Loại củ được nhắc đến chính là củ tỏi, một loại gia vị dường như gian bếp gia đình nào cũng có. Tỏi xưa nay vẫn được nhiều người coi là “vua” của các loại gia vị, bởi ngoài việc có thể kết hợp chế biến nhiều món ăn, tỏi còn là vị thuốc cực tốt. Theo đó, tỏi không chỉ làm dậy mùi vị của món ăn mà nó còn là loại kháng sinh tự nhiên rất tốt cho cơ thể.
TS.BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam cho biết, tỏi rất giàu chất dinh dưỡng đặc biệt là nhóm vitamin và khoáng chất như vitamin nhóm B (B1, B2, B3, B6), sắt, canxi, kali, mangan, magie, photpho,… Không chỉ có vậy, trong tỏi còn có hàm lượng cao germanium và selen. Đặc biệt, hàm lượng germanium trong tỏi cao hơn so với các dược liệu như nhân sâm, trà xanh, trà đỏ.
Đáng chú ý nhất trong tỏi là chất allicin, đây được coi như một chất kháng sinh tự nhiên, có nhiều tác dụng với sức khỏe. TS Trương Hồng Sơn cho biết, để tận dụng được chất này không hề khó, nhưng trong chế biến món ăn ít người thực hiện. Cụ thể trong tỏi tươi không có allicin tự do, mà chỉ có tiền chất của nó là alliin. Tuy nhiên, khi tỏi được băm nhuyễn, enzyme trong tỏi bị kích hoạt sẽ kích thích alliin hình thành allicin hoạt động như một chất kháng sinh tự nhiên giúp cơ thể chống đỡ lại mầm bệnh.
Tỏi nấu chín sẽ làm mất đi nguồn kháng sinh quý giá có trong tỏi. Ảnh minh họa.
Ngoài là kháng sinh tự nhiên, tỏi được coi là khá an toàn khi sử dụng. Khác với các thực phẩm khác, tỏi có thể nấu chín, ăn sống, ngâm sử dụng khá an toàn. Tuy nhiên, do có mùi đặc trưng nên việc sử dụng bằng cách nấu chín vẫn là phổ biến nhất. Điểm hạn chế khi nấu chín là chúng sẽ mất đi thành phần hoạt chất quan trọng nhất đó allicin. Bởi hoạt chất này chỉ phát huy tác dụng khi nhai nát, nghiền hoặc băm nhỏ, nếu tỏi nấu chín thì hoạt chất quý giá này dường như sẽ không còn.
Với ăn sống có thể dùng tỏi để pha nước chấm, ngâm giấm tỏi làm gia vị ăn kèm các món ăn khác. Ngoài ra, tỏi có giá thành khá rẻ, nên không nên để quá lâu, khi để lâu các hoạt chất trong tỏi sẽ giảm đi rất nhiều so với tỏi tươi, vì thế nên dùng các loại tỏi tươi để cơ thể hấp thu được nhiều dưỡng chất từ tỏi nhất.
Khi sử dụng tỏi không nên ăn quá nhiều, vì dễ làm kích thích mắt, dễ gây ra viêm kết mạc mắt. Ngoài ra, tỏi là loại thực phẩm cay, có nhiều công dụng tốt đối với sức khỏe nhưng nếu ăn tỏi nhiều khi đói sẽ có tác dụng ngược lại, khiến dạ dày của bạn bị kích thích mạnh, dẫn đến hiện tượng đau bụng. Liều lượng tốt nhất là nên ăn dưới 15g/ngày.
Quá trình chế biến món ăn, tỏi kết hợp được với rất nhiều thực phẩm, nhưng các chuyên gia cho rằng, tỏi không nên kết hợp với:
- Trứng: Trứng nếu kết hợp với tỏi có thể trở thành chất độc gây hại cho cơ thể, nhất là khi chiên quá cháy. Tỏi chiên quá cháy thường tạo ra chất rất độc, nguy hiểm cho sức khỏe.
- Cá diếc: Cá diếc có tác dụng thông huyết mạch, bổ thể nhược, bổ âm huyết, ích khí tiện tì, thanh nhiệt giải độc, thông mạch hạ sữa, lợi tiểu tiêu sưng, khử phong thấp, tốt cho phụ nữ mang thai. Tuy nhiên, bạn không nên nấu cá diếc với tỏi, vì chúng kiêng kỵ lẫn nhau. Nếu ăn chung cá diếc và tỏi có thể làm tăng co giật đường tiêu hóa.
Theo quan niệm đông y, tỏi tuyệt đối không kết hợp với thịt gà. Ảnh minh họa.
- Thịt gà: Thịt gà là thực phẩm cấm kỵ kết hợp với tỏi. Theo Đông y, thịt gà tính cam (ngọt), ôn (ấm), tỏi có tính nóng (đại nhiệt). Việc kết hợp thịt gà và tỏi khiến món ăn thêm tính nóng, dẫn đến khó tiêu, sinh ra kiết lị.
- Thịt chó không nên ăn với tỏi vì sẽ gây khó tiêu. Mặc dù ăn thịt chó kết hợp với riềng, sả, gừng, nhưng tuyệt đối không thể ăn với tỏi. Bởi tỏi có tính cay và nóng rất kỵ với thịt chó nhiều đạm, dễ gây chướng bụng, tả lị.
- Cá trắm: Đây là một trong những thực phẩm “đại kỵ” với tỏi, vì vậy bạn không nên dùng tỏi kết hợp với cá trắm. Mặc dù cá trắm là thực phẩm bổ dưỡng, rất ngon, thịt chắc song trong quá trình chế biến, chỉ nên ướp cá trắm với thì là và gừng, mà không nên sử dụng tỏi. Nguyên nhân là do cá trắm có tính bình, vị ngọt không phù hợp với tỏi, nếu cho tỏi vào dễ dẫn đến thức ăn gây chướng bụng và dễ sinh ra giun sán…
