Với những người từng lớn lên ở vùng quê miền Bắc, ổi mỡ gắn với hình ảnh cây ổi bên bờ ao, bờ rào, trước ngõ. Cây không cần chăm sóc cầu kỳ, cứ đến mùa lại sai quả. Khoảng cuối tháng 7, đầu tháng 8, khi những quả ổi bắt đầu chuyển màu, hương thơm đặc trưng lan khắp khu vườn. Chỉ cần đi ngang cũng có thể cảm nhận được mùi thơm dịu ngọt, gợi nhớ những ngày hè yên bình của làng quê.
So với ổi lê hay những giống ổi thương mại phổ biến, ổi mỡ có kích thước khá nhỏ. Quả non có vỏ xanh, cùi cứng, vị hơi chát. Khi chín, vỏ chuyển dần sang màu vàng óng, căng bóng, trông như được phủ một lớp dầu mỏng nên người dân gọi là “ổi mỡ”.
Bổ đôi quả chín, phần ruột có màu trắng ngà, nhiều nước và chứa khá nhiều hạt nhỏ. Thịt ổi mềm, không giòn cứng như ổi lê. Nhưng chính sự mềm mọng ấy lại tạo nên nét riêng của giống ổi này.
Đặc biệt, thứ khiến ổi mỡ được nhớ đến nhiều nhất chính là hương thơm. Quả chín có mùi thơm đậm nhưng không quá gắt, phảng phất vị ngọt như mật. Chỉ cần để vài quả trong nhà, hương ổi đã có thể lan ra xung quanh. Khi ăn, vị ngọt đậm xen chút chua thanh nhẹ, thịt quả mềm và mọng nước. Càng để chín tự nhiên, hương thơm càng rõ, vị cũng đậm đà hơn.
Một điểm thú vị là vào mùa ổi chín, những cây ổi mỡ thường thu hút nhiều chim tìm đến. Người dân quê thậm chí còn truyền tai nhau rằng những quả bị chim mổ thường là quả đã chín kỹ, thơm và ngọt hơn. Sau khi bỏ phần bị mổ, phần quả còn lại vẫn có thể thưởng thức nếu được xử lý sạch sẽ.
Ổi mỡ ngon nhất khi ăn trực tiếp. Quả chín có thể rửa sạch, cắt miếng rồi chấm muối ớt để vị ngọt quyện với chút cay mặn, tạo thành món ăn vặt dân dã. Ngoài ra, loại quả này còn được dùng làm nước ép, sinh tố, mứt hoặc ngâm đường. Một số người còn sử dụng ổi mỡ để ngâm rượu, tạo thành thức uống có màu vàng nhạt và hương ổi đặc trưng.
Ổi mỡ thường bắt đầu vào mùa từ tháng 7, chín rộ trong tháng 8 và có thể kéo dài đến cuối tháng 9, đầu tháng 10. Vì mỗi năm chỉ có một vụ, lại không được trồng đại trà nên khi vào chính vụ, nhiều người ở thành phố tranh thủ tìm mua để ăn hoặc làm quà. Trên chợ mạng, ổi mỡ có giá khoảng 60.000 đồng/kg, cao hơn nhiều loại ổi phổ biến.
Trong 100g ổi có 85g nước, 8,920g đường; 0,6g protit; 7,7g gluxit; 6g xenlulo; 291 mg kali; 5.204mcg Lycopen; 10mg canxi; 16mg photpho, ngoài ra, ổi còn nhiều khoáng chất như Ca, Mg, Fe và vitamin B,C, betacaroten.
Những lợi ích của quả ổi với sức khỏe
Có lợi cho sức khỏe tim mạch
Thường xuyên bổ sung ổi vào chế độ ăn có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch. Loại quả này cung cấp kali và các chất dinh dưỡng có khả năng hỗ trợ cân bằng natri trong cơ thể. Một số nghiên cứu cũng cho thấy ổi có thể góp phần cải thiện mức triglyceride và cholesterol xấu, từ đó hỗ trợ duy trì hệ tim mạch khỏe mạnh.
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Một số nghiên cứu cho thấy việc ăn ổi có thể góp phần kiểm soát lượng đường trong máu. Các nghiên cứu trên động vật cũng ghi nhận chiết xuất từ ổi có khả năng hỗ trợ giảm đường huyết, cải thiện khả năng kiểm soát glucose và tình trạng kháng insulin. Tuy nhiên, người mắc tiểu đường vẫn cần kiểm soát khẩu phần và tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng khi xây dựng chế độ ăn.
Hỗ trợ bảo vệ thị lực
Ổi chứa vitamin A, một dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe của mắt. Bổ sung thực phẩm giàu vitamin A trong chế độ ăn có thể giúp duy trì thị lực và hỗ trợ bảo vệ mắt.
Hỗ trợ làm đẹp và bảo vệ làn da
Vitamin C, vitamin A cùng nhiều chất chống oxy hóa trong ổi có thể giúp bảo vệ tế bào da trước tác động của các gốc tự do. Những dưỡng chất này góp phần duy trì làn da khỏe mạnh và hỗ trợ quá trình sản sinh collagen, từ đó giúp hạn chế các dấu hiệu lão hóa da.
Bổ sung dưỡng chất cho phụ nữ mang thai
Ổi cung cấp folate (axit folic), một dưỡng chất quan trọng trong thai kỳ, đặc biệt liên quan đến sự phát triển hệ thần kinh của thai nhi. Ngoài ra, loại quả này còn chứa canxi, góp phần đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển xương và răng. Phụ nữ mang thai nên ăn đa dạng thực phẩm và tham khảo hướng dẫn của bác sĩ để đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng.
Có thể hỗ trợ sức khỏe não bộ
Ổi chứa một số vitamin nhóm B, trong đó có vitamin B3 và B6. Đây là những dưỡng chất tham gia vào hoạt động của hệ thần kinh và quá trình chuyển hóa năng lượng. Vì vậy, bổ sung ổi trong chế độ ăn đa dạng có thể góp phần cung cấp dưỡng chất cần thiết cho hoạt động của não bộ.
Cung cấp chất chống oxy hóa
Ổi chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa như lycopene, quercetin, vitamin C và polyphenol. Các chất này có khả năng giúp trung hòa gốc tự do, qua đó hỗ trợ bảo vệ tế bào trước tổn thương do quá trình oxy hóa. Đây cũng là lý do ổi được đánh giá là loại trái cây giàu dưỡng chất, phù hợp để bổ sung vào chế độ ăn uống lành mạnh.
Có tiềm năng hỗ trợ phòng ngừa ung thư
Một số hợp chất thực vật trong ổi, bao gồm lycopene, quercetin và polyphenol, được nghiên cứu về khả năng chống oxy hóa và bảo vệ tế bào. Những đặc tính này có thể liên quan đến việc giảm tổn thương do các gốc tự do gây ra. Tuy nhiên, chưa thể khẳng định ăn ổi có tác dụng phòng hoặc điều trị ung thư; đây chỉ nên được xem là một phần của chế độ ăn uống đa dạng, giàu rau quả.
