Từng được mệnh danh là một trong năm loài cá quý hiếm của sông nước, cá dầm xanh là loại cá tiến vua "hiếm có khó tìm". Nếu có may mắn được thưởng thức, chắc chắn thực khách sẽ không ngớt lời khen ngợi bởi hương thơm và vị ngọt đặc trưng từ thịt cá.
Hình dáng của loài cá tiến vua
Về tập tính, cá dầm xanh thường sống ở tầng đáy, di cư theo mùa. Vào mùa nước trong, từng đàn cá thường ngoi lên để tận hưởng không khí trong lành và làn nước mát lạnh. Tuy nhiên, khi mùa nước đục đến, chúng lại chọn cách chui vào các hang đá để sống ẩn mình.
Giá trị của cá dầm xanh không chỉ nằm ở cái danh "ngũ quý hà thủy" mà còn ở chất lượng thịt thơm ngọt, xương mềm, đặc biệt là bộ trứng bùi ngậy vô cùng hấp dẫn. Ngay từ khi còn nhỏ bằng đầu ngón tay, thịt cá đã mang hương vị riêng biệt. Khi trưởng tại, chúng có thể đạt trọng lượng từ 6 – 7kg.
Về ngoại hình, toàn thân cá dầm xanh bao phủ lớp vảy óng ánh màu xanh. Điểm ấn tượng nhất là cái miệng rất dày và trề ra, trông khá "xấu xí". Đặc điểm này khiến nhiều người dễ nhầm lẫn với cá anh vũ. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ, cá anh vũ có môi dưới dày hơn và vây ánh đỏ. So với cá anh vũ, cá dầm xanh phổ biến ở các con sông hơn nên giá thành cũng có phần nhẹ nhàng hơn.
Việc đánh bắt loài cá này cũng là một thử thách. Do chúng chỉ ăn rong rêu, khoáng sa tại các tảng đá dưới lòng suối nên rất khó câu. Ngư dân thường phải quăng lưới, nhưng cá dầm xanh rất khỏe, chúng có thể xé toang lưới hoặc kéo lưới đi khắp nơi để tìm đường thoát thân.
Tinh hoa ẩm thực Tây Bắc từ cá dầm xanh
Thịt cá dầm xanh dù chế biến theo cách nào cũng giữ được độ ngon và hoàn toàn không có mùi tanh. Tuy nhiên, với du khách khi ghé thăm Tây Bắc, món cá nướng (pa pỉnh tộp) luôn có sức hút đặc biệt nhất. Món ăn này không cầu kỳ về dụng cụ, chỉ cần một con dao, các loại gia vị nêm nếm và vài thanh nứa tươi là có thể bắt đầu.
Cá sau khi làm sạch sẽ được ướp cùng gừng, sả, ớt tươi, rau mùi, rau thơm, hành và húng... Đặc biệt, linh hồn của món ăn chính là mắc khén – loại gia vị đặc trưng của đại ngàn. Cá được gập đôi lại, kẹp vào thanh tre rồi nướng trên than củi. Người đầu bếp phải trở đều tay cho đến khi cá chín vàng ruộm, tỏa mùi thơm nức mũi.
Thưởng thức cá nướng ngay bên bếp lửa cạnh bờ suối, nhâm nhi cùng chút rượu nồng sẽ là một trải nghiệm trọn vẹn. Vị ngọt của thịt cá hòa quyện cùng mùi thơm của mắc khén tạo nên một hương vị riêng biệt, chinh phục cả những thực khách sành ăn nhất.
Bên cạnh món nướng, du khách cũng không nên bỏ lỡ gỏi cá dầm xanh. Người bản địa sẽ lọc lấy phần thịt lườn, bỏ da và vảy, cắt miếng rồi trộn cùng lá rừng chua, mắc khén, ớt và muối. Món nộm này không chỉ khử sạch mùi tanh mà còn đem lại vị chua cay kích thích vị giác, khiến người ăn phải xuýt xoa.
Thông thường, các món ăn từ cá dầm xanh sẽ được ăn kèm với cơm nếp dẻo, cơm lam hoặc xôi ngũ sắc. Với hương vị tuyệt hảo mà giá thành không quá đắt đỏ như các loài cá tiến vua khác, cá dầm xanh chắc chắn là món quà ẩm thực quý giá mà bất cứ ai cũng nên thử khi đến với vùng cao.
