhiều người bạn cùng tuổi, có chung sở thích và trải nghiệm nên chúng tôi luôn có chuyện để trò chuyện. Không phải lo lắng chuyện con cái, việc nhà hay những công việc vụn vặt thường ngày, tôi có thể dành thời gian tận hưởng cuộc sống và chăm sóc sức khỏe của mình.
Trước đây, tôi luôn cố gắng quan tâm đến con cái, sợ làm phiền hay trở thành gánh nặng cho chúng, thậm chí nhiều khi sẵn sàng hy sinh niềm vui của bản thân. Nhưng khi tuổi tác ngày càng cao, tôi mới hiểu rằng sự khôn ngoan của cha mẹ không nằm ở việc âm thầm chịu đựng hay hy sinh mọi thứ vì con. Điều quan trọng hơn là biết sắp xếp cuộc sống của mình, để những năm tháng còn lại được bình yên và trọn vẹn.
Tôi chưa bao giờ trách con gái vì đã đưa mình vào viện dưỡng lão. Ngược lại, tôi còn rất biết ơn con. Chính sự lý trí và chu đáo của con đã giúp tôi thoát khỏi những quan niệm cũ về việc chăm sóc người già, để có thể tận hưởng một tuổi già an toàn và bình yên hơn. Tôi không còn phải cô đơn trong sợ hãi, không phải lo lắng từng chuyện nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày, cũng không cần cố gắng điều chỉnh bản thân để phù hợp với nhịp sống của những người thân trẻ tuổi.
Tôi cũng hiểu rằng lòng hiếu thảo không chỉ được thể hiện qua việc con cái có ở bên cha mẹ về mặt thể xác hay không. Tuần nào con gái cũng dành thời gian đến thăm tôi, mang theo những món ăn tôi yêu thích, cùng mẹ trò chuyện, đi dạo và thỉnh thoảng đón tôi về nhà trong những kỳ nghỉ ngắn. Con luôn nghĩ đến mẹ, quan tâm và chăm sóc mẹ bằng những cách thiết thực nhất. Với tôi, đó mới là sự hiếu thảo chân thành.
